Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου αναμένεται να περάσει σε καθεστώς πλεονάσματος προσφοράς για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, καθώς οι εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο ανακάμπτουν παρά τη συνεχιζόμενη σύγκρουση, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA).
«Η αγορά πετρελαίου εμφανίζει τις πρώτες, διστακτικές ενδείξεις εξισορρόπησης, καθώς η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου ξεπερνά τη ζήτηση για πρώτη φορά από το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν», αναφέρει ο οργανισμός στη μηνιαία έκθεσή του.
Οι εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο έχουν ανακάμψει στο 74% των προπολεμικών επιπέδων, χάρη στην αύξηση των ροών από τη Σαουδική Αραβία και το Ιράκ, μέλη του OPEC, παρότι τα δεξαμενόπλοια εξακολουθούν να δέχονται επιθέσεις. Παράλληλα, τα καταγεγραμμένα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου αυξήθηκαν τον Οκτώβριο για πρώτη φορά από τον Ιούνιο, σύμφωνα με όσα μεταδίδει το Bloomberg.
Πλεόνασμα 2 εκατ. βαρελιών ημερησίως το τελευταίο τρίμηνο
Ο IEA αναθεώρησε σημαντικά προς τα πάνω τις εκτιμήσεις του για την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου το 2026, κατά 920.000 βαρέλια ημερησίως.
Παρότι η παγκόσμια αγορά αναμένεται να εμφανίσει έλλειμμα στο σύνολο του έτους, λόγω των διαταραχών στην παραγωγή που προκάλεσε ο πόλεμος, το ετήσιο κενό προσφοράς είναι πλέον κατά 60% μικρότερο σε σχέση με την πρόβλεψη της προηγούμενης μηνιαίας έκθεσης.
Ειδικότερα, η αγορά αναμένεται να εμφανίσει πλεόνασμα περίπου 2 εκατ. βαρελιών ημερησίως κατά το τρέχον τρίμηνο, έναντι ελλείμματος αντίστοιχου μεγέθους που προέβλεπε ο οργανισμός μόλις έναν μήνα νωρίτερα.
Για το σύνολο του 2026, ο IEA εκτιμά πλέον ότι το μέσο ημερήσιο έλλειμμα θα διαμορφωθεί στα 685.000 βαρέλια, σημαντικά χαμηλότερα από τα 1,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως που προέβλεπε προηγουμένως.
«Οι εξαγωγές από τον Κόλπο ανέκαμψαν πολύ ταχύτερα από την παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου», επισημαίνει ο οργανισμός. Οι αποστολές από την περιοχή, εξαιρουμένου του Ομάν, έφτασαν τα 18,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Οκτώβριο, παρά το κύμα επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια.
Υποχώρηση 18% στις τιμές του πετρελαίου
Η ανάκαμψη της προσφοράς από τη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με τις ενδείξεις ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ενδέχεται να αποφύγει νέα στρατιωτική δράση κατά του Ιράν, έχει συμβάλει στην υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου.
Το πετρέλαιο αναφοράς έχει χάσει περίπου 18% μέσα στον Νοέμβριο, προσφέροντας ανακούφιση στους καταναλωτές και στις κεντρικές τράπεζες από τις πιέσεις που προκαλεί το υψηλό ενεργειακό κόστος.
Παράλληλα, οι προοπτικές για τις αγορές πετρελαίου κίνησης και ντίζελ, οι οποίες είχαν προκαλέσει έντονη ανησυχία στην οικονομία αλλά και στον Αμερικανό πρόεδρο, έχουν «βελτιωθεί οριακά», σύμφωνα με τον IEA με έδρα το Παρίσι. Η εξέλιξη αποδίδεται στον περιορισμό της κατανάλωσης λόγω των υψηλών τιμών.
Στο μεταξύ, τα κράτη-μέλη του οργανισμού θα επιταχύνουν τη διάθεση των υπόλοιπων έκτακτων αποθεμάτων πετρελαίου που είχαν δεσμευτεί να απελευθερώσουν νωρίτερα μέσα στο έτος. Σύμφωνα με την έκθεση, θα διοχετευθούν επιπλέον 71 εκατ. βαρέλια έως το τέλος Φεβρουαρίου.
Τον προηγούμενο μήνα, ευρωπαϊκές χώρες δεσμεύτηκαν να επιταχύνουν τη διαδικασία, έπειτα από επικρίσεις των ΗΠΑ ότι δεν προχωρούσαν αρκετά γρήγορα.
Σαουδική Αραβία και Ιράκ αυξάνουν την παραγωγή
Η Σαουδική Αραβία αύξησε την παραγωγή αργού πετρελαίου στα 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Οκτώβριο, ενώ η παραγωγή του Ιράκ έφτασε τα 4,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων επτά ετών, σύμφωνα με τον IEA.
Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν ενδείξεις περιορισμένης προσφοράς εξαιτίας της σύγκρουσης. Παρά την αύξηση των καταγεγραμμένων αποθεμάτων τον Οκτώβριο, η άνοδος προήλθε κυρίως από πετρέλαιο που βρίσκεται σε δεξαμενόπλοια εν πλω, ενώ τα αποθέματα στην ξηρά παρέμειναν στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας.
Πτώση της παγκόσμιας ζήτησης το 2026
Ο IEA προβλέπει ότι η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου θα μειωθεί κατά 2,68 εκατ. βαρέλια ημερησίως φέτος, καταγράφοντας μεγαλύτερη υποχώρηση από εκείνη που προέβλεπε στην προηγούμενη έκθεσή του. Η μέση ζήτηση εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στα 102,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Η κατανάλωση αναμένεται να ανακάμψει το επόμενο έτος, ωστόσο θα παραμείνει χαμηλότερη από τα επίπεδα του 2025. Η αύξηση θα προέλθει κυρίως από τις ανάγκες της πετροχημικής βιομηχανίας, ενώ οι υψηλές τιμές, η ηλεκτροκίνηση και η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας θα περιορίσουν την ανάκαμψη της κατανάλωσης καυσίμων στις μεταφορές.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του οργανισμού, το πλεόνασμα προσφοράς που διαμορφώνεται κατά το τρέχον τρίμηνο αναμένεται να διευρυνθεί σημαντικά το 2027.