Στη Βουλή η πρόταση της ΝΔ για τη συνταγματική αναθεώρηση

Την πρότασή της για τη συνταγματική αναθεώρηση καταθέτει τις επόμενες ώρες -ακόμα και σήμερα- στη Βουλή η ΝΔ, ανοίγοντας επισήμως μια διαδικασία που η κυβέρνηση χαρακτηρίζει ως μία από τις σημαντικότερες θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών.

Η πρόταση περιλαμβάνει τροποποιήσεις σε 30 - 32 άρθρα του Συντάγματος και αποτελεί τη σύνθεση δημόσιων τοποθετήσεων του Κυριάκου Μητσοτάκη, προτάσεις που κατατέθηκαν στο πλαίσιο εσωκομματικής διαβούλευσης από περισσότερους από 50 γαλάζιους βουλευτές, καθώς και εισηγήσεις θεσμικών φορέων, εκπροσώπων της Δικαιοσύνης, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και ειδικών επιστημόνων.

Το στίγμα των αλλαγών έχει δώσει ο ίδιος ο πρωθυπουργός, ο οποίος αναφέρεται σε μια «φιλόδοξη ατζέντα θεσμικών μεταρρυθμίσεων» και όχι για παρεμβάσεις τεχνικού χαρακτήρα. Μάλιστα, έχει προαναγγείλει ότι η συνταγματική αναθεώρηση θα αποτελέσει κεντρικό πολιτικό διακύβευμα των επικείμενων εθνικών εκλογών, προκειμένου οι προτεινόμενες αλλαγές να λάβουν «τη σαφή λαϊκή νομιμοποίηση που απαιτείται».

Κομβικές παρεμβάσεις της πρότασης αφορούν τον τρόπο επιλογής της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων, με μεγαλύτερη συμμετοχή του δικαστικού σώματος, καθώς και την αναθεώρηση του άρθρου περί ευθύνης υπουργών, με στόχο την ενίσχυση του ρόλου της Δικαιοσύνης και τη μείωση της πολιτικής εμπλοκής στις σχετικές διαδικασίες.

Ο εισηγητής της ΝΔ στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, Ευριπίδης Στυλιανίδης, έχει κάνει λόγο για «κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία», στην οποία δεν αντιπαρατίθενται κυβέρνηση και αντιπολίτευση, αλλά «δοκιμάζεται η ωριμότητα όλου του πολιτικού συστήματος και η δυνατότητα του να δημιουργεί συναινέσεις».

Η πρόταση της κυβερνητικής πλειοψηφίας οργανώνεται σε τέσσερις μεγάλες ενότητες: τις ταυτοτικές διατάξεις που συγκροτούν το «Πολιτιστικό Σύνταγμα», τις κοινωνικές διατάξεις του «Κοινωνικού Συντάγματος», τις θεσμικές αλλαγές που αφορούν τη λειτουργία του πολιτεύματος και τις αναπτυξιακές διατάξεις του λεγόμενου «Οικονομικού Συντάγματος».

Στο πεδίο των ταυτοτικών διατάξεων περιλαμβάνονται η συνταγματική προστασία της ελληνικής σημαίας και της ελληνικής γλώσσας, καθώς και η εισαγωγή ρυθμίσεων για την Τεχνητή Νοημοσύνη, με έμφαση στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων από ενδεχόμενες αρνητικές εφαρμογές της.

Στο κοινωνικό σκέλος, προτείνονται η επέκταση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης από τα 9 στα 11 χρόνια, η αναθεώρηση του άρθρου 16 για την περαιτέρω απελευθέρωση της ανώτατης εκπαίδευσης και τη θεσμοθέτηση μη κρατικών πανεπιστημίων, η συνταγματική κατοχύρωση της διαγενεακής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης, καθώς και ειδική πρόβλεψη για την προσιτή στέγη. Παράλληλα, ενισχύονται οι αναφορές στην προστασία του περιβάλλοντος και στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Έλεγχοι και ισορροπίες

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στις θεσμικές αλλαγές, τις οποίες η ΝΔ συνδέει με την ενίσχυση της αρχής των ελέγχων και ισορροπιών. Μεταξύ άλλων προτείνονται η ενίσχυση της εσωτερικής δημοκρατίας των κομμάτων, ο εκσυγχρονισμός των συνταγματικών διατάξεων για τα μέσα ενημέρωσης και το διαδίκτυο, η καθιέρωση εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, η εισαγωγή κανόνων για τη διενέργεια δημοψηφισμάτων και η επέκταση της επιστολικής ψήφου και στο εσωτερικό της χώρας.

Στο ίδιο πλαίσιο περιλαμβάνονται παρεμβάσεις για την ενίσχυση του κοινοβουλευτικού έργου, την καθιέρωση συνταγματικής υποχρέωσης τήρησης των αρχών καλής νομοθέτησης, τη βελτίωση της κυβερνητικής λειτουργίας μέσω ενιαίου σχεδίου κυβερνητικής πολιτικής, καθώς και αλλαγές στη λειτουργία των ανεξάρτητων αρχών και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Οι προτεινόμενες αναπτυξιακές διατάξεις αφορούν, μεταξύ άλλων, την προστασία της περιουσίας, τη δυνατότητα αξιοποίησης εγκαταλελειμμένων κτιρίων για κοινωνικούς σκοπούς, την απαγόρευση αναδρομικής φορολογικής επιβάρυνσης, τη θέσπιση σταθερού φορολογικού πλαισίου για στρατηγικές επενδύσεις και τη συνταγματική κατοχύρωση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας.

Μετά την κατάθεση της πρότασης, ο πρόεδρος της Βουλής αναμένεται να ζητήσει από τα κόμματα να ορίσουν τους εκπροσώπους τους στην Επιτροπή Αναθεώρησης. Στη συνέχεια θα εκλεγεί το προεδρείο της επιτροπής, θα οριστούν οι εισηγητές των κομμάτων και θα ξεκινήσει η επεξεργασία των προτάσεων πριν από τις σχετικές ψηφοφορίες στην Ολομέλεια.

Η διαδικασία προβλέπει ότι για κάθε αναθεωρητέα διάταξη απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία σε δύο διαδοχικές θητείες της Βουλής. Εφόσον μια πρόταση συγκεντρώσει 180 ψήφους στην παρούσα Βουλή, θα χρειαστεί 150 ψήφους στην επόμενη Αναθεωρητική Βουλή για να ολοκληρωθεί η αλλαγή. Αντίθετα, αν λάβει τώρα τουλάχιστον 150 ψήφους (το πιο πιθανό, με βάση τις μέχρι τώρα τοποθετήσεις της αντιπολίτευσης), τότε στην επόμενη Βουλή, μετά τις εκλογές, θα απαιτηθούν 180 ψήφοι.