Το γυαλί που ράγισε στη Δύση

Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!

Η λαϊκή θυμοσοφία έχει αποφανθεί περί αυτού: «Όταν ραγίσει το γυαλί, ποτέ του δεν κολλάει», κάτι το οποίο εμφανίζεται να επιβεβαιώνεται και στην περίπτωση της σχέσης ΗΠΑ - Ευρώπης, τουλάχιστον επί διακυβέρνησης Τραμπ.

Υπάρχει κανείς εχέφρων ανά την υφήλιο που να μπορεί, έστω, να υπαινιχθεί την ύπαρξη ενιαίας στάσης σήμερα στη Δύση; Υπάρχει κανείς που να αμφισβητεί ότι ουδέποτε μετά τον Β’ Π.Π. υπήρξαν σε χειρότερο επίπεδο οι σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ - Ευρώπης;

Μπορεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να απέκλεισε χθες, κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στο Νταβός, το ενδεχόμενο ένοπλης κατάληψης της Γροιλανδίας και να δήλωσε στη συνέχεια ότι δεν θα επιβάλει τους δασμούς κατά της Ευρώπης, όμως -με μόνη, ίσως, την εξαίρεση Ελλάδος-Τουρκίας καθώς και την αποχώρηση της Γαλλίας από το στρατιωτικό σκέλος το 1966- ποτέ κατά το παρελθόν δεν έφθασαν σε τόσο οριακό σημείο οι σχέσεις μεταξύ των κρατών-μελών της βορειοατλαντικής συμμαχίας, του ΝΑΤΟ.

Από τη σημειολογία, όπως την καθόρισαν χθες η αποχώρηση της επικεφαλής της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ από γεύμα στο οποίο ομιλητής ήταν ο υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ Χάουαρντ Λούτνικ ή οι σαρκασμοί Τραμπ προς τον Γάλλο πρόεδρο Εμ. Μακρόν επειδή φορούσε γυαλιά ηλίου στη διάρκεια της ομιλίας του στο Νταβός εξαιτίας ενός προβλήματος στο μάτι, έως και την ουσία της αντιπαράθεσης περί τη Γροιλανδία και εντέλει την αξιοπρέπεια και την κυριαρχία της Ευρώπης, η ρήξη είναι πασιφανής.

Ενδεχομένως η πλέον αξιόλογη και πάντως αξιομνημόνευτη καταγραφή της υπήρξε από τον πρωθυπουργό του Καναδά Μάρκ Κάρνεϊ, ο οποίος στη διάρκεια ομιλίας του στο Νταβός κατέδειξε το ψευδεπίγραφο της έως τώρα σχέσης μεταξύ της Ευρώπης και των ΗΠΑ και τους λόγους για τους οποίους οι λεγόμενες μεσαίες δυνάμεις οφείλουν να ενεργήσουν από κοινού, απορρίπτοντας τον «αφελή πολυμερισμό» και τη διμερή εξάρτηση από «ηγεμονικές δυνάμεις».

Μπορεί, δε, το δίλημμα ενώπιον του οποίου θέτει τη συντριπτική πλειονότητα των ευρωπαϊκών κρατών ο Καναδός πρωθυπουργός να μπορεί να απαντηθεί με διάφορους βαθμούς ευκολίας ή δυσκολίας, στην περίπτωση της Ελλάδος, όμως, τούτο είναι ακόμη πιο δυσχερές, για λόγους  που περιγράψαμε χθες.

Ανεξαρτήτως, δε, της τελικής στάσης που θα τηρήσουν τα κράτη-μέλη της ΕΕ και του ΝΑΤΟ έναντι του κυριότερου εταίρου και συμμάχου τους, των ΗΠΑ, καθώς και της έκβασης που θα έχει η υπόθεση της Γροιλανδίας, θα ήταν σαφώς αφελές, για να δανειστούμε μία έκφραση του φίλτατου Κάρνεϊ, να θεωρήσει κανείς ότι είναι δυνατή η αποκατάσταση της σχέσης μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ, τουλάχιστον επί διακυβέρνησης Τραμπ, στα επίπεδα που είχε διαμορφωθεί τα τελευταία 70-80 χρόνια.

Θα σημάνει αυτή η εξέλιξη τη βίαιη «ενηλικίωση» της Γηραιάς Ηπείρου στην ανάγκη απαλλαγής από την αμερικανική ομπρέλα προστασίας και στην ανάπτυξη ευρωστρατού και αυτόνομου πυρηνικού οπλοστασίου; Θα τροφοδοτήσει τις δυνάμεις ενοποίησης της ΕΕ ή τουλάχιστον της υιοθέτησης κοινής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής;

Πρόκειται για ερωτήματα που έχουν απαντηθεί μόνον μερικώς επί του παρόντος και δεν αποκλείεται να οδηγήσουν την ΕΕ στην αναζήτηση νέων δρόμων ακόμη και ως προς τη δομή και λειτουργία της, δημιουργώντας ενδεχομένως μικρότερα αλλά περισσότερο συμπαγή σχήματα.

Σε οποιαδήποτε περίπτωση, ο φίλτατος Τραμπ εμφανίζεται να αφύπνισε την ΕΕ τουλάχιστον ως προς δύο καίρια ζητήματα, τα οποία, κατά περίπτωση και κατ’ εποχές, εμφανιζόταν να ξεχνά. Την κυριαρχία της, για την οποία η Ελλάδα και η Κύπρος κάνουν συχνά λόγο, αλλά και την αξιοπρέπειά της.