Η επανάσταση που φέρνει η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση της Αργεντινής

Ωδή αντικρατισμού: Έτσι  θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση πού εξήγγειλε πρόσφατα ο γνωστός για τις λιμπεραλιστικές του απόψεις  πρόεδρος της Αργεντινής Χαβιέ Μιλέι.

Πρόκειται για ιδιαίτερα ριζοσπαστικές προτάσεις πού αναμφίβολα θα αποτελέσουν πηγή έμπνευσης σε ομόλογα κινήματα σε άλλες χώρες του κόσμου. Η μεταρρύθμιση αφορά κυρίως την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Η μείωση της εξουσίας του κράτους στην παιδεία θα επιτευχθεί μέσω της υιοθέτησης μιας σειράς μέτρων που στοχεύουν στην μεταφορά εξουσίας από τους κρατικούς γραφειοκράτες στους γονείς και στα ίδια τα σχολεία.

Ένα τέτοιο μέτρο είναι η άδεια λειτουργίας δύο νέων μορφών εκπαίδευσης που βρίσκονται έξω από το παραδοσιακό σύστημα.

Η πρώτη εναλλακτική μορφή εκπαίδευσης είναι η «εκπαίδευση το σπίτι» όπου την εκπαίδευση  των παιδιών αναλαμβάνουν είτε οι γονείς, είτε καθηγητές τους οποίους έχουν προσλάβει οι γονείς. Πρόκειται για το γνωστό από τις ΗΠΑ «home schooling» του οποίου τα μαθησιακά αποτελέσματα δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητα.

Μια άλλη νέα μορφή εκπαίδευσης την οποία θα μπορούν να επιλέγουν οι μαθητές είναι η on line με ιδιαίτερη έμφαση στην χρήση της τεχνολογίας της εικονικής πραγματικότητας που προσφέρουν διάφορες  ιδιωτικές εταιρείες.

Ένας άλλος τρόπος μείωσης της εξουσίας του κράτους πού προβλέπει το νομοσχέδιο του Μίλεϊ είναι μέσω της αναβάθμισης του ρόλου των συλλόγων των γονέων σε κάθε εκπαιδευτικό ίδρυμα. Οι σύλλογοι αυτοί καλούνται να  παίξουν ουσιαστικό ρόλο στην λειτουργία του σχολείου έχοντας την δυνατότητα μεταξύ άλλων  να προσλαμβάνουν και να απολύουν τον διευθυντή του σχολείου που μέχρι τώρα διορίζονταν από το υπουργείο Παιδείας της χώρας.

Αλλά και τα ίδια τα σχολεία αποκτούν μεγαλύτερες εξουσίες στο νέο σύστημα. Έτσι κάθε σχολείο θα έχει το δικαίωμα να  διαμορφώνει την δική του διδακτέα ύλη και προσανατολισμό κάτι πού οπωσδήποτε αυξάνει τις επιλογές πού έχει ο σπουδαστής. Μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό της διδακτέας ύλης θα είναι κοινή για όλα τα σχολεία. Μέχρι τώρα η διδακτέα ύλη ήταν κοινή σε όλα τα σχολεία και την προσδιόριζαν οι γραφειοκράτες του υπουργείου Παιδείας.

Ένα άλλο ουσιαστικό μέτρο της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης αφορά την χρηματοδότηση της δημόσιας εκπαίδευσης. Μέχρι τώρα -όπως και στην Ελλάδα- το κράτος χρηματοδοτούσε την «προσφορά» δηλαδή το κάθε σχολείο. Όμως με το νέο νομοσχέδιο θα χρηματοδοτείται η «ζήτηση» δηλαδή θα χρηματοδοτούνται οι γονείς των μαθητών (υποτροφίες, κουπόνια κ.λπ.) να μπορούν να επιλέγουν το σχολείο που επιθυμούν για τα παιδιά τους.

Επί πλέον κάθε δημόσιο σχολείο θα λαμβάνει ένα ποσό από το  κράτος ανάλογα με τον αριθμό αλλά κυρίως τις επιδόσεις των μαθητών. Με αυτό τον τρόπο θα υπάρξει μια ιεράρχηση των δημόσιων σχολείων το  οποίο αφενός θα επιτρέπει στους γονείς να επιλέγουν το  σχολείο στο οποίο θα στείλουν τα παιδιά τους και αφετέρου θα παρέχει κίνητρα σε  κάθε σχολείο να βελτιώσει την ποιότητα  της παιδείας που προσφέρει.

Aυτό που είναι ενδιαφέρον με την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του Μιλέι είναι ότι δεν προβάλλεται μέσα από μία τεχνοκρατική οπτική της βελτίωσης της ποιότητας όπως θα γινόταν στην Ελλάδα αλλά μέσα από μια πολιτικοϊδεολογική οπτική της ελευθερίας.

Ο νόμος άλλωστε ονομάζεται «Νόμος Εκπαιδευτικής Ελευθερίας» η οποία προσδιορίζεται ως «το δικαίωμα του κάθε ατόμου να διδάσκει και να μαθαίνει σύμφωνα με αυτά που πιστεύει, τις μεθόδους  και τα παιδαγωγικά πρότζεκτ». Στη συνέχεια το νομοσχέδιο υπογραμμίζει τον καθοριστικό ρόλο της οικογένειας «ως τον φορέα φυσικό και πρωταρχικό πού έχει το δικαίωμα και την υποχρέωση να κατευθύνει την εκπαίδευση των μικρών τέκνων».

Τέλος το νομοσχέδιο αναγνωρίζει στο κράτος έναν μειωμένο «επικουρικό» ρόλο με την «επικουρικότητα» να προσδιορίζεται ως η υποχρέωση του κράτους «να λειτουργεί ως εγγυητής του δικαιώματος να διδάσκεις και να μαθαίνεις χωρίς όμως να υποκαθιστά την ατομική και οικογενειακή υπευθυνότητα ούτε τις κοινωνικές πρωτοβουλίες».

Πολύ μακριά δηλαδή από το λεγόμενο «επιτελικό» κράτος της Νέας Δημοκρατίας, στα πλαίσια του οποίου οι λιμπεραλιστικές μεταρρυθμίσεις του Μίλεϊ θα ήταν αυστηρά απαγορευμένες.