Ελ Εριάν: Ανεμος στασιμοπληθωρισμού φυσά στον πλανήτη

Ένας ισχυρότερος στασιμοπληθωριστικός αέρας φυσάει σε όλη την παγκόσμια οικονομία, καθώς οι τιμές του πετρελαίου εκτινάσσονται πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Τα τελευταία δεδομένα για την απασχόληση στις ΗΠΑ που ανακοινώθηκαν την Παρασκευή έδωσαν στοιχεία -αν και ανάμικτα- για αποδυνάμωση της αγοράς εργασίας την ώρα που η σύρραξη στο Ιράν πυροδοτεί ανησυχίες για σοκ στις τιμές από τις αυξανόμενες τιμές ενέργειας και τη διατάραξη στις αλυσίδες προμήθειας.

Η αμερικανική οικονομία απώλεσε 92.000 θέσεις τον Φεβρουάριο καθώς το ποσοστό της ανεργίας σκαρφάλωσε στο 4,4%. Αυτό ήρθε μετά από ένα μεγάλο «κέρδος» τον προηγούμενο μήνα, που, όπως φοβόμουν, αποδείχθηκε ανωμαλία. Μετά από ένα 2025 που σημαδεύτηκε από τις ισχνότερες μέσες μηνιαίες αυξήσεις θέσεων εργασίας εκτός ύφεσης των τελευταίων είκοσι και πλέον ετών, το τοπίο στην αγορά εργασίας παραμένει δύσκολο.

Δεν έχει να κάνει μόνο με την αγορά εργασίας. Ο πληθωρισμός έστελνε προειδοποιητικά σημάδια πριν ξεκινήσουν οι επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν. Τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν νωρίτερα έδειξαν πως ο δείκτης τιμών δαπανών προσωπικής κατανάλωσης –το μέτρο πληθωρισμού που προτιμά η Federal Reserve- αυξήθηκε στο 2,9% τον Δεκέμβριο, το υψηλότερο επίπεδο από τον Μάρτιο του 2024. Εν τω μεταξύ, ο δομικός πληθωρισμός τιμών παραγωγού, ένα μέτρο τιμών εισροών, αυξήθηκε στο 3,6%, πολύ υψηλότερα από τις προβλέψεις.

Και τώρα πολλές οικονομίες αντιμετωπίζουν τη διπλή πίεση του αυξανόμενου κόστους ενέργειας και των νέων διαταραχών στις αλυσίδες διανομής σε θαλάσσιες και εναέριες διαδρομές. Παρά τα αυξανόμενα αυτά ρίσκα, πολλά τμήματα της αγοράς αντιμετωπίζουν την εξάπλωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή ως «επιφανειακό τραύμα» -μια προσωρινή και γρήγορα αναστρέψιμη διατάραξη σε μια κατά τα άλλα ανθεκτική παγκόσμια οικονομία. Αυτή άλλωστε ήταν και η κερδοφόρος προσέγγιση για ένα 2025 που έφερνε το ένα σοκ μετά το άλλο.

Η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου βρίσκονταν στο 4,13% την Παρασκευή, περίπου όσο ήταν στα μέσα του περασμένου μήνα. Στο μεταξύ, είχε βυθιστεί στο περίπου 3,95%. Σε έναν απλό παρατηρητή, αυτό το «ταξίδι μετ’ επιστροφής» υποδηλώνει ότι η συνολική επίδραση των ανταγωνιστικών δυνάμεων σε αυτό που είναι αναμφισβήτητα το σημαντικότερο χρηματοοικονομικό σημείο αναφοράς στον κόσμο είναι ουσιαστικά ελάχιστη.

Αυτή η προσέγγιση συμψηφισμού, όμως, αγνοεί πολύ εύκολα την ιστορία των «σημείων καμπής», υποτιμώντας τους αυξανόμενους κινδύνους που απαιτούν την προσοχή των υπευθύνων χάραξης πολιτικής και των μακροπρόθεσμων επενδυτών. Στην πραγματική οικονομία και στα χρηματοοικονομικά, οι αρνητικοί παράγοντες δεν συμψηφίζονται, αλλά συσσωρεύονται.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, ενώ ένας γεωπολιτικός σεισμός όπως ο πόλεμος με το Ιράν θα προκαλούσε παραδοσιακά μια φυγή προς την ασφάλεια των αμερικανικών κρατικών ομολόγων, οι αποδόσεις έχουν αυξηθεί λόγω των πληθωριστικών ανησυχιών.

Το μέγεθος του σοκ που θα αντιμετωπίσει ο κόσμος θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την εξάπλωση του πολέμου με το Ιράν. Η περαιτέρω διαταραχή των εφοδιαστικών αλυσίδων θα οδηγήσει αναμφίβολα σε μια περαιτέρω στροφή από την «just-in-time» αποδοτικότητα προς την πιο δαπανηρή, αλλά απαραίτητη, «just-in-case» προσέγγιση στη διαχείριση των αποθεμάτων.

Πρόκειται για μια διαρθρωτική εξέλιξη που ενσωματώνει υψηλότερα κόστη στο σύστημα σε μια εποχή που η οικονομική προσιτότητα αποτελεί ήδη οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα.

Οι οικονομικές προοπτικές είναι επίσης δύσκολες λόγω τριών διακριτών κινδύνων. Καθένας από αυτούς δεν φαίνεται αρκετά μεγάλος ώστε να προκαλέσει συστημικό κίνδυνο. Ωστόσο, από κοινού μπορούν να σχηματίσουν μια αυτοενισχυόμενη, αποσταθεροποιητική δύναμη.

Το πρώτο αφορά τις ιδιωτικές πιστώσεις στις προηγμένες οικονομίες. Αυτό που ξεκίνησε ως ιδιόμορφο άγχος σε ορισμένες εταιρείες κινδυνεύει να εξελιχθεί σε ένα ευρύτερο ζήτημα, καθώς ορισμένοι επενδυτές αποχωρούν από μια κατηγορία περιουσιακών στοιχείων που, σύμφωνα με τον Marc Rowan της Apollo, αντιμετωπίζει μια «εξυγίανση».

Υπάρχουν κλασικά σημάδια μιας υπερβολικά εκτεταμένης βιομηχανίας -κακή αναδοχή, αμφισβητήσιμες αποτιμήσεις, ακατάλληλα επενδυτικά μέσα και απάτη. Είναι απίθανο η άνοδος των αμφισβητήσιμων «μέσων συνέχισης» - όπου ομάδες ιδιωτικών κεφαλαίων μετακινούν περιουσιακά στοιχεία μεταξύ funds - να καθυστερήσει την αναπόφευκτη αποτίμηση.

Το δεύτερο σχετίζεται με τους κινδύνους γύρω από τη λογική φούσκα που οδήγησε σε μαζική χρηματοδότηση της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης. Η τεχνολογία παραμένει μια εξαιρετικά συναρπαστική μετασχηματιστική δύναμη με τεράστιες προοπτικές παραγωγικότητας. Ωστόσο, θα υπάρξουν λίγοι μεγάλοι νικητές και πολλοί ηττημένοι. Και η πολυδημοσιευμένη απόφαση της εταιρείας πληρωμών Block να μειώσει το προσωπικό της κατά 40% υπενθύμισε ότι η υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης ενέχει τον κίνδυνο αναταραχής στο εργατικό δυναμικό.

Ένας τρίτος κίνδυνος είναι ότι, με την αύξηση του πληθωρισμού, η ικανότητα της παγκόσμιας αγοράς ομολόγων να απορροφήσει την ρεκόρ προσφορά είναι πιθανό να τεθεί υπό δοκιμασία. Ήδη, τρεις από τις επτά οικονομίες των G7 - η Γαλλία, η Ιαπωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο- έχουν αντιμετωπίσει προκλήσεις από τους «εκδικητές των ομολόγων» τα τελευταία χρόνια. Αν δεν είναι προσεκτικές, αυτές και πολλές εταιρείες με υψηλό χρέος θα μπορούσαν να βρουν τις συνθήκες χρηματοδότησής τους λιγότερο ευνοϊκές.

Η παγκόσμια οικονομία δεν αντιμετωπίζει απλώς ένα ασταθές 2026. Βρίσκεται σε πορεία προς περαιτέρω κατακερματισμό και μεγαλύτερη διασπορά των αποτελεσμάτων για τα νοικοκυριά, τους τομείς και τις χώρες.

© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation