Reuters: Τι πέτυχε πραγματικά ο Τραμπ στο Ιράν

Λίγο μετά τις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν αεροπορικά πλήγματα εναντίον του Ιράν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε μια σειρά από στόχους, από την καταστροφή των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων έως τη διασφάλιση ότι η Τεχεράνη δεν θα μπορέσει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.

Περισσότερους από τρεις μήνες αργότερα, με μια προκαταρκτική ειρηνευτική συμφωνία να βρίσκεται σε ισχύ, το ερώτημα παραμένει: τι πέτυχε τελικά η Ουάσιγκτον;

Πύραυλοι και drones

Πριν από τον πόλεμο, το Ιράν διέθετε το μεγαλύτερο απόθεμα βαλλιστικών πυραύλων στη Μέση Ανατολή, με εκτιμήσεις που κυμαίνονταν από 2.500 έως 6.000 πυραύλους διαφόρων τύπων. Ορισμένοι είχαν βεληνεκές έως και 2.000 χιλιομέτρων, ικανό να πλήξει το Ισραήλ, ενώ κάποιοι έφεραν κεφαλές διασποράς.

Η Τεχεράνη αποτελούσε επίσης σημαντικό κατασκευαστή μη επανδρωμένων αεροσκαφών μεγάλου βεληνεκούς, κυρίως των drones-καμικάζι Shahed, τα οποία χρησιμοποιεί τόσο η ίδια όσο και η Ρωσία στον πόλεμο της Ουκρανίας.

Έναν μήνα μετά την έναρξη της σύγκρουσης, αμερικανικές πηγές ανέφεραν στο Reuters ότι περίπου το ένα τρίτο του ιρανικού πυραυλικού οπλοστασίου είχε καταστραφεί, ενώ άλλο ένα τρίτο είχε υποστεί ζημιές ή είχε θαφτεί.

Ο Αμερικανός ναύαρχος Μπραντ Κούπερ δήλωσε στις 14 Μαΐου στο Κογκρέσο ότι η ικανότητα του Ιράν να κατασκευάζει και να αποθηκεύει πυραύλους και drones μεγάλου βεληνεκούς έχει υποχωρήσει κατά αρκετά χρόνια. Σύμφωνα με τον ίδιο, περισσότερα από 1.500 βλήματα και 6.000 drones αναχαιτίστηκαν από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους.

Παρά τα πλήγματα, το Ιράν εξακολουθεί να διατηρεί δυνατότητα επιθέσεων. Στις 6 Ιουνίου εξαπέλυσε πυραυλικά πλήγματα εναντίον του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν και μία ημέρα αργότερα κατά του Ισραήλ, χωρίς πάντως να προκαλέσει σημαντικές ζημιές.

Συμβατικές στρατιωτικές δυνάμεις

Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις υποστηρίζουν ότι περιόρισαν σημαντικά τη δυνατότητα του Ιράν να προβάλλει στρατιωτική ισχύ στην περιοχή.

Ο ναύαρχος Κούπερ δήλωσε ότι καταστράφηκαν 161 ιρανικά πολεμικά πλοία και εξουδετερώθηκε το 82% των συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας της χώρας. Παράλληλα, η ιρανική Πολεμική Αεροπορία, η οποία πριν από τον πόλεμο πραγματοποιούσε έως και 100 εξόδους ημερησίως, πλέον δεν επιχειρεί.

Ωστόσο, η Τεχεράνη κατάφερε να διατηρήσει την ικανότητά της να κλείνει αποτελεσματικά τα Στενά του Ορμούζ καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης, προκαλώντας σοβαρές διαταραχές στη μεταφορά περίπου του ενός πέμπτου των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Πυρηνικό πρόγραμμα

Ο βασικός στόχος που είχε θέσει ο Τραμπ ήταν η αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν.

Η Τεχεράνη επιμένει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα και δεν έχει καμία πρόθεση να κατασκευάσει βόμβα. Ωστόσο, σύμφωνα με αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, το χρονοδιάγραμμα για την πιθανή ανάπτυξη πυρηνικού όπλου παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητο.

Τον περασμένο μήνα οι εκτιμήσεις ανέφεραν ότι το Ιράν θα χρειαζόταν λιγότερο από έναν χρόνο για να αποκτήσει πυρηνικό όπλο το ίδιο ακριβώς χρονικό διάστημα που υπολογιζόταν και μετά τα πλήγματα του 2025 στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας.

Το πυρηνικό πρόγραμμα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων μετά την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας-πλαισίου την Παρασκευή. Ο Τραμπ ζητά την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου από το Ιράν, ενώ η Τεχεράνη απορρίπτει αυτό το ενδεχόμενο.

Το δίκτυο των «πληρεξουσίων»

Η Ουάσιγκτον είχε επίσης θέσει ως στόχο τον περιορισμό της υποστήριξης που παρέχει το Ιράν σε οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ, η Χαμάς, οι Χούθι και ένοπλες ομάδες στο Ιράκ.

Παρότι το Ιράν δεν έχει δείξει πρόθεση να διακόψει τη στήριξή του προς αυτές τις οργανώσεις, οι αμερικανικές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι το δίκτυό τους είναι πλέον σημαντικά αποδυναμωμένο.

Ωστόσο, μεγάλο μέρος αυτής της αποδυνάμωσης είχε προηγηθεί του πολέμου. Το Ισραήλ είχε ήδη εξουδετερώσει μεγάλο τμήμα της ηγεσίας της Χαμάς και της Χεζμπολάχ, ενώ η πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία το 2024 περιόρισε κρίσιμες γραμμές ανεφοδιασμού προς τον Λίβανο.

Στη διάρκεια της σύγκρουσης, η Χαμάς δεν εξαπέλυσε σημαντικές επιθέσεις από τη Γάζα, ενώ οι Χούθι δεν προκάλεσαν σοβαρές διαταραχές στη ναυσιπλοΐα της Ερυθράς Θάλασσας.

Η Χεζμπολάχ εισήλθε στον πόλεμο στις 2 Μαρτίου, με επιθέσεις κατά του Ισραήλ που προκάλεσαν ισραηλινά αντίποινα και χερσαία εισβολή στον Λίβανο, με χιλιάδες νεκρούς και περισσότερους από ένα εκατομμύριο εκτοπισμένους.

Ο Κούπερ δήλωσε στο Κογκρέσο τον Μάιο ότι το Ιράν δεν έχει πλέον την ικανότητα να προμηθεύει αξιόπιστα αυτές τις ομάδες με προηγμένα όπλα, αν και δεν διευκρίνισε τι σημαίνει αυτό.

Αλλαγή καθεστώτος

Πριν από την έναρξη του πολέμου, ο Τραμπ είχε καλέσει τους Ιρανούς να ανατρέψουν την ηγεσία της χώρας και είχε υποστηρίξει ότι η εξόντωση του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ θα αποτελούσε «τη μεγαλύτερη ευκαιρία» για αλλαγή εξουσίας.

Στις 6 Μαρτίου, ο Τραμπ δήλωσε ότι ο πόλεμος θα τελειώσει μόνο με «ΑΝΕΥ ΟΡΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ» από το Ιράν, σε συνδυασμό με έναν νέο, «αποδεκτό» ηγέτη.

Παρόλα αυτά, ο πόλεμος δεν οδήγησε στην ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ωστόσο, ο Τραμπ υποστηρίζει ότι επετεύχθη πολιτική αλλαγή καθώς ο Αλί Χαμενεΐ αντικαταστάθηκε από τον γιο του, αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ.

Στις 29 Μαρτίου ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τη νέα ηγεσία «νέο και πιο λογικό καθεστώς», αν και τις τελευταίες εβδομάδες έχει σταματήσει να επαναλαμβάνει δημόσια εκκλήσεις για ανατροπή της ιρανικής ηγεσίας.