Ασφάλιση: Τι πρέπει να ξέρουν ξενοδόχοι και ιδιοκτήτες Airbnb

Στην Ελλάδα, ο κλάδος του τουρισμού θεωρείται ως η βαριά μας βιομηχανία και όχι άδικα. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του ΙΝΣΕΤΕ (Ινστιτούτο του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων) σε συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος, η άμεση συνεισφορά του τουρισμού για το 2025 ανήλθε στα 32,4 δισ. ευρώ (13% του ΑΕΠ) και η συνολική συνεισφορά (μαζί με τα πολλαπλασιαστικά οφέλη στην υπόλοιπη οικονομία) υπολογίστηκε για το ίδιο έτος μεταξύ 71,3 και 85,9 δις ευρώ (δηλαδή από 28,7% έως 34,6% του ελληνικού ΑΕΠ).

Νομικό καθεστώς περί αστικής ευθύνης:

Στην Ελλάδα, δεν υπάρχει ένας και μοναδικός, αυτοτελής νόμος για την αστική ευθύνη του ιδιοκτήτη τουριστικού καταλύματος. Αντίθετα, το νομικό πλαίσιο είναι συνδυαστικό και χωρίζεται σε δύο βασικούς πυλώνες: την ευθύνη για τα αντικείμενα των πελατών (κλοπή/φθορά) και την ευθύνη για σωματικές βλάβες ή ατυχήματα (υγεία και ασφάλεια). Η νομοθεσία βασίζεται κυρίως στον Αστικό Κώδικα και στον Νόμο περί Προστασίας Καταναλωτών (Ν. 2251/1994).

1. Ευθύνη για την Απώλεια ή Φθορά Αντικειμένων (Αστικός Κώδικας, Άρθρα 834-839)

Ο Αστικός Κώδικας καθιερώνει ευθύνη για τον ξενοδόχο όσον αφορά τα πράγματα που φέρνει μαζί του ο πελάτης:

• Αντικειμενική Ευθύνη (Άρθρο 834): Ο ξενοδόχος ευθύνεται έως συγκεκριμένου ορίου, για κάθε βλάβη, καταστροφή ή κλοπή των πραγμάτων των πελατών του.

• Πότε απαλλάσσεται; Μόνο αν αποδείξει ότι η ζημιά οφείλεται:

1. Στον ίδιο τον πελάτη, σε επισκέπτη ή σε συνοδό του.
2. Στην ίδια την ιδιάζουσα φύση του πράγματος (π.χ. ευπαθή προϊόντα).
3. Σε ανωτέρα βία (π.χ. μια βίαιη ένοπλη ληστεία που δεν μπορούσε με κανέναν τρόπο να αποτραπεί, ή ένας ακραίος σεισμός).

• Χρήματα και Τιμαλφή (Άρθρο 835): Για μετρητά, κοσμήματα και χρεόγραφα, ο νόμος θέτει απεριόριστη ευθύνη, όταν:

• Ο πελάτης παρέδωσε τα πολύτιμα αντικείμενα στη διεύθυνση για ειδική φύλαξη (π.χ. στο κεντρικό χρηματοκιβώτιο) και ο ξενοδόχος τα δέχτηκε.
• Η κλοπή ή η ζημιά προκλήθηκε από αποδεδειγμένη αμέλεια ή δόλο του ίδιου του ξενοδόχου ή του προσωπικού του.

ή απαλλάσσει τον ξενοδόχο, όταν:

• Ο ξενοδόχος αρνήθηκε να τα δεχτεί για φύλαξη, παρόλο που του ζητήθηκε.

2. Ευθύνη για Ατυχήματα και Σωματικές Βλάβες (Ν. 2251/1994, Άρθρο 8)

Όσον αφορά την ασφάλεια και τη σωματική ακεραιότητα των πελατών (π.χ. γλίστρημα στην πισίνα, τραυματισμός από ελαττωματικό έπιπλο, τροφική δηλητηρίαση από το εστιατόριο), εφαρμόζεται ο Νόμος για την Προστασία των Καταναλωτών.

Υποχρέωση Ασφάλισης Αστικής Ευθύνης:

Δεν είναι υποχρεωτική η ασφάλιση της αστικής ευθύνης του ξενοδόχου και του ιδιοκτήτη / διαχειριστή ενοικιαζόμενων διαμερισμάτων. Αντίθετα από 01.10.2025 με το Άρθρο 3 του Νόμου 5170/2025 έχει γίνει υποχρεωτική η ασφάλιση αστικής ευθύνης για τους ιδιοκτήτες ή διαχειριστές ακινήτων που διαθέτουν Αριθμό Μητρώου Ακινήτου (ΑΜΑ).

Στην πράξη, όμως, για τα τουριστικά καταλύματα που συνεργάζονται με tour operators του εξωτερικού, γίνεται εμμέσως υποχρεωτική η ασφάλιση αστικής ευθύνης, καθώς ζητείται για τη σύναψη συμβολαίου συνεργασίας η προσκόμιση αποδεικτικού ασφάλισης αστικής ευθύνης.

Είναι εξαιρετικά σημαντικό για τον εκάστοτε επιχειρηματία στον τουρισμό να έχει ως γνώμονα ότι απευθύνεται σε πολύ μεγάλο ποσοστό σε πελάτες εξωτερικού, οι απαιτήσεις των οποίων μπορούν να εκδικαστούν στη χώρα κατοικίας του πελάτη τους. Ως εκ τούτου αυξάνονται κατακόρυφα τα νομικά έξοδα απόκρουσης της εν λόγω απαίτησης, αλλά και σε περίπτωση που καταδικαστεί ο επιχειρηματίας, για την αμέλεια του, οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται ξεπερνούν κατά πολύ αυτές των ελληνικών δικαστηρίων.

Συνεπώς, θα πρέπει να επιλέγονται συμβόλαια με υψηλά όρια καλύψεων και κάλυψη νομικών εξόδων εκτός Ελλάδος για να αποφεύγονται οι δυσάρεστες εκπλήξεις που μπορούν να επηρεάσουν δραματικά την οικονομική θέση της επιχείρησης και του επιχειρηματία.

Περαιτέρω είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι η ασφάλιση αστικής ευθύνης προς τρίτους είναι ουσιαστικά η ασφάλιση τυχόν σωματικής βλάβης ή υλικής ζημιάς που θα προκύψει εντός του χώρου που διατηρεί η επιχείρηση.

Υπάρχει συχνά η παρανόηση, επειδή ο τίτλος των συμβολαίων αναφέρει τον όρο Γενική Αστική Ευθύνη προς Τρίτους, ότι καλύπτονται για όλες τις περιπτώσεις που θα υπάρχει απαίτηση σχετική με την αστική ευθύνη του επιχειρηματία. Ενδεικτικά θα αναφέρουμε ότι συχνά στα συμβόλαια δεν καλύπτονται, αλλά μπορούν να προστεθούν ως καλύψεις εφόσον ζητηθεί, η κάλυψη της αστικής ευθύνης από:

• Ύπαρξη πισίνας, Υπηρεσίες ναυαγοσώστη, Εργοδοτική Ευθύνη (ευθύνη προς τους εργαζόμενους),
• Αστική ευθύνη προϊόντος (σε περίπτωση παροχής τροφίμων και ποτό στο κατάλυμα),
• Κλοπή/διάρρηξη δωματίου, Διοργάνωση εκδρομών, εκδηλώσεων σε εξωτερικούς χώρους.
• Ευθύνη από την λειτουργία αθλητικών εγκαταστάσεων/γυμναστηρίων/spa/λουτρά,
• Ευθύνη από την λειτουργία παιδότοπων,
• Ζημιές τρίτων από περιβαλλοντική ζημιά, κλοπή αυτοκινήτων και υλικές ζημιές σε αυτοκίνητα πελατών εντός του χώρου στάθμευσης της επιχείρησης και επίσης εξαιρετικά σημαντικές καλύψεις σε περίπτωση γειτνίασης του κτιρίου της επιχείρησης με όμορα κτίρια οι Υλικές ζημιές σε γειτονικά κτίρια από πυρκαγιά και διαρροή σωληνώσεων.

Επίσης, είναι εξαιρετικά σημαντικό να γίνεται αναφορά στο αν ένα συμβόλαιο είναι “loss occurrent based” ή “claims made”, καθώς αυτό καθορίζει αν αποζημιωθεί μία ζημιά από την ασφαλιστική εταιρεία μετά την ακύρωση του συμβολαίου.

Είναι συνεπώς άκρως απαραίτητο να γίνεται πλήρης και ενδελεχής καταγραφή των απαιτήσεων του ασφαλιζόμενου και όχι απλά να παρέχονται πακέτα καλύψεων που δεν καλύπτουν στην πραγματικότητα τους κινδύνους που απορρέουν από το μέγεθος και το είδος του εκάστοτε τουριστικού καταλύματος.

Στην Asfalysis Insurance Services μέσα από την τεχνογνωσία και εξειδίκευση 23 ετών σε επιχειρηματικούς κινδύνους, κατανοούμε και καταγράφουμε τους κινδύνους αυτούς, ώστε ο ασφαλισμένος μας να επιλέξει αν διακρατήσει ή μεταβιβάσει στην ασφαλιστική εταιρεία, μέρος ή το σύνολο των κινδύνων που απορρέουν από την επιχειρηματική του δραστηριότητα.

*Ασφαλιστικός Πράκτορας, MSc, Asfalysis Insurance Services