ΗΠΑ - Ιράν
Ο πόλεμος του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν δεν επιβαρύνει μόνο τον αμερικανικό προϋπολογισμό, αλλά διαχέεται πλέον σε μεγάλο μέρος της οικονομίας των ΗΠΑ, με κόστος που οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι φτάνει σε εκατοντάδες δισ. δολάρια χαμένου προϊόντος.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, η άνοδος των καυσίμων, οι υψηλότερες αποδόσεις δανεισμού, οι νέες δυσλειτουργίες στις αλυσίδες εφοδιασμού και οι πιέσεις στα τρόφιμα διαβρώνουν το διαθέσιμο εισόδημα των αμερικανικών νοικοκυριών.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει τοποθετήσει το άμεσο κόστος για τους φορολογουμένους στα 25 δισ. δολάρια. Ωστόσο, οικονομολόγοι που μίλησαν στους FT θεωρούν ότι αυτό είναι μόνο ένα μικρό μέρος του λογαριασμού, αν υπολογιστούν πλήρως οι στρατιωτικές δαπάνες και το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης.
Η Linda Bilmes, καθηγήτρια στο Χάρβαρντ και ειδική στο κόστος των αμερικανικών συγκρούσεων, τονίζει ότι οι προϋπολογιστικές επιβαρύνσεις που έχουν ανακοινωθεί είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
Η σύγκρουση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η δημοτικότητα του Τραμπ κινείται ήδη κοντά σε ιστορικά χαμηλά, εν μέσω κρίσης κόστους ζωής. Ο Justin Wolfers, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, σημειώνει στους Financial Times ότι ο πόλεμος αλλάζει την οικονομία με βαθύ και δαπανηρό τρόπο. Αν ο στόχος είναι φθηνότερη βενζίνη και περισσότερα τρόφιμα στο καλάθι των νοικοκυριών, προσθέτει, αυτή είναι η λάθος κατεύθυνση.
Το άμεσο κόστος του πολέμου
Το Πεντάγωνο αποδίδει μεγάλο μέρος της εκτίμησης των 25 δισ. δολαρίων στην ταχεία κατανάλωση ακριβών πυραύλων και συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας. Η αμερικανική αμυντική δαπάνη είχε ήδη πάρει ανοδική τροχιά πριν από την κρίση, με σχέδια αύξησής της περίπου κατά 50%, στο 1,5 τρισ. δολάρια έως το 2027, χωρίς να περιλαμβάνονται οι επιπτώσεις του πολέμου.
Το Πεντάγωνο σχεδιάζει να ζητήσει συμπληρωματική χρηματοδότηση από το Κογκρέσο, χωρίς να έχει ακόμη οριστικοποιηθεί το ύψος της. Η αμυντική βιομηχανία μπορεί να δει αυξημένες παραγγελίες, αλλά αυτό δεν σημαίνει άμεση παραγωγική ώθηση. Ο Carlton Haelig, του Center for a New American Security, επισημαίνει ότι θα χρειαστούν χρόνια για να μετατραπούν οι νέες παραγγελίες σε οπλικά συστήματα στην κλίμακα που προβλέπει ο προϋπολογισμός.
Παράλληλα, οικονομολόγοι σημειώνουν ότι οι ίδιες δαπάνες θα είχαν μεγαλύτερο αναπτυξιακό αποτέλεσμα αν κατευθύνονταν σε εκπαίδευση ή υποδομές, που έχουν ισχυρότερο αποτύπωμα στην παραγωγικότητα και την ευημερία των νοικοκυριών.
Καύσιμα, νοικοκυριά και πετρελαϊκές
Το πιο άμεσο πλήγμα για τους καταναλωτές έρχεται από τα καύσιμα. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, έχει αυξήσει την τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ πάνω από 50%, στα 4,55 δολάρια το γαλόνι.
Το ντίζελ, κρίσιμο για τη βιομηχανία και τις μεταφορές, έχει ανέβει στα 5,66 δολάρια, πολύ κοντά στο ιστορικό υψηλό των 5,82 δολαρίων. Σύμφωνα με το Watson School of Public Affairs του Brown University, οι Αμερικανοί καταναλωτές είχαν ήδη πληρώσει επιπλέον 35 δισ. δολάρια για βενζίνη και ντίζελ από την έναρξη του πολέμου έως την Παρασκευή που επικαλούνται οι FT.
Το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 268 δολάρια ανά νοικοκυριό, δηλαδή περίπου όσο το κόστος των τροφίμων μιας εβδομάδας. Η επιβάρυνση, όμως, δεν κατανέμεται ισότιμα. Ερευνα της Fed της Νέας Υόρκης δείχνει ότι τα νοικοκυριά στο ανώτερο τρίτο της εισοδηματικής κλίμακας έχουν περιορίσει ελάχιστα τη χρήση βενζίνης. Αντίθετα, τα νοικοκυριά στο χαμηλότερο τρίτο καταναλώνουν πλέον 7% λιγότερη βενζίνη, καταφεύγοντας σε συνεπιβατισμό ή δημόσιες συγκοινωνίες για να απορροφήσουν το πλήγμα.
Υπάρχουν και κερδισμένοι. Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες επωφελούνται από τις υψηλότερες τιμές, ενώ οι εξαγωγές έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ. Οι Financial Times αναφέρουν ότι οι εξαγωγείς είχαν έσοδα 214 δισ. δολαρίων τον Μάρτιο. Ο Joseph Gagnon, του Peterson Institute for International Economics, σημειώνει ότι οι ωφελημένοι είναι κυρίως οι ιδιοκτήτες κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, όχι τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Σημαντική είναι και η πίεση στις αερομεταφορές. Τα αεροπορικά καύσιμα έχουν αυξηθεί πάνω από 70%, ανεβάζοντας το κόστος των εισιτηρίων και επιβαρύνοντας έναν κλάδο ήδη ευάλωτο. Κατά τους FT, ο πόλεμος επιτάχυνε και την κατάρρευση της χαμηλού κόστους Spirit Airlines.
Το μπλόκο στις μειώσεις επιτοκίων
Το δεύτερο μεγάλο κανάλι μετάδοσης είναι τα επιτόκια. Πριν ξεσπάσει η σύγκρουση, οι αγορές περίμεναν δύο μειώσεις επιτοκίων από τη Fed μέσα στο έτος, κατά 25 μονάδες βάσης η καθεμία. Πλέον, αυτή η στήριξη δείχνει να έχει απομακρυνθεί, καθώς οι υψηλότερες τιμές καυσίμων έχουν ανεβάσει τον πληθωρισμό στο 3,5%, αρκετά πάνω από τον στόχο του 2%.
Ο Wolfers εκτιμά ότι μόνο η αδυναμία της Fed να μειώσει τα επιτόκια κατά μισή ποσοστιαία μονάδα συνεπάγεται απώλειες περίπου 200 δισ. δολαρίων στο προϊόν. Το υψηλότερο κόστος χρήματος πλήττει και την αγορά κατοικίας: το μέσο επιτόκιο για στεγαστικό δάνειο 30 ετών έχει ανέβει στο 6,37%, από 5,98% πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η Bilmes προειδοποιεί ότι ο τελικός λογαριασμός μπορεί να αποδειχθεί αποσταθεροποιητικός για τους φορολογουμένους, καθώς το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους είναι ήδη πολύ υψηλότερο σε σχέση με την περίοδο του πολέμου στο Ιράκ. Το 2003 οι ΗΠΑ δαπανούσαν περίπου 4% του προϋπολογισμού για τόκους. Σήμερα, το ποσοστό έχει φτάσει στο 15%.
Νέες πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες
Η τρίτη πίεση έρχεται από τις αλυσίδες εφοδιασμού. Ο μηνιαίος δείκτης της Fed της Νέας Υόρκης για τις παγκόσμιες πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο από την πανδημία. Ελλείψεις σε πρώτες ύλες έχουν αρχίσει να εμφανίζονται, ενώ το κόστος μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με σύντομη προθεσμία έχει αυξηθεί αισθητά.
Ακόμη και τα υπερατλαντικά ναύλα από τη Βόρεια Ευρώπη προς την ανατολική ακτή των ΗΠΑ έχουν ανέβει 56% από τα τέλη Φεβρουαρίου, σύμφωνα με τη Xeneta. Ο Austan Goolsbee, πρόεδρος της Fed του Σικάγου, σημειώνει ότι πολλές βιομηχανίες εξακολουθούν να στηρίζονται στη λογική της παράδοσης ακριβώς όταν χρειάζεται, χωρίς μεγάλα αποθέματα σε αποθήκες.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε άνοδος στο κόστος καυσίμων περνά απευθείας στο κόστος μεταφοράς εξαρτημάτων, υλικών και προμηθειών.
Ο επόμενος κρίκος είναι τα τρόφιμα
Το επόμενο κύμα αναμένεται στα τρόφιμα. Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι χρειάζονται περίπου έξι μήνες για να περάσει πλήρως η άνοδος του ντίζελ στις τιμές των τροφίμων. Πιο εκτεθειμένα θεωρούνται τα ευπαθή προϊόντα, όπως φρούτα, λαχανικά, κρέας και θαλασσινά, που απαιτούν ψύξη και γρήγορη διανομή.
Η Bank of America έχει ήδη καταγράψει αύξηση 7,9% στο κόστος που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες συσκευασμένων τροφίμων και ποτών τον Μάρτιο. Η πίεση ενισχύεται και από τα λιπάσματα. Η τιμή των αζωτούχων λιπασμάτων, μεγάλο μέρος των οποίων παράγεται στη Μέση Ανατολή, έχει αυξηθεί πάνω από 30% από την έναρξη του πολέμου.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει αγρότες σε περιορισμένη χρήση λιπασμάτων, με χαμηλότερες αποδόσεις στις καλλιέργειες και ακριβότερη προσφορά τροφίμων την επόμενη περίοδο.
Οι FT σημειώνουν ότι οι επιπτώσεις στα τρόφιμα δεν αναμένεται να φτάσουν την ένταση που είχε προκαλέσει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όταν ο πληθωρισμός στα είδη παντοπωλείου ξεπέρασε το 13% τον Αύγουστο του 2022. Ωστόσο, το νέο σοκ προστίθεται σε μια ήδη επιβαρυμένη αλυσίδα, μετά την πανδημία, τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, τους δασμούς και τις επιπτώσεις της μεταναστευτικής πολιτικής στην προσφορά εργασίας.
Οι τιμές των τροφίμων έχουν ήδη αυξηθεί περίπου 30% την τελευταία εξαετία, ενώ οι Financial Times μεταφέρουν την εκτίμηση ότι το αγροδιατροφικό σύστημα βρίσκεται μπροστά σε ακόμη ένα σοβαρό σοκ, σε μια συγκυρία όπου οι πιέσεις συσσωρεύονται.
Ακόμη και μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επίθεση δεν είναι πιθανό να ανατρέψει το στρατιωτικό και θρησκευτικό καθεστώς στο Ιράν, εκτιμά το αμερικανικό Εθνικό Συμβούλιο Πληροφοριών.08 Μαρ 2026 - 09:34
(upd) Σχεδόν επιτευχθείσα χαρακτηρίζεται η συναίνεση για τον διάδοχο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, σύμφωνα με δηλώσεις του αγιατολάχ Μοχαμαντμεντί Μιρμπακερί, μέλους της Συνέλευσης των Ειδικών.08 Μαρ 2026 - 09:10
Ο Μασούντ Πεζεσκιάν ζήτησε χθες συγγνώμη για πλήγματα που επηρέασαν κράτη της περιοχής και ανακοίνωσε αναστολή επιθέσεων εναντίον τους, προκαλώντας έντονες επικρίσεις από σκληροπυρηνικούς κύκλους στη χώρα.08 Μαρ 2026 - 08:40
Σκληρή κριτική στη «λευκή επιταγή στον Τραμπ» που δίνει η κυβέρνηση. «Μνημείο αμοραλισμού και υποτέλειας - πρόθυμος γελωτοποιός του Βασιλιά ο κ. Μητσοτάκης». Μέτρα άμεσης ανάγκης για την Ενέργεια.08 Μαρ 2026 - 08:32
(upd 5) Κλιμάκωση με ισραηλινές επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις. Κρίσιμες υποδομές αφαλάτωσης στο στόχαστρο επιθέσεων και από τις δύο πλευρές. Αντέχουμε για έξι μήνες, απαντάει το Ιράν, που συνεχίζει να επιτίθεται σε γειτονικές χώρες. Πρώτο χτύπημα στην καρδιά της Βηρυτού από το Ισραήλ.08 Μαρ 2026 - 08:14
Σφοδρή κριτική στην κυβέρνηση για την εξωτερική πολιτική και τον χειρισμό της ενεργειακής μετάβασης άσκησε ο πρώην πρωθυπουργός, με αιχμές για τη στάση της Ελλάδας στον πόλεμο στη Μ. Ανατολή και προτάσεις για την ενέργεια και τη Δυτική Μακεδονία.07 Μαρ 2026 - 23:02
Το Ισραήλ επιτέθηκε σε εθνικές ενεργειακές υποδομές του Ιράν. Αμεση απάντηση από τους Φρουρούς της Επανάστασης με χτύπημα σε διυλιστήριο στη Χάιφα. Στόχος του Ιράν οι χώρες του Κόλπου, πύραυλοι και drones σε ΗΑΕ, Κατάρ, Μπαχρέιν.07 Μαρ 2026 - 22:27
Ο πρόεδρος του Ιράν ζήτησε συγγνώμη για πλήγματα που επηρέασαν κράτη της περιοχής και ανακοίνωσε αναστολή επιθέσεων εναντίον τους, προκαλώντας έντονες επικρίσεις από σκληροπυρηνικούς κύκλους στη χώρα.07 Μαρ 2026 - 21:43
Ο Χακάν Φιντάν καταδίκασε σενάρια εμφυλίου που θα μπορούσαν να προκαλέσουν μεταναστευτικά κύματα.07 Μαρ 2026 - 21:02
Ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη τόνισε ότι η Ελλάδα, παρά τη μικρή της έκταση, διαθέτει τα μέσα και την εμπειρία να προστατεύσει πολίτες, κρίσιμες υποδομές και ξένες αντιπροσωπείες, με συνεχείς ελέγχους και διεθνή συνεργασία.07 Μαρ 2026 - 19:47
Η Τεχεράνη απαντά με πυραύλους και drones σε αεροπορικούς βομβαρδισμούς, ενώ η σύγκρουση επεκτείνεται σε Λίβανο και Κατάρ, προκαλώντας φόβους για περαιτέρω κλιμάκωση.07 Μαρ 2026 - 19:20
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακατευθύνουν όπλα και στρατιωτικούς πόρους στη σύγκρουση με το Ιράν, προκαλώντας ανησυχία στους συμμάχους τους σε Ευρώπη, Ασία και Μέση Ανατολή, σύμφωνα με το Politico.07 Μαρ 2026 - 19:01
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας τόνισε τη συνεργασία Κύπρου και Ελλάδας απέναντι στις γεωπολιτικές προκλήσεις και επισήμανε τον ρόλο της χώρας ως πυλώνα ασφάλειας και σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.07 Μαρ 2026 - 18:32
Μειώθηκε στο μισό ο χρόνος ετοιμότητας του αεροπλανοφόρου, ενώ τα πληρώματα έχουν ειδοποιηθεί για πιθανή άμεση κινητοποίηση. Εχει στείλει στην Κύπρο 400 επιπλέον άτομα και στην ευρύτερη περιοχή αεροσκάφη Typhoon, F-35 και συστήματα αεράμυνας. 07 Μαρ 2026 - 18:22
«Θα εκτελέσουμε το καθήκον μας προς τη χώρα μας, τον λαό μας και τους κατοίκους μας», τόνισε ο Πρόεδρος της χώρας. Πρόσθεσε ότι «δεν είμαστε εύκολη λεία». Πρώτη δημόσια δήλωσή του από την έναρξη του πολέμου του Ιράν.07 Μαρ 2026 - 18:02
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε τη δημιουργία νέου στρατιωτικού συνασπισμού κατά των καρτέλ στο Δυτικό Ημισφαίριο, με τη συμμετοχή 17 χωρών. «Η Κούβα επιθυμεί επίτευξη συμφωνίας», πρόσθεσε. «Το Ιράν θα χτυπηθεί σήμερα πολύ σκληρά», είχε δηλώσει νωρίτερα.07 Μαρ 2026 - 17:22
Μέλος του Συμβουλίου Ηγεσίας του Ιράν υποστήριξε ότι εδάφη χωρών της περιοχής χρησιμοποιήθηκαν για επιθέσεις κατά της Τεχεράνης και προειδοποίησε για «σκληρά και έντονα» αντίποινα.07 Μαρ 2026 - 17:02
Η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία της χώρας ανακοίνωσε προσαρμογή της παραγωγής και της διύλισης αργού, επικαλούμενη λόγους ασφάλειας και τις αυξανόμενες εντάσεις στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ.07 Μαρ 2026 - 16:31
Η ιρανική πρωτεύουσα δέχεται κύματα επιθέσεων μετά την έναρξη της στρατιωτικής επιχείρησης ΗΠΑ και Ισραήλ, με εκρήξεις σε κυβερνητικά κτίρια, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και κατοικημένες περιοχές.07 Μαρ 2026 - 16:01
«Λόγω της κακής συμπεριφοράς του Ιράν, εξετάζεται σοβαρά η πλήρης καταστροφή και ο βέβαιος θάνατος περιοχών και ομάδων ανθρώπων που μέχρι τώρα δεν είχαν θεωρηθεί ως στόχοι», έγραψε στο Truth Social ο Αμερικανός πρόεδρος.07 Μαρ 2026 - 13:59