ΗΠΑ - Ιράν
Ο πόλεμος του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν δεν επιβαρύνει μόνο τον αμερικανικό προϋπολογισμό, αλλά διαχέεται πλέον σε μεγάλο μέρος της οικονομίας των ΗΠΑ, με κόστος που οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι φτάνει σε εκατοντάδες δισ. δολάρια χαμένου προϊόντος.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, η άνοδος των καυσίμων, οι υψηλότερες αποδόσεις δανεισμού, οι νέες δυσλειτουργίες στις αλυσίδες εφοδιασμού και οι πιέσεις στα τρόφιμα διαβρώνουν το διαθέσιμο εισόδημα των αμερικανικών νοικοκυριών.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει τοποθετήσει το άμεσο κόστος για τους φορολογουμένους στα 25 δισ. δολάρια. Ωστόσο, οικονομολόγοι που μίλησαν στους FT θεωρούν ότι αυτό είναι μόνο ένα μικρό μέρος του λογαριασμού, αν υπολογιστούν πλήρως οι στρατιωτικές δαπάνες και το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης.
Η Linda Bilmes, καθηγήτρια στο Χάρβαρντ και ειδική στο κόστος των αμερικανικών συγκρούσεων, τονίζει ότι οι προϋπολογιστικές επιβαρύνσεις που έχουν ανακοινωθεί είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
Η σύγκρουση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η δημοτικότητα του Τραμπ κινείται ήδη κοντά σε ιστορικά χαμηλά, εν μέσω κρίσης κόστους ζωής. Ο Justin Wolfers, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, σημειώνει στους Financial Times ότι ο πόλεμος αλλάζει την οικονομία με βαθύ και δαπανηρό τρόπο. Αν ο στόχος είναι φθηνότερη βενζίνη και περισσότερα τρόφιμα στο καλάθι των νοικοκυριών, προσθέτει, αυτή είναι η λάθος κατεύθυνση.
Το άμεσο κόστος του πολέμου
Το Πεντάγωνο αποδίδει μεγάλο μέρος της εκτίμησης των 25 δισ. δολαρίων στην ταχεία κατανάλωση ακριβών πυραύλων και συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας. Η αμερικανική αμυντική δαπάνη είχε ήδη πάρει ανοδική τροχιά πριν από την κρίση, με σχέδια αύξησής της περίπου κατά 50%, στο 1,5 τρισ. δολάρια έως το 2027, χωρίς να περιλαμβάνονται οι επιπτώσεις του πολέμου.
Το Πεντάγωνο σχεδιάζει να ζητήσει συμπληρωματική χρηματοδότηση από το Κογκρέσο, χωρίς να έχει ακόμη οριστικοποιηθεί το ύψος της. Η αμυντική βιομηχανία μπορεί να δει αυξημένες παραγγελίες, αλλά αυτό δεν σημαίνει άμεση παραγωγική ώθηση. Ο Carlton Haelig, του Center for a New American Security, επισημαίνει ότι θα χρειαστούν χρόνια για να μετατραπούν οι νέες παραγγελίες σε οπλικά συστήματα στην κλίμακα που προβλέπει ο προϋπολογισμός.
Παράλληλα, οικονομολόγοι σημειώνουν ότι οι ίδιες δαπάνες θα είχαν μεγαλύτερο αναπτυξιακό αποτέλεσμα αν κατευθύνονταν σε εκπαίδευση ή υποδομές, που έχουν ισχυρότερο αποτύπωμα στην παραγωγικότητα και την ευημερία των νοικοκυριών.
Καύσιμα, νοικοκυριά και πετρελαϊκές
Το πιο άμεσο πλήγμα για τους καταναλωτές έρχεται από τα καύσιμα. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, έχει αυξήσει την τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ πάνω από 50%, στα 4,55 δολάρια το γαλόνι.
Το ντίζελ, κρίσιμο για τη βιομηχανία και τις μεταφορές, έχει ανέβει στα 5,66 δολάρια, πολύ κοντά στο ιστορικό υψηλό των 5,82 δολαρίων. Σύμφωνα με το Watson School of Public Affairs του Brown University, οι Αμερικανοί καταναλωτές είχαν ήδη πληρώσει επιπλέον 35 δισ. δολάρια για βενζίνη και ντίζελ από την έναρξη του πολέμου έως την Παρασκευή που επικαλούνται οι FT.
Το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 268 δολάρια ανά νοικοκυριό, δηλαδή περίπου όσο το κόστος των τροφίμων μιας εβδομάδας. Η επιβάρυνση, όμως, δεν κατανέμεται ισότιμα. Ερευνα της Fed της Νέας Υόρκης δείχνει ότι τα νοικοκυριά στο ανώτερο τρίτο της εισοδηματικής κλίμακας έχουν περιορίσει ελάχιστα τη χρήση βενζίνης. Αντίθετα, τα νοικοκυριά στο χαμηλότερο τρίτο καταναλώνουν πλέον 7% λιγότερη βενζίνη, καταφεύγοντας σε συνεπιβατισμό ή δημόσιες συγκοινωνίες για να απορροφήσουν το πλήγμα.
Υπάρχουν και κερδισμένοι. Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες επωφελούνται από τις υψηλότερες τιμές, ενώ οι εξαγωγές έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ. Οι Financial Times αναφέρουν ότι οι εξαγωγείς είχαν έσοδα 214 δισ. δολαρίων τον Μάρτιο. Ο Joseph Gagnon, του Peterson Institute for International Economics, σημειώνει ότι οι ωφελημένοι είναι κυρίως οι ιδιοκτήτες κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, όχι τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Σημαντική είναι και η πίεση στις αερομεταφορές. Τα αεροπορικά καύσιμα έχουν αυξηθεί πάνω από 70%, ανεβάζοντας το κόστος των εισιτηρίων και επιβαρύνοντας έναν κλάδο ήδη ευάλωτο. Κατά τους FT, ο πόλεμος επιτάχυνε και την κατάρρευση της χαμηλού κόστους Spirit Airlines.
Το μπλόκο στις μειώσεις επιτοκίων
Το δεύτερο μεγάλο κανάλι μετάδοσης είναι τα επιτόκια. Πριν ξεσπάσει η σύγκρουση, οι αγορές περίμεναν δύο μειώσεις επιτοκίων από τη Fed μέσα στο έτος, κατά 25 μονάδες βάσης η καθεμία. Πλέον, αυτή η στήριξη δείχνει να έχει απομακρυνθεί, καθώς οι υψηλότερες τιμές καυσίμων έχουν ανεβάσει τον πληθωρισμό στο 3,5%, αρκετά πάνω από τον στόχο του 2%.
Ο Wolfers εκτιμά ότι μόνο η αδυναμία της Fed να μειώσει τα επιτόκια κατά μισή ποσοστιαία μονάδα συνεπάγεται απώλειες περίπου 200 δισ. δολαρίων στο προϊόν. Το υψηλότερο κόστος χρήματος πλήττει και την αγορά κατοικίας: το μέσο επιτόκιο για στεγαστικό δάνειο 30 ετών έχει ανέβει στο 6,37%, από 5,98% πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η Bilmes προειδοποιεί ότι ο τελικός λογαριασμός μπορεί να αποδειχθεί αποσταθεροποιητικός για τους φορολογουμένους, καθώς το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους είναι ήδη πολύ υψηλότερο σε σχέση με την περίοδο του πολέμου στο Ιράκ. Το 2003 οι ΗΠΑ δαπανούσαν περίπου 4% του προϋπολογισμού για τόκους. Σήμερα, το ποσοστό έχει φτάσει στο 15%.
Νέες πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες
Η τρίτη πίεση έρχεται από τις αλυσίδες εφοδιασμού. Ο μηνιαίος δείκτης της Fed της Νέας Υόρκης για τις παγκόσμιες πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο από την πανδημία. Ελλείψεις σε πρώτες ύλες έχουν αρχίσει να εμφανίζονται, ενώ το κόστος μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με σύντομη προθεσμία έχει αυξηθεί αισθητά.
Ακόμη και τα υπερατλαντικά ναύλα από τη Βόρεια Ευρώπη προς την ανατολική ακτή των ΗΠΑ έχουν ανέβει 56% από τα τέλη Φεβρουαρίου, σύμφωνα με τη Xeneta. Ο Austan Goolsbee, πρόεδρος της Fed του Σικάγου, σημειώνει ότι πολλές βιομηχανίες εξακολουθούν να στηρίζονται στη λογική της παράδοσης ακριβώς όταν χρειάζεται, χωρίς μεγάλα αποθέματα σε αποθήκες.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε άνοδος στο κόστος καυσίμων περνά απευθείας στο κόστος μεταφοράς εξαρτημάτων, υλικών και προμηθειών.
Ο επόμενος κρίκος είναι τα τρόφιμα
Το επόμενο κύμα αναμένεται στα τρόφιμα. Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι χρειάζονται περίπου έξι μήνες για να περάσει πλήρως η άνοδος του ντίζελ στις τιμές των τροφίμων. Πιο εκτεθειμένα θεωρούνται τα ευπαθή προϊόντα, όπως φρούτα, λαχανικά, κρέας και θαλασσινά, που απαιτούν ψύξη και γρήγορη διανομή.
Η Bank of America έχει ήδη καταγράψει αύξηση 7,9% στο κόστος που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες συσκευασμένων τροφίμων και ποτών τον Μάρτιο. Η πίεση ενισχύεται και από τα λιπάσματα. Η τιμή των αζωτούχων λιπασμάτων, μεγάλο μέρος των οποίων παράγεται στη Μέση Ανατολή, έχει αυξηθεί πάνω από 30% από την έναρξη του πολέμου.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει αγρότες σε περιορισμένη χρήση λιπασμάτων, με χαμηλότερες αποδόσεις στις καλλιέργειες και ακριβότερη προσφορά τροφίμων την επόμενη περίοδο.
Οι FT σημειώνουν ότι οι επιπτώσεις στα τρόφιμα δεν αναμένεται να φτάσουν την ένταση που είχε προκαλέσει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όταν ο πληθωρισμός στα είδη παντοπωλείου ξεπέρασε το 13% τον Αύγουστο του 2022. Ωστόσο, το νέο σοκ προστίθεται σε μια ήδη επιβαρυμένη αλυσίδα, μετά την πανδημία, τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, τους δασμούς και τις επιπτώσεις της μεταναστευτικής πολιτικής στην προσφορά εργασίας.
Οι τιμές των τροφίμων έχουν ήδη αυξηθεί περίπου 30% την τελευταία εξαετία, ενώ οι Financial Times μεταφέρουν την εκτίμηση ότι το αγροδιατροφικό σύστημα βρίσκεται μπροστά σε ακόμη ένα σοβαρό σοκ, σε μια συγκυρία όπου οι πιέσεις συσσωρεύονται.
Η ιρανική πρωτεύουσα δέχεται κύματα επιθέσεων μετά την έναρξη της στρατιωτικής επιχείρησης ΗΠΑ και Ισραήλ, με εκρήξεις σε κυβερνητικά κτίρια, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και κατοικημένες περιοχές.07 Μαρ 2026 - 16:01
«Λόγω της κακής συμπεριφοράς του Ιράν, εξετάζεται σοβαρά η πλήρης καταστροφή και ο βέβαιος θάνατος περιοχών και ομάδων ανθρώπων που μέχρι τώρα δεν είχαν θεωρηθεί ως στόχοι», έγραψε στο Truth Social ο Αμερικανός πρόεδρος.07 Μαρ 2026 - 13:59
Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις πήραν εντολή να μην εκτοξεύουν πυραύλους σε γειτονικές χώρες, εκτός εάν δεχθούν επίθεση, δήλωσε. Υπήρξαν, ωστόσο, πλήγματα μετά τη δήλωση.07 Μαρ 2026 - 10:22
«Δεν θα υπάρξει καμία συμφωνία με το Ιράν εκτός από άνευ όρων παράδοση», έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος στο Truth Social. Τέσσερις έως έξι εβδομάδες θα χρειασθούν για να ολοκληρωθεί η σύρραξη δηλώνει η Ουάσιγκτον. 07 Μαρ 2026 - 09:05
Κλιμακώνονται οι επιθέσεις καθώς η πολεμική σύρραξη εισέρχεται στη δεύτερη εβδομάδα. Χτυπήματα του Ισραήλ στην Τεχεράνη. Το Ιράν ανακοίνωσε ότι έπληξε πετρελαιοφόρο στον Κόλπο.07 Μαρ 2026 - 08:43
Σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο, σημειώθηκε έκρηξη και καπνός υψώνεται από το ξενοδοχείο. Η αμερικανική διπλωματική αντιπροσωπεία επανέλαβε την έκκλησή της προς τους Αμερικανούς πολίτες να εγκαταλείψουν το Ιράκ το συντομότερο δυνατόν.06 Μαρ 2026 - 22:46
Αν οποιαδήποτε χώρα συνταχθεί με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στην επίθεση κατά του Ιράν, θα αποτελέσει επίσης νόμιμο στόχο για αντίποινα από το Ιράν, δήλωσε ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν.06 Μαρ 2026 - 22:03
Λίγο μετά την ενημέρωση για το συμβάν η πρεσβεία των ΗΠΑ στη Βαγδάτη με ανακοίνωσή της προέτρεψε τους Αμερικανούς να αποχωρήσουν το συντομότερο δυνατό από το Ιράκ.06 Μαρ 2026 - 21:58
Το Πεκίνο πρόκειται να παράσχει στην Τεχεράνη οικονομική βοήθεια, ανταλλακτικά και εξαρτήματα πυραύλων, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές. Πιέσεις για διασφάλιση της απρόσκοπτης διέλευσης πλοίων από το Στενό του Ορμούζ.06 Μαρ 2026 - 21:01
Η νέα διευκόλυνση θα αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στο θαλάσσιο εμπόριο και θα σταθεροποιήσει τις διεθνείς αγορές, δήλωσε ο CEO της Αμερικανικής Εταιρείας Αναπτυξιακής Χρηματοδότησης (DFC).06 Μαρ 2026 - 20:33
Μετά τις πρόσφατες επιθέσεις στο Ντουμπάι, εύποροι Ασιάτες μετακινούν μαζικά κεφάλαια στη Σιγκαπούρη, ανησυχώντας για την ασφάλεια των επενδύσεών τους.06 Μαρ 2026 - 19:06
Αυτό που θέλει ο Αμερικανός πρόεδρος είναι να εγκατασταθεί στην Τεχεράνη ηγεσία φιλική προς τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, ανεξάρτητα της ιδεολογίας της, δηλώνει σε συνέντευξή του. Επόμενος σταθμός η Κούβα, διακηρύσσει, που «θα πέσει εύκολα».06 Μαρ 2026 - 18:49
Πλήγμα με drone. Το πολεμικό ναυτικό των ΗΠΑ θα συνοδεύει τα πλοία που διέρχονται από το Στενό «όταν θα είναι λογικό», δήλωσε ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας.06 Μαρ 2026 - 17:26
Οι πληροφορίες για πιθανούς στόχους περιλαμβάνουν τις τοποθεσίες αμερικανικών πολεμικών πλοίων και αεροσκαφών στη Μέση Ανατολή. Και κινεζική βοήθεια στο Ιράν βλέπουν οι Αμερικανοί.06 Μαρ 2026 - 16:38
«Στη συνέχεια θα επιλέξουμε ηγέτη και θα κάνουμε το Ιράν ισχυρότερο από ποτέ», έγραψε σε ανάρτησή του. Δεν τον ενδιαφέρει αν η χώρα θα έχει θεοκρατία ή δημοκρατία, δηλώνει.06 Μαρ 2026 - 16:15
Το πετρελαιοφόρο «φλέγεται» αυτή τη στιγμή στον Κόλπο, υποστήριξε εκπρόσωπος του κεντρικού αρχηγείου της Χατάμ αλ Ανπίγια, που συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης.06 Μαρ 2026 - 15:18
Οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις υποστηρίζουν ότι οι αεροπορικές επιδρομές έχουν πλήξει σοβαρά τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν, καταστρέφοντας το μεγαλύτερο μέρος της αεράμυνάς του. Προειδοποιούν ότι οι επιθέσεις θα ενταθούν.06 Μαρ 2026 - 15:00
«Θα γίνεται όλο και πιο σπάνιο», προειδοποιεί ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας. Οι ευρωπαϊκές και ασιατικές αγορές ίσως βρεθούν σε άμεσο ανταγωνισμό για τις περιορισμένες προμήθειες, αν συνεχιστεί η κρίση.06 Μαρ 2026 - 14:41
Στο $1,157 αλλάζει χέρια το ευρώ (-0.31%) και στο $1,333 η στερλίνα (-0,2%).06 Μαρ 2026 - 13:36
Οι διακυμάνσεις στην ηλεκτρική ενέργεια αυξάνονται ραγδαία, με τις τιμές στην Ολλανδία και τη Δανία να κάνουν άλμα από 24-26 ευρώ σε 450-430 ευρώ ανά MWh αντίστοιχα, λόγω πολέμου στο Ιράν και μετάβασης στις ανανεώσιμες πηγές.06 Μαρ 2026 - 11:28