Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις του ΝΑΤΟ ενδέχεται να αντιμετωπίσουν σοβαρές ελλείψεις καυσίμων αεροσκαφών σε έναν μελλοντικό πόλεμο, καθώς η απομάκρυνση της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα και η συρρίκνωση της δυναμικότητας των διυλιστηρίων δημιουργούν επικίνδυνα κενά στην ενεργειακή ασφάλεια της Συμμαχίας.
Οπως μεταδίδει το POLITICO, τον κίνδυνο επισημαίνει νέα μελέτη που εκπονήθηκε με την υποστήριξη του ΝΑΤΟ και δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο.
Σύμφωνα με την έρευνα, εάν την επόμενη δεκαετία ξεσπάσει μια μεγάλης κλίμακας σύγκρουση με τη συμμετοχή των ευρωπαϊκών μελών της Συμμαχίας και σημαντικών ενισχύσεων από τη Βόρεια Αμερική, οι ανάγκες σε καύσιμα των στρατιωτικών αεροσκαφών ενδέχεται να ξεπεράσουν τις διαθέσιμες προμήθειες.
Οι προειδοποιήσεις έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ρωσικές υβριδικές επιχειρήσεις και οι εκστρατείες δολιοφθοράς των τελευταίων μηνών έχουν αναζωπυρώσει τις ανησυχίες για μια απευθείας σύγκρουση με τη Μόσχα.
Την ώρα που οι ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν δισεκατομμύρια ευρώ για αεροσκάφη, άρματα μάχης, πυραύλους και drones, οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η έλλειψη καυσίμων μπορεί να αποδειχθεί ο παράγοντας που θα περιορίσει την ικανότητα της Συμμαχίας να αντισταθεί.
«Από την πλευρά της στρατιωτικής ετοιμότητας, η πρόσβαση στα καύσιμα έχει τεράστια σημασία. Το ΝΑΤΟ χρειάζεται αξιόπιστες ενεργειακές προμήθειες για να αποτρέπει απειλές και να αμύνεται, και μερικές φορές αυτές οι ανάγκες συλλογικής άμυνας σημαίνουν ότι ο στρατός πρέπει να έχει προτεραιότητα», δήλωσε ανώτερος στρατιωτικός αξιωματούχος του ΝΑΤΟ.
Η πράσινη μετάβαση και το κλείσιμο διυλιστηρίων
Οι ερευνητές του ΝΑΤΟ αποδίδουν μέρος των ελλείψεων στις πολιτικές απανθρακοποίησης της ΕΕ και των συμμαχικών χωρών.
Οι πολιτικές αυτές δημιούργησαν κίνητρα για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά παράλληλα συνέβαλαν στο κλείσιμο διυλιστηρίων από τα οποία εξαρτάται ο στρατός για τη δημιουργία αποθεμάτων καυσίμων.
Ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με τη μελέτη, η Ευρώπη του ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει ελλείψεις τόσο σε ντίζελ όσο και σε καύσιμα αεροσκαφών.
Στοιχεία της FuelsEurope και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι περίπου το 25% των διυλιστηρίων πετρελαίου της Ευρώπης έχει κλείσει από το 2009.
Αυτό έχει περιορίσει κατά εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τη δυναμικότητα διύλισης στην περιοχή, αφήνοντας περίπου 70 ενεργά διυλιστήρια που μπορούν να προμηθεύουν την εγχώρια αγορά με καύσιμα αεροσκαφών.
Το πώς μπορεί το ΝΑΤΟ να αυξήσει τη δυναμικότητα διύλισης παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα, σύμφωνα με ανώτερο Ευρωπαίο αξιωματούχο ασφαλείας, ο οποίος υπογράμμισε πάντως ότι αυτό «δεν αποτελεί λόγο εγκατάλειψης της πράσινης μετάβασης».
Η μελέτη συμπίπτει με τις προσπάθειες που βρίσκονται σε εξέλιξη στις Βρυξέλλες για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής δυναμικότητας διύλισης, η οποία έχει μειωθεί κατά 10% τα τελευταία 20 χρόνια. Τις επιπτώσεις για την άμυνα έχει επισημάνει και ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν.
Εφιαλτικό σενάριο για τα αποθέματα καυσίμων
Η έρευνα εκπονήθηκε από το Κέντρο Αριστείας του ΝΑΤΟ για την Ενεργειακή Ασφάλεια, με έδρα το Βίλνιους της Λιθουανίας. Το κέντρο παρέχει στρατηγικά και επιχειρησιακά δεδομένα στα κράτη-μέλη, ωστόσο τα συμπεράσματα της μελέτης αποτελούν ανεξάρτητη ερευνητική αξιολόγηση και όχι επίσημη πολιτική της Συμμαχίας.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι το σύστημα ανεφοδιασμού θα φτάσει στα όριά του σε περίπτωση γενικευμένης σύγκρουσης στην Ευρώπη, η οποία θα ενεργοποιήσει το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, με σημαντική ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων από τη Βόρεια Αμερική.
«Στο εύλογο δυσμενέστερο σενάριο, κανένας περιορισμός στην πολιτική κατανάλωση δεν αρκεί για να εξισορροπήσει το σύστημα από τα μέσα της δεκαετίας του 2030 και μετά, χωρίς παρέμβαση», αναφέρουν χαρακτηριστικά.
Μάλιστα, ακόμη και η πλήρης δέσμευση όλων των διαθέσιμων πολιτικών αποθεμάτων καυσίμων αεροσκαφών δεν θα επαρκούσε για να καλύψει τις στρατιωτικές ανάγκες.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, από το 2035 θα εξακολουθούν να λείπουν 4,7 εκατομμύρια τόνοι καυσίμων αεροσκαφών, ακόμη και αν δεσμευτεί ολόκληρη η πολιτική προμήθεια. Το έλλειμμα θα μπορούσε να φτάσει έως και τους 50 εκατομμύρια τόνους το 2050.
Οι προτάσεις για να αποφευχθεί η κρίση
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η κρίση μπορεί να αποφευχθεί, εφόσον το ΝΑΤΟ προχωρήσει επειγόντως σε αλλαγές. Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται:
- Η διατήρηση της υφιστάμενης δυναμικότητας διύλισης.
- Η ενίσχυση των στρατηγικών αποθεμάτων καυσίμων.
- Η επιτάχυνση της παραγωγής εναλλακτικών καυσίμων αεροπορίας.
- Η διαφοροποίηση των πηγών εισαγωγών.
- Η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας των στρατιωτικών δυνάμεων, ώστε να περιοριστεί η κατανάλωση.
Εκπρόσωπος του Κέντρου Αριστείας του ΝΑΤΟ για την Ενεργειακή Ασφάλεια υποστήριξε ότι η ενεργειακή μετάβαση μπορεί να προσφέρει και λύσεις για την άμυνα, καθώς η ανάπτυξη εναλλακτικών καυσίμων στην Ευρώπη δημιουργεί πρόσθετες εγχώριες πηγές προμήθειας.
Όπως εξήγησε, η παραγωγή αυτή μπορεί να περιορίσει την εξάρτηση από τις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού αργού πετρελαίου.
Τις ανησυχίες της μελέτης συμμερίζεται και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ο οποίος, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, παραδέχθηκε ότι η Συμμαχία ανησυχεί για την έλλειψη διυλιστηρίων στην Ευρώπη σε περίπτωση πολέμου με τη Ρωσία.