ΟΗΕ: Πώς Τεχνητή Νοημοσύνη απειλεί τους φυσικούς πόρους

Μέχρι το 2030, η κατανάλωση νερού από τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης θα ισοδυναμεί με τις βασικές ετήσιες ανάγκες 1,3 δισεκατομμυρίων ανθρώπων, ενώ η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας θα ξεπεράσει κατά τρεις φορές την ετήσια χρήση σχεδόν 650 εκατομμυρίων ανθρώπων, προειδοποιούν επιστήμονες του Πανεπιστημίου των Ηνωμένων Εθνών.

Σύμφωνα με νέα έκθεση του Ινστιτούτου Υδάτων, Περιβάλλοντος και Υγείας του Πανεπιστημίου των Ηνωμένων Εθνών (UNU-INWEH), τα κέντρα δεδομένων (σσ. data centres) παγκοσμίως προβλέπεται να καταναλώνουν έως τότε 945 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται για ποσότητα σχεδόν τριπλάσια από τη συνδυασμένη ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας του Πακιστάν, του Μπαγκλαντές και της Νιγηρίας, χωρών που φιλοξενούν συνολικά περισσότερους από 650 εκατομμύρια ανθρώπους.

Την ίδια ώρα, το υδατικό τους αποτύπωμα θα ισούται με τις βασικές ετήσιες οικιακές ανάγκες νερού όλων των 1,3 δισεκατομμυρίων ανθρώπων στην υποσαχάρια Αφρική, ενώ το αποτύπωμα χρήσης γης θα ξεπεράσει τα 14.500 τετραγωνικά χιλιόμετρα, περίπου διπλάσιο από τη μητροπολιτική περιοχή της Τζακάρτα.

Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της AI

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι μέχρι σήμερα η περιβαλλοντική επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης αξιολογείται ελλιπώς, καθώς η προσοχή επικεντρώνεται κυρίως στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που σχετίζονται με την εκπαίδευση των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων.

Ωστόσο, κάθε κιλοβατώρα ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιείται για την εκπαίδευση ή τη λειτουργία ενός συστήματος Τεχνητής Νοημοσύνης έχει και αποτύπωμα νερού, λόγω της ψύξης και της παραγωγής ενέργειας, αλλά και αποτύπωμα γης εξαιτίας των ενεργειακών υποδομών και των αλυσίδων εφοδιασμού.

Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί. Τα κέντρα δεδομένων παγκοσμίως κατανάλωσαν περίπου 448 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας το 2025. Αν αντιμετωπίζονταν ως ξεχωριστό κράτος, θα αποτελούσαν την ενδέκατη μεγαλύτερη χώρα στον κόσμο σε κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.

Παράλληλα, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μέχρι το 2030 οι υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης θα μπορούσαν να παράγουν έως και 2,5 εκατομμύρια τόνους ηλεκτρονικών αποβλήτων ετησίως.

Η κατανάλωση ενέργειας διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το είδος της εργασίας. Μια τυπική συνομιλία απαιτεί περίπου 200 φορές περισσότερη ενέργεια από μια βασική ταξινόμηση κειμένου, ενώ η δημιουργία μίας εικόνας με Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να καταναλώσει έως και 1.450 φορές περισσότερη ενέργεια.

«Η έκθεση δεν αποτελεί επιχείρημα κατά της Τεχνητής Νοημοσύνης. Είναι μια έκκληση για υπεύθυνη χρήση της και αντιμετώπιση των ακούσιων συνεπειών της, ώστε να καταστεί βιώσιμη και δίκαιη», σημειώνει ο καθηγητής Κάβε Μαντάνι, διευθυντής του UNU-INWEH.

Άνιση κατανομή των επιπτώσεων

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι τα οφέλη και τα βάρη της παγκόσμιας ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης κατανέμονται άνισα.

Στην Ιρλανδία, τα κέντρα δεδομένων κατανάλωσαν το 2023 περίπου το 21% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, ξεπερνώντας την κατανάλωση όλων των αστικών νοικοκυριών. Στην Ουρουγουάη, σχέδια για ένα κέντρο δεδομένων υψηλής κατανάλωσης νερού συνέπεσαν με την έντονη ξηρασία του 2023 που εξάντλησε τα αποθέματα πόσιμου νερού του Μοντεβιδέο.

Η έκθεση αναδεικνύει επίσης το έντονο γεωγραφικό χάσμα στην ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης. Μόλις 32 χώρες φιλοξενούν εξειδικευμένα κέντρα δεδομένων AI, ενώ το 90% της διαθέσιμης υπολογιστικής ισχύος συγκεντρώνεται στις ΗΠΑ και την Κίνα.

Σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης, πολλές χώρες επωμίζονται το βάρος της εξόρυξης κρίσιμων ορυκτών και της διαχείρισης ηλεκτρονικών αποβλήτων χωρίς να απολαμβάνουν τα αντίστοιχα οφέλη από την ανάπτυξη της τεχνολογίας.

Έκκληση για υπεύθυνη ανάπτυξη

«Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην ευημερία και την ανθρώπινη πρόοδο. Το αν θα το κάνει με δίκαιο τρόπο είναι πλέον ζήτημα διακυβέρνησης και όχι τεχνολογίας», επισημαίνει ο Τσιλίντζι Μαρουάλα, πρύτανης του Πανεπιστημίου των Ηνωμένων Εθνών και αναπληρωτής γενικός γραμματέας του ΟΗΕ.

Η έκθεση ζητά τη δημιουργία ενός υπεύθυνου οικοσυστήματος Τεχνητής Νοημοσύνης που θα βασίζεται σε έξι αρχές: διαφάνεια, αποτελεσματικότητα από τον σχεδιασμό, ισότητα και περιβαλλοντική δικαιοσύνη, ευθύνη σε όλο τον κύκλο ζωής των υποδομών, διεθνή συνεργασία και βιώσιμη χρήση.

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ