Γιατί τα futures του πετρελαίου δεν λένε την... αλήθεια

Ο Λευκός Οίκος έχει επανειλημμένως προσπαθήσει να καθησυχάσει τον αμερικανικό λαό πως η αγορά πετρελαίου προβλέπει πως οι τιμές σύντομα θα πέσουν, παρ’ ότι οι μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες του κόσμου προειδοποιούν πως θα χρειαστούν μήνες μετά το τέλος του πολέμου για να επιστρέψει σε κανονικά επίπεδα η προσφορά.

Στις 4 Μαΐου, ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ επικαλέστηκε την αγορά συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης του πετρελαίου ως απόδειξη πως οι traders πιστεύουν ότι οι υψηλές τιμές είναι προσωρινές. «Μπορούμε να δούμε στην αγορά των futures πως οι τιμές του πετρελαίου είναι ήδη χαμηλότερες τρεις μήνες, έξι μήνες, εννέα μήνες μετά», δήλωσε στο Fox News.

Ο Μπέσεντ δεν είναι ο μόνος που χρησιμοποιεί την καμπύλη των futures του πετρελαίου ως οδηγό για το πού οδεύουν οι τιμές· και εταιρείες την έχουν χρησιμοποιήσει ως μια αμερόληπτη εικόνα για το μέλλον και πολλές κεντρικές τράπεζες υποθέτουν πως οι τιμές του πετρελαίου θα ακολουθήσουν την προθεσμιακή καμπύλη όταν θα αποφασίσουν την κεντρική πορεία των προβλέψεών τους για τον πληθωρισμό.

Αλλά οι traders και οι πετρελαϊκοί αναλυτές προειδοποιούν πως η αγορά futures του πετρελαίου, που επιτρέπει στους traders να αγοράζουν και να πωλούν συμβόλαια για πετρέλαιο που θα παραδοθεί σε ύστερη ημερομηνία, δεν είναι μια μαγική σφαίρα, ιδιαίτερα σε περίοδο κρίσης.

«Έχω πελάτες που λένε ότι όλοι αυτοί οι ισχυρισμοί πως το πετρέλαιο θα φτάσει τα 200 δολάρια το βαρέλι είναι εντελώς λανθασμένοι, επειδή η καμπύλη το δείχνει στα 80 δολάρια σε λίγους μήνες και δεν χρειάζεται να ανησυχώ», δήλωσε ο Τζέιμι Γουέμπστερ, ερευνητής στο Παγκόσμιο Κέντρο Ενεργειακής Ανάλυσης της BCG.

Όμως «η καμπύλη των προθεσμιακών συμβολαίων πετρελαίου δεν είναι μηχανή προβλέψεων», πρόσθεσε.

Οι τιμές των futures αντιπροσωπεύουν το τι είναι διατεθειμένοι να συμφωνήσουν σήμερα οι αγοραστές και οι πωλητές που επιδιώκουν να αντισταθμίσουν τον κίνδυνο τους, και όχι το τι πιστεύουν ότι θα είναι η τιμή μελλοντικά, δήλωσε ο Μαρτέιν Ρατς, αναλυτής της Morgan Stanley.

Οι παραγωγοί πετρελαίου πωλούν συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για να «κλειδώσουν» τιμές για το αργό που αναμένουν να αντλήσουν τους επόμενους μήνες ή χρόνια, δίνοντάς τους περισσότερη βεβαιότητα καθώς λαμβάνουν επενδυτικές αποφάσεις.

Οι αγοραστές, όπως είναι τα διυλιστήρια, αγοράζουν συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για να διασφαλίσουν την προμήθειά τους και για να σταθεροποιήσουν τα κόστη τους έναντι οποιωνδήποτε ξαφνικών εξάρσεων στις τιμές, επιτρέποντάς τους να λειτουργήσουν με προβλέψιμο περιθώριο κέρδους.

Οι traders λένε πως η μορφή της καμπύλης των futures –που απεικονίζει τις τιμές των παραδόσεων σε διάφορα σημεία στο μέλλον- διαμορφώνεται από πολλαπλούς παράγοντες και σπάνια είναι ένα ξεκάθαρο στοίχημα για το πού αναμένεται να διαπραγματεύονται οι τιμές.

«Η απότομη κλίση [στο μπροστινό μέρος της καμπύλης] σου δείχνει ότι η φυσική αγορά είναι απίστευτα σφιχτή αυτή τη στιγμή», δήλωσε ο Σπένσερ Ντέιλ, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της BP. «Δεν νομίζω ότι [η καμπύλη] σου δίνει μια καλή εικόνα για το πού θα μάντευε ένας τυπικός έμπορος πετρελαίου ότι θα κυμανθούν οι τιμές του πετρελαίου σε 12 μήνες».

Από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος, η τιμή του πετρελαίου έχει αυξηθεί περισσότερο από 45%. Αλλά το πετρέλαιο παράδοσης Δεκεμβρίου φέτος έχει αυξηθεί λιγότερο από 30% και τα συμβόλαια για τον Δεκέμβριο του 2027 έχουν αυξηθεί λιγότερο από 20%.

Ακόμα, όμως, και αν ο μέσος trader πετρελαίου νομίζει πως οι τιμές αυτές είναι πολύ χαμηλές και πως τα 80 δολάρια είναι πολύ φθηνή για ένα βαρέλι πετρελαίου τον Αύγουστο, υπάρχουν λόγοι που μπορεί να διστάσουν να φορτωθούν προμήθειες που θα παραδοθούν μετά από τρεις μήνες.

Πρώτον, υπάρχουν κόστη που σχετίζονται με την είσοδο και τη συνεχή ανανέωση μιας μεγάλης θέσης στις αγορές προθεσμιακών συμβολαίων. Η σχετική έλλειψη ρευστότητας σε ορισμένα πιο μακρινά συμβόλαια καθιστά το κόστος και τους κινδύνους διακράτησης αυτών των θέσεων ακόμη υψηλότερα.

Η τρέχουσα μεταβλητότητα των τιμών αυξάνει την πιθανότητα οι επενδυτές -ιδιαίτερα όσοι κερδοσκοπούν με δανεικά χρήματα-  να καταγράψουν λογιστικές ζημίες και να αναγκαστούν να εγκαταλείψουν τα στοιχήματά τους.

Οι traders είναι επίσης επιφυλακτικοί αναφορικά με το πόσο γρήγορα θα μπορούσαν να καταρρεύσουν οι τιμές του πετρελαίου μόλις τελειώσει ο πόλεμος, και είναι πολύ απρόθυμοι να κλειδώσουν μακροπρόθεσμες προμήθειες σε υπερβολικά υψηλή τιμή.

«Διανύουμε μια περίοδο όπου υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά με το αν οι τρέχοντες περιορισμοί στην προσφορά θα μπορούσαν να χαλαρώσουν μέσα σε λίγες εβδομάδες», δήλωσε ο Ρατς. «Όταν ο κόσμος εμπορεύεται πετρέλαιο με ορίζοντα οκτώ εβδομάδων στο μέλλον, τα Στενά του Ορμούζ μπορεί να έχουν ανοίξει ξανά, και τις περισσότερες φορές η αγορά έχει προεξοφλήσει αυτή την πιθανότητα», πρόσθεσε.

Αν συνέβαινε αυτό, είπε, ένας μεγάλος όγκος πετρελαίου θα μπορούσε ξαφνικά να φτάσει στην αγορά και να δημιουργήσει μια προσωρινή υπερπροσφορά. «Θα βρισκόσουν να κατέχεις πετρέλαιο ακριβώς πάνω σε αυτή τη συγκυρία», συμπλήρωσε.

Ιστορικά, οι τιμές των προθεσμιακών συμβολαίων αποδεικνύονται ανεπαρκείς στην πρόβλεψη του μέλλοντος, ιδίως σε περιόδους γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Τον Απρίλιο του 2020, κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, η κατάρρευση της ζήτησης ώθησε τις τιμές του αργού πετρελαίου προς τα κάτω, γύρω στα 20 δολάρια το βαρέλι.

Εκείνη την εποχή, οι αγορές προθεσμιακών συμβολαίων ανέμεναν αργή ανάκαμψη, με το πετρέλαιο παράδοσης δύο ετών αργότερα να διαπραγματεύεται περίπου στα 42 δολάρια. Ωστόσο, μέχρι το 2022, αφότου η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία πυροδότησε ένα ενεργειακό σοκ, η πραγματική τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε τα 100 δολάρια.

Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι αναλυτές πιστεύουν ότι η αγορά προθεσμιακών συμβολαίων υπήρξε πιο αξιόπιστος δείκτης κατά τη διάρκεια προηγούμενων κρίσεων απ’ ότι κάποιες από τις προβλέψεις των αναλυτών των τραπεζών.

Ο Ρόμπιν Μπρουκς, senior fellow στο Brookings Institution, είπε ότι κατά τη διάρκεια της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, ορισμένες τράπεζες προέβλεπαν ότι το πετρέλαιο θα μπορούσε να φτάσει τα 400 δολάρια το βαρέλι. «Η αγορά ουσιαστικά προσπέρασε μέρος της πολύ κινδυνολογικής ρητορικής», ανέφερε.

Η αυξανόμενη αβεβαιότητα για τις τιμές του πετρελαίου είναι επίσης ορατή στην αγορά δικαιωμάτων προαίρεσης (options), όπου οι traders αγοράζουν συμβόλαια που τους δίνουν το δικαίωμα, αλλά όχι την υποχρέωση, να αγοράσουν ή να πουλήσουν πετρέλαιο σε σταθερή τιμή στο μέλλον. Αυτά τα συμβόλαια χρησιμοποιούνται συχνά ως ασφάλεια έναντι ακραίων κινήσεων των τιμών.

Πριν τον πόλεμο, τα options που επέτρεπαν στους traders να αγοράσουν πετρέλαιο στα 150 δολάρια το βαρέλι σπανίως διαπραγματεύονταν, επειδή λίγοι ήταν οι επενδυτές που πίστευαν πως οι τιμές θα μπορούσαν να αυξηθούν τόσο πολύ.

Τώρα, συμβόλαια που συνδέονται με πετρέλαιο στα 150 δολάρια ή ακόμα και στα 200 δολάρια το βαρέλι αλλάζουν τακτικά χέρια, καθώς οι traders αναζητούν προστασία από την πιθανότητα μιας παρατεταμένης αύξησης των τιμών.

Ανάλυση την οποία πραγματοποίησαν οι FT στα options που τελούν υπό διαπραγμάτευση στο Ice, δείχνει πως το εύρος των  πιθανών μελλοντικών τιμών πετρελαίου που υποδηλώνει η αγορά, έχει διευρυνθεί έντονα κατά τη διάρκεια του πολέμου, παρ’ ότι η τιμή των ίδιων των πετρελαϊκών futures είναι πιο σταθερή.

Τέσσερις ημέρες αφότου ξεκίνησε ο πόλεμος, οι αγορές option υποδήλωναν μια πιθανότητα 10% το πετρέλαιο να αυξηθεί πάνω από τα 110 δολάρια το βαρέλι μέχρι τον Δεκέμβριο. Μέχρι τις 6 Μαΐου, η ίδια πιθανότητα υποδηλώνονταν για πετρέλαιο στα 140 δολάρια το βαρέλι.

«Είναι μια περίοδος σύγχυσης και ο κόσμος αναζητά απεγνωσμένα κάτι που να του προσφέρει κάποιου είδους βεβαιότητα, και αυτό είναι κάτι στο οποίο μπορείς να βασιστείς», δήλωσε ο Γουέμπστερ. «Αλλά σε τέτοιες περιόδους, το να σου λέει η καμπύλη των προθεσμιακών συμβολαίων ότι ο πόλεμος πρόκειται να τελειώσει σε έναν μήνα, απλώς δεν είναι χρήσιμο».

© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation