Τα ρίσκα μιας επίθεσης με κομάντος στα πυρηνικά του Ιράν

Επανειλημμένα τις τελευταίες δύο ημέρες, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στο βασικό του επιχείρημα για την απόφαση να επιτεθεί στο Ιράν: Η Τεχεράνη βρισκόταν στο κατώφλι απόκτησης πυρηνικού όπλου, επιμένει ο πρόεδρος, και θα το χρησιμοποιούσε πρώτα εναντίον του Ισραήλ και στη συνέχεια των Ηνωμένων Πολιτειών.

«Θα το χρησιμοποιούσαν μέσα σε μία ώρα ή μία ημέρα», δήλωσε τη Δευτέρα.

Στην πραγματικότητα, ακούγοντας τον Τραμπ τις τελευταίες ημέρες, διακρίνει κανείς έναν πρόεδρο που εξετάζει το ενδεχόμενο να διατάξει τη μεγαλύτερη επιχείρηση που έχει ποτέ σχεδιαστεί κατά του Ιράν: την κατάληψη ή καταστροφή πυρηνικού υλικού σχεδόν κατάλληλου για κατασκευή βόμβας, το οποίο πιστεύεται ότι αποθηκεύεται σε μεγάλο βαθμό βαθιά κάτω από ένα βουνό στο Ισφαχάν, γράφουν οι New York Times.

Θα επρόκειτο, με οποιοδήποτε μέτρο, για μία από τις πιο τολμηρές και επικίνδυνες στρατιωτικές επιχειρήσεις στη σύγχρονη αμερικανική ιστορία — πολύ πιο σύνθετη και επικίνδυνη από την επιχείρηση εξόντωσης του Οσάμα μπιν Λάντεν πριν από 26 χρόνια ή αυτής για τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο στις αρχές Ιανουαρίου.

Κανείς δεν είναι βέβαιος πού ακριβώς βρίσκεται όλο το υλικό. Αν τα δοχεία που το περιέχουν διατρηθούν, το αέριο που θα διαφύγει θα είναι τοξικό αλλά και ραδιενεργό. Αν τα δοχεία βρεθούν πολύ κοντά μεταξύ τους, υπάρχει κίνδυνος επιταχυνόμενης πυρηνικής αντίδρασης.

Όπως το έθεσε πριν από λίγες εβδομάδες στο Κογκρέσο ο υπουργός Εξωτερικών του, Μάρκο Ρούμπιο, πρόκειται για επιχείρηση που θα μπορούσε να υλοποιηθεί μόνο αν δοθεί εντολή σε δυνάμεις ειδικών επιχειρήσεων να «εισέλθουν και να το ανακτήσουν». Ο Τραμπ δήλωσε την Τρίτη σε δημοσιογράφους ότι οι χερσαίες επιχειρήσεις δεν τον ανησυχούν.

«Δεν φοβάμαι πραγματικά κάτι τέτοιο», είπε. «Δεν φοβάμαι πραγματικά τίποτα».

Ο Τραμπ εξετάζει σαφώς την επιχείρηση, την οποία πριν από λίγες εβδομάδες είχε δηλώσει ότι θα επιχειρούσε μόνο εάν ο ιρανικός στρατός είχε «αποδεκατιστεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην μπορεί να πολεμήσει». Τη Δευτέρα, απάντησε απότομα σε δημοσιογράφο που τον ρώτησε αν είναι πλέον έτοιμος, λέγοντας ότι «αν οποιοσδήποτε πρόεδρος απαντούσε σε τέτοιες ερωτήσεις, δεν θα έπρεπε να είναι πρόεδρος».

Ο Μάθιου Μπαν, ειδικός σε θέματα πυρηνικής πολιτικής στο Harvard, σημείωσε ότι αν ο Τραμπ σταματούσε τώρα, «θα άφηνε ένα αποδυναμωμένο αλλά πικραμένο καθεστώς, πιθανώς πιο αποφασισμένο από ποτέ να κατασκευάσει πυρηνική βόμβα — και ακόμη με το υλικό και μεγάλο μέρος της γνώσης και του εξοπλισμού που απαιτείται».

Έτσι, ένας πρόεδρος που έκανε ελάχιστα για να προετοιμάσει το αμερικανικό κοινό για την επίθεση στο Ιράν φαίνεται τώρα να εκδίδει καθημερινές προειδοποιήσεις σε περίπτωση που αποφασίσει να καταλάβει το βασικό απόθεμα πυρηνικού καυσίμου του Ιράν.

Καθώς επανέρχεται διαρκώς στην πυρηνική απειλή, ο Τραμπ υπερβάλλει ως προς το πόσο γρήγορα μπορεί να μετατραπεί σε όπλο το υλικό που είναι αποθηκευμένο υπόγεια, δηλώνοντας ότι το Ιράν βρισκόταν «εντός ενός μήνα» από την απόκτηση πυρηνικού όπλου πριν από τους βομβαρδισμούς του Ιουνίου 2025. (Οι ειδικοί σημειώνουν ότι, ενώ ο εμπλουτισμός θα μπορούσε να ολοκληρωθεί σε έναν μήνα, η κατασκευή ενός λειτουργικού όπλου θα απαιτούσε μήνες ή και έναν χρόνο.)

Στην πραγματικότητα, γράφουν οι New York Times πριν από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου με τη συνδυασμένη αμερικανοϊσραηλινή επίθεση, οι περισσότερες υπηρεσίες πληροφοριών δεν θεωρούσαν άμεσο τον κίνδυνο πυρηνικής κλιμάκωσης από το Ιράν. Αυτό υπογραμμίστηκε με την παραίτηση του Τζο Κεντ, διευθυντή του National Counterterrorism Center, ο οποίος ανέφερε ότι «το Ιράν δεν αποτελούσε άμεση απειλή για το έθνος».

Αμερικανικοί δορυφόροι και άλλα μέσα συλλογής πληροφοριών παρακολουθούσαν τις βασικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης πυρηνικού υλικού και εκτιμούσαν ότι θα εντόπιζαν εγκαίρως οποιαδήποτε προσπάθεια ανάκτησης του υλικού από υπόγειες εγκαταστάσεις.

Πλέον, όμως, η κατάσταση έχει αλλάξει. Μετά από 18 ημέρες βομβαρδισμών από ΗΠΑ και Ισραήλ, που έχουν εξουδετερώσει μεγάλο μέρος των συμβατικών πυραυλικών δυνατοτήτων του Ιράν, το πυρηνικό υλικό αποτελεί μία από τις τελευταίες γραμμές άμυνάς του.

«Κατά την αντίληψή τους, το χρειάζονται περισσότερο από ποτέ», δήλωσε ο Τζορτζ Περκόβιτς, ανώτερος συνεργάτης του Carnegie Endowment.

Ο Περκόβιτς εκτίμησε ότι, δεδομένου του βαθμού προετοιμασίας του Ιράν, οι ΗΠΑ πρέπει να υποθέσουν ότι έχουν ληφθεί αντίστοιχα μέτρα και για την προστασία των αποθηκών πυρηνικού υλικού.

«Οι Ιρανοί γνωρίζουν ότι το Ισραήλ και οι ΗΠΑ θέλουν να καταστρέψουν ή να καταλάβουν αυτό το υλικό», είπε. «Είναι πιθανό να υπάρχουν πολλαπλά ψεύτικα δοχεία, ώστε όταν φτάσουν οι ειδικές δυνάμεις, αντί για λίγες δεκάδες να βρουν εκατοντάδες ή χιλιάδες».

Οι ΗΠΑ προετοιμάζονται για τέτοιου είδους επιχειρήσεις εδώ και χρόνια, μέσω ειδικών μονάδων με εκπαίδευση σε πυρηνικά υλικά. Ωστόσο, οι επιχειρήσεις αυτές καλύπτονται από μυστικότητα και βασικά ερωτήματα — όπως αν το υλικό θα καταστραφεί ή θα απομακρυνθεί — παραμένουν αναπάντητα.

Οι πολυπλοκότητες είναι τέτοιες που ενδέχεται να οδηγήσουν σε επανεξέταση πρότασης του Ιρανού ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος είχε προτείνει τον υποβιβασμό του εμπλουτισμένου υλικού σε επίπεδα κατάλληλα για πυρηνικούς αντιδραστήρες υπό επιτήρηση της ΔΟΑΕ — αλλά χωρίς έξοδο από τη χώρα.

Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ απέρριψαν την πρόταση, επιμένοντας ότι το Ιράν δεν πρέπει να διατηρεί αποθέματα πυρηνικού καυσίμου.