Γιατί είναι τόσο χαλαρές οι παγκόσμιες αγορές ως προς τις οικονομικές επιπτώσεις του Ντόναλντ Τραμπ; Αυτή την εβδομάδα κλιμάκωσε εκ νέου τη σύγκρουση γύρω από το πιο κρίσιμης σημασίας σημείο κυκλοφοριακής συμφόρησης του κόσμου στα Στενά του Ορμούζ, τονίζοντας την ικανότητά του να κάνει την παγκόσμια οικονομία πιο ευάλωτη στα σοκ των προμηθειών και σε έναν δυνητικό στασιμοπληθωρισμό. Το αναπόδραστο συμπέρασμα είναι πως οι προοπτικές για μια ειρήνη διαρκείας μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν είναι τώρα απογοητευτικά απομακρυσμένες.Οι δασμολογικοί πόλεμοι του Τραμπ και η μετατροπή του εμπορίου και των χρηματοοικονομικών σε όπλο, συνεχίζουν να προωθούν την εξάρθρωση των τεράστιων οικονομικών αποδόσεων που έφερε η παγκοσμiοποίηση. Η αλλοπρόσαλλη προσέγγισή του ως προς την χάραξη πολιτικής αυξάνει την αβεβαιότητα σε πρωτοφανή επίπεδα. Και η ζημιά που προκύπτει από την εξάρθρωση της συνεργατικής μεταπολεμικής τάξης από τον Τραμπ είναι ανυπολόγιστη.
Ένας απολογητής του Τραμπ αναμφίβολα θα επιχειρηματολογούσε πως είναι μεγάλη υπερβολή τα περί της οικονομικής ζημιάς που έχει προκαλέσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ. Άλλωστε το ΔΝΤ προβλέπει παγκόσμια ανάπτυξη 3% το 2026 και 3,4% το 2027. Καθόλου άσχημα δεδομένου αυτού που οι οικονομολόγοι του ΔΝΤ αποκαλούν τη μεγαλύτερη διατάραξη στην αγορά πετρελαίου εδώ και δεκαετίες.
Όσον αφορά τους υψηλότερους εμπορικούς φραγμούς, το κόστος μετριάστηκε από τους πραγματικούς δασμολογικούς συντελεστές, οι οποίοι αποδείχθηκαν χαμηλότεροι από ό,τι αναμενόταν αρχικά· επίσης, από την εκτροπή του εμπορίου και την προθυμία των εταιρειών να απορροφήσουν το κόστος μέσω χαμηλότερων περιθωρίων κέρδους. Θα μπορούσε επίσης να υποστηριχθεί ότι η στρατηγική πρόκληση που θέτει στις ΗΠΑ η άνοδος της Κίνας κατέστησε την εργαλειοποίηση του εμπορίου προτεραιότητα έναντι της επιδίωξης της οικονομικής ανάπτυξης.
Εν τω μεταξύ, η επενδυτική έκρηξη στην τεχνητή νοημοσύνη στις ΗΠΑ έχει δημιουργήσει μια ευφορία στις αγορές, η οποία μπορεί να συγκριθεί με τη μανία των καναλιών της δεκαετίας του 1830, τη βρετανική μανία των σιδηροδρόμων τη δεκαετία του 1840, τον ενθουσιασμό του ηλεκτρισμού στα τέλη της δεκαετίας του 1920 και την έκρηξη των dotcom στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Αυτό χρησιμεύει ως υπενθύμιση της εξαιρετικής ικανότητας του αμερικανικού εταιρικού τομέα να συνεχίζει τις δραστηριότητές του, ανεξάρτητα από τα θεατρινίστικα που προέρχονται από την Ουάσιγκτον.
Ωστόσο, όλα αυτά συμβαίνουν σε ένα υπόβαθρο ασυνήθιστα χαλαρής νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής. Η Fed δεν έχει επιτύχει τον στόχο της για τον πληθωρισμό εδώ και χρόνια και το δημοσιονομικό έλλειμμα βρίσκεται, παραδόξως, περίπου στο 6% του ΑΕΠ. Το δημόσιο χρέος βρίσκεται σε επίπεδα που έχουν να εμφανιστούν από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Η αμερικανική οικονομία, αν μου επιτρέπετε τη λαϊκή έκφραση, υπερθερμαίνεται απίστευτα. Δεν υπάρχει καμία απολύτως προοπτική για την απεγνωσμένα αναγκαία εξυγίανση του χρέους στο προβλεπόμενο μέλλον. Αυτό, φυσικά, δεν αποτελεί αποκλειστικά αμερικανικό φαινόμενο.
Θα πρέπει να πληρωθεί ένα τίμημα για όλα αυτά. Όπως επισημαίνει η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών στην ετήσια οικονομική της έκθεση, εκείνες οι ιστορικές μανίες των αγορών έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: μια πραγματική τεχνολογική καινοτομία που προσέλκυσε κεφάλαια καθ' υπέρβαση αυτών που θα μπορούσαν τελικά να δικαιολογήσουν οι εμπορικές αποδόσεις. Κατέληξαν στο τέλος με μια αναστροφή των επενδύσεων, προκαλώντας υφέσεις σε ολόκληρη την οικονομία. Η BIS υποστηρίζει ότι η κλίμακα και ο ρυθμός της τρέχουσας επενδυτικής έκρηξης στην AI παρουσιάζουν ομοιότητες με αυτά τα προηγούμενα.
Υπάρχουν ενδείξεις, ιδίως στην αγορά ομολόγων, για ένα αρχόμενο «Trump discount». Από την πανδημία του Covid και μετά, τα μακροπρόθεσμα επιτόκια των αμερικανικών Treasuries αυξάνονται ασταμάτητα. Ωστόσο, οι σημερινές υψηλότερες αποδόσεις δεν αποτυπώνουν πλήρως το μέγεθος των πιθανών πληθωριστικών κινδύνων.
Η αποτυχία των κεντρικών τραπεζών των ανεπτυγμένων χωρών να προβλέψουν την έξαρση του πληθωρισμού το 2022-2023 έχει, στην οικονομική ορολογία, «απαγκιστρώσει» τις πληθωριστικές προσδοκίες. Μετά από χρόνια θετικών σοκ στην προσφορά λόγω των ευνοϊκών δημογραφικών δεδομένων και της παγκοσμιοποίησης, ο κόσμος αντιμετωπίζει τώρα μια αντιστροφή: τεράστιες ανάγκες για δημόσιες δαπάνες λόγω γήρανσης του πληθυσμού, αυξημένες αμυντικές ανάγκες και αυξανόμενο κόστος που σχετίζεται με την κλιματική αλλαγή.
Την ίδια ώρα η Fed, μαζί με άλλες κεντρικές τράπεζες του αναπτυγμένου κόσμου, βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. Τα τελευταία χρόνια, η χρηματοδότηση του δημόσιου χρέους έχει στραφεί έντονα προς τα βραχυπρόθεσμα IOUs. Αυτή η μείωση της διάρκειας σημαίνει ότι η αύξηση των βασικών επιτοκίων ως απάντηση στον αυξανόμενο πληθωρισμό επιφέρει άμεση αύξηση του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους για τις κυβερνήσεις.
Υπάρχει, επομένως, κίνδυνος πληθωριστικής νομισματοποίησης του χρέους, στο πλαίσιο της οποίας οι κυβερνήσεις απαιτούν από τις κεντρικές τράπεζες να χρηματοδοτούν τα ελλείμματά τους - η λεγόμενη «δημοσιονομική κυριαρχία». Έπειτα, υπάρχει το πρόβλημα της χρηματοπιστωτικής κυριαρχίας. Ένα αυξανόμενο ποσοστό του βραχυπρόθεσμου δημόσιου χρέους διακρατείται από ευμετάβλητα hedge funds με υψηλή μόχλευση. Κατά συνέπεια, οποιαδήποτε κίνηση των κεντρικών τραπεζών για σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής μπορεί να προκαλέσει χρηματοπιστωτική αστάθεια. Αυτό συνεπάγεται ότι οι κεντρικές τράπεζες θα βρίσκονται επανειλημμένα υπό πίεση να διασώζουν τράπεζες και, πολύ πιθανόν, μη τραπεζικά ιδρύματα όταν εκδηλώνεται αστάθεια.
Με την αμερικανική νομισματική και δημοσιονομική πολιτική να πηγαίνει φουλαριστή και με τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες να είναι εμφανώς χαλαρές, είναι πολύ νωρίς για να προβλέψουμε μια κρίση στην αγορά. Ωστόσο, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με δυνητικά ατέρμονες εχθροπραξίες στον Περικό Κόλπο μετά από έναν πόλεμο που έχει αποτύχει πλήρως να φέρει αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν. Η κυβέρνηση Τραμπ μοιάζει όλο και περισσότερο με την αλληγορία του πλοίου της Πολιτείας του Πλάτωνα. Η υπομονή των αγορών ομολόγων στο τέλος θα εξαντληθεί. Η εκτίμησή μου είναι ότι η κρίση θα έρθει μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες.
© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation