Το σοκ του πολέμου στο Ιράν για τις αναπτυσσόμενες χώρες

Οι αλυσιδωτές επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν έρχονται σε μια άτυχη στιγμή για τα αναπτυσσόμενα κράτη. Προτού οι ΗΠΑ και το Ισραήλ αρχίσουν τις επιθέσεις κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, αυξάνονταν η αισιοδοξία για την ανθεκτικότητα του αναπτυσσόμενου κόσμου, έστω και με ορισμένες εξαιρέσεις.

Παρά τους αυξανόμενους αμερικανικούς δασμούς και τα σημάδια που άφησαν η πανδημία Covid 19 και ο πόλεμος στη Ουκρανία, η οικονομική ανάπτυξη και τα χρηματιστήρια σε αυτή την ευρεία ομάδα κρατών ήταν απρόσμενα ισχυρή.

Οι έγκαιρες μεταρρυθμίσεις και οι συνετές δημοσιονομικές και νομισματικές πολιτικές βοήθησαν. Το συνεχιζόμενο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ απειλεί τώρα αυτή την πρόοδο, για την οποία τα κράτη αυτά αγωνίστηκαν σκληρά.

Η κρίση στη Μέση Ανατολή επιφέρει τριπλό πλήγμα στα φτωχότερα κράτη. Πρώτον, είναι δυσκολότερο για τους καθαρούς εισαγωγείς ενέργειας μεταξύ των χωρών αυτών να ανταγωνιστούν στις παγκόσμιες αγορές για προμήθειες πετρελαίου και αερίου που λιγοστεύουν. Πολλοί δεν διαθέτουν επίσης εναλλακτικές ΑΠΕ. Από την Αιθιοπία έως το Τουβαλού, οι ελλείψεις στα καύσιμα διευρύνονται.

Έπειτα, οι διαταραχές στα τρόφιμα και τα λιπάσματα –των οποίων το ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου περνά από τα Στενά- αυξάνουν τον κίνδυνο υποσιτισμού σε χώρες που οι αγροτικές περιοχές έχουν ήδη πληγεί από τα κλιματικά σοκ. Αν συνεχιστεί ο πόλεμος μέχρι τον Ιούνιο, 45 εκατομμύρια άνθρωποι μπορεί να οδηγηθούν σε κατάσταση οξείας ασιτίας, όπως εκτιμά ο ΟΗΕ.

Τέλος, οι ξένοι εργαζόμενοι στον Περσικό Κόλπο έστελναν κάθε χρόνο στη χώρα τους κέρδη άνω των 100 δισ. δολαρίων. Πολλοί μετανάστες επιστρέφουν σπίτι τους, καθώς είναι ασαφές πότε θα επιστρέψει στην κανονικότητα η οικονομική δραστηριότητα στην περιοχή. Ιδιαίτερα εκτεθειμένες στις πιο ισχνές ροές εμβασμάτων είναι οι χώρες της νότιας Ασίας, η Αίγυπτος και οι Φιλιππίνες. Ιδιαίτερα ευάλωτο έναντι και των τριών σοκ φαίνεται να είναι το Μπαγκλαντές.

Η δυσανάλογη επίπτωση του πολέμου στα φτωχότερα κράτη ενισχύθηκε από τις επικαιροποιημένες οικονομικές προβλέψεις του ΔΝΤ αυτόν τον μήνα. Το Ταμείο μείωσε τις προβλέψεις για την ανάπτυξη στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες φέτος, ενώ η προοπτική για τις προηγμένες οικονομίες ως σύνολο παρέμεινε αμετάβλητη.

Ο επικεφαλής ανάπτυξης του ΟΗΕ πρόσθεσε την Πέμπτη πως ακόμα και αν ο πόλεμος σταματήσει «αύριο», περισσότεροι από 30 εκατομμύρια άνθρωποι θα οδηγηθούν και πάλι στη φτώχια από τις μέχρι τώρα επιπτώσεις του.

Όσο περισσότερο συνεχίζεται ο πόλεμος, τόσο βαθύτερες θα είναι οι οικονομικές και ανθρωπιστικές συνέπειες. Στο μεσοδιάστημα, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στις αναπτυσσόμενες χώρες το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να αναλώνουν τα φθίνοντα αποθέματα που διαθέτουν.

Λίγοι θα έχουν τη δημοσιονομικό περιθώριο για να παράσχουν επαρκή υποστήριξη στα νοικοκυριά που ξεμένουν από φαγητό και μπουκάλες υγραερίου. Ενδεικτικά, πάνω από το ένα τρίτο των υποσαχάριων χωρών διατρέχει υψηλό κίνδυνο να βρεθεί, ή βρίσκεται ήδη, σε κατάσταση υπερχρέωσης.

Μια πρόσφατη απόσυρση της ξένης βοήθειας από τις ΗΠΑ και άλλες προηγμένες οικονομίες σημαίνει επίσης πως τα οικονομικά «μαξιλάρια» που διαθέτουν οι αναπτυσσόμενες χώρες είναι μικρότερα απ’ όσο στις πρόσφατες κρίσεις.

Τα πιο πλούσια κράτη θα έπρεπε να έχουν τη δυνατότητα να παράσχουν στήριξη στους φτωχότερους, αλλά είναι σταθερά επικεντρωμένα στην παροχή εγχώριας οικονομικής υποστήριξης, στην εξασφάλιση αποστολών ορυκτών καυσίμων και στην αύξηση των αποθεμάτων λιπασμάτων και τροφίμων.

Αυτό σημαίνει πως το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα θα πρέπει να είναι έτοιμες να παράσχουν στήριξη ρευστότητας και να προτρέψουν τις πιο εύπορες οικονομίες  να αποφύγουν τις απαγορεύσεις εξαγωγών τροφίμων και λιπασμάτων.

Ένας προστατευμένος διάδρομος στα Στενά για να επιτραπεί η ροή τροφίμων και λιπασμάτων –αντίστοιχος του διακανονισμού του ΟΗΕ στη Μαύρη Θάλασσα κατά τον πόλεμο στην Ουκρανία- θα παρείχε ουσιαστική ανακούφιση. Αλλά οι προσπάθειες για ένα τέτοιο σχέδιο, με την υποστήριξη της επικεφαλής της Ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλλας, φαίνεται πως δεν έχουν σημειώσει ιδιαίτερη πρόοδο μέχρι στιγμής. Θα πρέπει να ανταποκριθούν και άλλοι σε αυτό το κάλεσμα.

Ο ταχύτερος τρόπος για να αποτραπεί η εκτεταμένη δυστυχία εξακολουθεί να βασίζεται στο στενό μονοπάτι προς μια εκεχειρία, και μια ταχεία αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά. Σε αντίθετη περίπτωση, εκτός και αν οι πλουσιότερες χώρες είναι προετοιμασμένες να αναλάβουν δράση, τα παγκόσμια κόστη του πολέμου θα συνεχίσουν να επιβαρύνουν περισσότερο αυτούς που έχουν τη μικρότερη δυνατότητα να τα επωμιστούν.

© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation