Σοβαρούς τριγμούς στις μικρομεσαίες εταιρίες του κλάδου των ιχθυοκαλλιεργειών προκαλεί η συνεχιζόμενη πτώση στην τιμή της τσιπούρας. Την ίδια ώρα η αστάθεια και η αβεβαιότητα των διεθνών αγορών έχουν επηρεάσει δυσμενώς τη ζήτηση κι έχουν αυξήσει σημαντικά το κόστος, όπως στις πρώτες ύλες και στις μεταφορές.

Σε αυτό το ασταθές περιβάλλον, το οποίο πλήττει γενικότερα την ελληνική αγορά και τη διεθνή και όχι μόνο τον κλάδο των ιχθυοκαλλιεργειών, οι μεγάλοι του συγκεκριμένου τομέα ακολουθούν στάση αναμονής και αυτοσυγκράτησης. Επικεντρώνοντας τις προσπάθειές τους στη διατήρηση του όγκου των πωλήσεών τους και στη μείωση του λειτουργικού τους κόστος, βασιζόμενες στο μέγεθος, στη διασπορά (γόνος, ιχθυοτροφές, παραγωγή τσιπούρας, λαβράκι, κ.ά.) και στις κινήσεις αναδιάρθρωσης του δανεισμού τους.

Παράλληλα, τα άνοιγμα νέων αγορών και οι προσπάθειες για περαιτέρω μείωση του κόστους εξακολουθούν να αποτελούν το κλειδί για την έξοδο από την κρίση, καθώς οι μακροχρόνιες προοπτικές του κλάδου εξακολουθούν να παραμένουν εξαιρετικές.

---Τα προβλήματα

Ωστόσο, το πρόβλημα των τιμών, και δη των τιμών της τσιπούρας, είναι υπαρκτό όπως υπαρκτό είναι και το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι μικρομεσαίοι του κλάδου εξαιτίας και του ότι πλέον δεν έχουν πού να διαθέσουν τα ψάρια τους, αφού τουλάχιστον το 80% των εμπορικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνταν μέχρι πρόσφατα έχουν βγει εκτός αγοράς. Η κατάσταση αυτή έχει προκαλέσει ασφυξία στην αγορά, όπως σημειώνουν παράγοντες του κλάδου.

Οι ίδιοι παράγοντες τονίζουν ότι μέσα από αυτή την κρίση ο κλάδος θα εξυγιανθεί, σημειώνοντας παράλληλα πως στο τέλος θα μείνουν όσοι αντέξουν ή όσοι προσαρτηθούν στο άρμα κάποιου μεγάλου ομίλου. Οι πιέσεις που δέχονται οι μικρομεσαίοι, αρκετοί εκ των οποίων όπως σημειώνουν παράγοντες της αγοράς θα εξέλθουν από τον κλάδο εντός του έτους, σκιαγραφούν και το τοπίο που θα υπάρξει στον χώρο την… επόμενη ημέρα.

Η περαιτέρω συγκέντρωση, λοιπόν, αποτελεί μονόδρομο προκειμένου ο κλάδος να γίνει πιο ανταγωνιστικός. Οι διεργασίες που θα συντελεστούν ενδέχεται να είναι πολλές, καθώς σε κάθε περίοδο κρίσης συνήθως ευνοούνται περισσότερο οι πιο δυνατοί παίκτες… Βέβαια, εκτός από την περαιτέρω ενδυνάμωσή τους στην ελληνική αγορά, οι μεγάλοι ενδιαφέρονται να αποκτήσουν κρίσιμη μάζα και σε ξένες αγορές.

Σίγουρα οι μακροπόθεσμες προοπτικές του κλάδου είναι ευοίωνες. Σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου Stanford (Νοέμβριος 2006), μέχρι το έτος 2050 τα παγκόσμια αποθέματα ψαριών στους ωκεανούς αναμένεται να μειωθούν κατά 66%, ενώ αντίστοιχα πιστεύεται ότι την ερχόμενη δεκαετία από την οργανωμένη ιχθυοκαλλιέργεια θα προέρχεται το 80% του διεθνώς καταναλωνόμενου όγκου ιχθυηρών.

Είναι λοιπόν προφανές ότι η υδατοκαλλιέργεια μπορεί να αντισταθμίσει τη μείωση των αποθεμάτων άγριων ψαριών. Σημειώνεται ότι ο κλάδος της υδατοκαλλιέργειας στην Ε.Ε. παράγει περίπου 1,4 τόνο αλιευτικών προϊόντων ετησίως, αξίας 2,8 δισ. ευρώ περίπου, ενώ η παγκόσμια παραγωγή γόνου, τσιπούρας και λαβρακίου εκτιμάται ότι προσεγγίζει τα 780 εκατ. τεμάχια, ενώ η αντίστοιχη του νωπού ψαριού (τσιπούρα, λαβράκι) υπολογίζεται διεθνώς σε 220 χιλιάδες τόνους, με την Ελλάδα να κατέχει μερίδιο περίπου 50% διεθνώς στη μεσογειακή ιχθυοκαλλιέργεια.

---Το σύνδρομο της… Ασίας

Έντονο προβληματισμό έχει προκαλέσει στην Ομοσπονδία Ευρωπαίων Παραγωγών Ιχθυοκαλλιέργειας η εισβολή τα τελευταία χρόνια στην ευρωπαϊκή αγορά σημαντικών ποσοτήτων, αμφιβόλου ποιότητος και αποδεδειγμένα χαμηλής διατροφικής αξίας, προϊόντων ιχθυοκαλλιέργειας από χώρες της Ασίας.

Τα προϊόντα αυτά λόγω του ιδιαίτερα χαμηλού κόστους παραγωγής τους χρησιμοποιούνται ως πρώτη ύλη από τους κλάδους της μεταποίησης και της εστίασης, ενώ συχνά φτάνουν στο καταναλωτή με "καλυμμένη" ονομασία. Η αδυναμία ελέγχου της ποιότητας των προϊόντων αυτών και ο συχνά αδιαφανής τρόπος προώθησής τους στην αγορά αποτελούν εν δυνάμει απειλή για την εικόνα του κλάδου.

Η ομοσπονδία θέτει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προ των ευθυνών της αναφορικά με τη θεσμική της υποχρέωση για προστασία των καταναλωτών, καθώς προκύπτει μια προφανής αδυναμία ουσιαστικού ελέγχου των εισαγόμενων προϊόντων αλλά και αδυναμία εφαρμογής των κανονισμών που αφορούν στη διασφάλιση της ορθής ενημέρωσης των καταναλωτών.

---Οι μεγάλοι

Στόχος της Νηρεύς είναι η περαιτέρω ενδυνάμωση της παρουσίας της στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω συνεργασίας και εξαγορών και ο εμπλουτισμός των παραγόμενων ψαριών ιχθυοκαλλιέργειας με ένα ακόμη είδος, το ψάρι Κορβίνα, το αμέσως προσεχές διάστημα.

Την ίδια ώρα η διοίκησή της φαίνεται αποφασισμένη να ξεκαθαρίσει το ταχύτερο δυνατό το θέμα με τη Marine Farms. Ειδικότερα και σε ό,τι αφορά την επέκταση, την παραγωγική αλλά και την εμπορική, της Νηρεύς στις ξένες αγορές, ο προσανατολισμός της είναι ευρωπαϊκός.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η εταιρία φέρεται να εξετάζει το διάστημα αυτό τουλάχιστον τρεις επιχειρήσεις του κλάδου στην Ισπανία, ενώ ενδιαφέρον υπάρχει και για την αγορά της Ιταλίας, και όχι μόνο, ενώ δεν αποκλείεται να υπάρξουν νεότερα το αμέσως προσεχές διάστημα.

Σε ό,τι αφορά τη Δίας Ιχθυοκαλλιέργειες, οι συνεχείς επενδύσεις στις παραγωγικές εγκαταστάσεις και δομές με σκοπό τη μείωση του κόστους παραγωγής, καθώς και μια σειρά στρατηγικής σημασίας εξαγορές που ολοκληρώθηκαν τους τελευταίους μήνες ανέβασαν την παραγωγική δυναμικότητα του ομίλου πάνω από 20.000 τόνους και τον κατατάσσουν στις πρώτες θέσεις μεταξύ των παραγωγών της μεσογειακής ιχθυοκαλλιέργειας διεθνώς.

Αυτή η δυναμική, σε συνδυασμό με τη διεύρυνση του πελατολογίου και των νέων αγορών και με τον εμπλουτισμό της γκάμας των τελικών προϊόντων με νέα υψηλότερης προστιθέμενης αξίας και περιθωρίων κέρδους, οδήγησε σε σχεδόν διπλασιασμό των πωλήσεων σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους. Οι ανωτέρω παράγοντες επέδρασαν σημαντικά στη συγκράτηση του EBITDA margin στα ικανοποιητικά επίπεδα του 24,25%, απορροφώντας στο μέγιστο τους κραδασμούς από την πίεση της τιμής της τσιπούρας που παρατηρήθηκε το τρίμηνο που πέρασε καθώς και της αύξησης των τιμών σε ορισμένες πρώτες ύλες.

Επίσης, οι οικονομίες κλίμακας από τη συνεχιζόμενη αναδιάρθρωση και ομογενοποίηση των εταιριών του ομίλου, η χαμηλότερη έκθεση αναλογικά σε εξωτερικό δανεισμό και η σημαντική συγκράτηση των εξόδων, λόγω του ευέλικτου διοικητικού σχήματος, οδήγησαν τη Δίας σε απόλυτα μεγέθη από άποψη καθαρής κερδοφορίας (ΚΜΦΔΜ) στην κορυφή του κλάδου.

Από την άλλη πλευρά, η Σελόντα αναμένει φέτος αύξηση των πωλήσεων και των κερδών της, η οποία θα προέλθει και από είσοδο σε νέες αγορές, από την προώθηση επώνυμου προϊόντος, από την πώληση προϊόντων προστιθέμενης αξίας (φιλέτα) καθώς και από τη συνεργασία με τη Jazan Development Company (Gazadco), η οποία συμμετέχει με ποσοστό 10% στο μετοχικό της, ενώ συμμετέχει επίσης και στο μετοχικό κεφάλαιο στη θυγατρική στην Τουρκία και στην Ουαλία.

Στο πλαίσιο αυτό, η Σελόντα ανέλαβε τον σχεδιασμό και την οργάνωση και ήδη έχει ξεκινήσει την υλοποίηση των επενδυτικών σχεδίων ύψους 100 εκατ. δολαρίων του ίδιου σαουδαραβικού ομίλου στον κλάδο της ιχθυοκαλλιέργειας.