«Τα tweets δεν ανατρέπουν υπογεγραμμένες συμφωνίες», δήλωσε Σαουδάραβας αξιωματούχος την περασμένη εβδομάδα. Μέσα στον κοχλάζοντα ωκεανό σουρεαλισμού της Αμερικής, το να σου κάνει μαθήματα μια δυναστική απολυταρχία για την ιερότητα των συμβολαίων είναι κάτι που ξεχωρίζει.Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ισχυριστεί στον ιστότοπό του, το Truth Social, ότι τροποποίησε την πυρηνική συμφωνία ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας την επόμενη κιόλας μέρα από την υπογραφή της. Το ότι η συμφωνία ήταν αμφιλεγόμενη είναι ένα πράγμα. Το ότι πίστεψε ότι μπορούσε να την αλλάξει χωρίς να ρωτήσει τους Σαουδάραβες είναι άλλο. Ο Τραμπ συνεχίζει να κάνει ανακοινώσεις φαντασίας. Ως αποτέλεσμα, η εξουσία του κλονίζεται.
Αυτό ίσως φαίνεται παράδοξο για έναν Αμερικανό πρόεδρο που έχει κάνει περισσότερα από κάθε άλλον για να δημιουργήσει μια παντοδύναμη προεδρία. Όμως, εξουσία είναι η ικανότητα να διαμορφώνεις τον κόσμο προς όφελός σου. Αυτό δεν πρέπει να συγχέεται με το να διακηρύσσεις συνεχώς πόσο ισχυρός είσαι.
Η βία είναι ένα από τα πολλά μέσα για την επίτευξη ενός σκοπού, όχι ο ίδιος ο σκοπός. Μερικές φορές, όπως συμβαίνει με το Ιράν, η στρατιωτική δράση φέρνει το αντίθετο αποτέλεσμα από το επιθυμητό. Η αντίληψη του Τραμπ για την εξουσία οδήγησε άμεσα στην απώλεια της ικανότητάς του να διαμορφώνει τα γεγονότα στον Κόλπο.
Αυτή η απώλεια αξιοπιστίας είναι περισσότερο ορατή στις αγορές. Στις αρχές της Επιχείρησης «Επική Οργή», τα λόγια του Τραμπ πυροδοτούσαν μεγάλες διακυμάνσεις στις αγορές. Η υπόσχεση θανάτου και καταστροφής στο Ιράν ή η δέσμευση για συνομιλίες με το καθεστώς του προκαλούσαν βίαια σκαμπανεβάσματα. Όσο περισσότερο ο Τραμπ δηλώνει πράγματα που είναι προφανώς αναληθή -επαναλαμβάνοντας, για παράδειγμα, ότι το Ιράν έχει συμφωνήσει με όλους τους όρους του- τόσο λιγότεροι άνθρωποι τον πιστεύουν. Το ρητό “Taco” (Trump always chickens out) του συναδέλφου μου, Ρόμπερτ Άρμστρονγκ, έχει πλέον δώσει τη θέση του σε ένα αδιάφορο ανασήκωμα των ώμων από τη Wall Street.
Σαν τον ναρκομανή που αυξάνει τη δόση για να ξαναβρεί εκείνη την άπιαστη μαστούρα, η αντίδραση του Τραμπ είναι να κάνει τη ρητορική του ακόμη πιο εξωφρενική. Το να απεξαρτηθεί από αυτή τη συνήθεια θα απαιτούσε να κάνει έναν απολογισμό, να αναζητήσει καλύτερες συμβουλές και να εμμείνει σε αποφάσεις που θα απέδιδαν μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Τότε τα λόγια του θα αποκτούσαν σταδιακά και πάλι βάρος. Δεδομένου ότι η καμπύλη μάθησης του Τραμπ έχει πτωτική πορεία, μπορούμε να υποθέσουμε ότι δεν θα κάνει τίποτα από αυτά. Η προοπτική για το υπόλοιπο της θητείας του είναι, ως εκ τούτου, κωμικοτραγική.
Το κωμικό κομμάτι είναι πιο εύκολο να προβλεφθεί. Σε αυτή τη συγκυρία αναζωπύρωσης του ενδιαφέροντος για την κλασική ελληνική γραμματεία, ο Τραμπ μοιάζει με τον Ίκαρο που πέταξε τόσο κοντά στον ήλιο ώστε τα φτερά του έλιωσαν. Η ιστορία θα καταγράψει ως «στιγμή του Ικάρου» για τον Τραμπ την 28η Φεβρουαρίου, την ημέρα που ξεκίνησε η στρατιωτική εκστρατεία κατά του Ιράν.
Εκείνη ήταν η στιγμή που οι μεγαλοστομίες του προσέκρουσαν στην πραγματικότητα. Άλλοι βλέπουν αυτή τη στιγμή ως την προδοσία του Τραμπ προς τη βάση του MAGA, ξεκινώντας έναν αέναο πόλεμο. Όμως, ο Τραμπ δεν είχε καθόλου αυτό κατά νου. Πίστευε ότι ξεκινούσε έναν σύντομο πόλεμο τον οποίο θα κέρδιζε εύκολα και ο οποίος θα έλυνε μια για πάντα το ζήτημα της Μέσης Ανατολής. Ο ηγέτης του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, τον είχε διαβεβαιώσει γι' αυτό.
Έχοντας αποτύχει να αναγκάσει το Ιράν να υποταχθεί μέσω βομβαρδισμών, ο Τραμπ προσπαθεί τώρα να σύρει τον κόσμο στη δική του πραγματικότητα μέσω των tweets. Αντί να λύσει το ζήτημα της Μέσης Ανατολής, έχει παγκοσμιοποιήσει τις παθογένειές της. Σε αυτό το διαρκώς επιδεινούμενο πλαίσιο, οι μυθογραφικές αναρτήσεις είναι εξίσου επικίνδυνες για την εξουσία του Τραμπ όσο και η προσπάθεια να κερδίσει κανείς έναν πόλεμο μόνο με την αεροπορική ισχύ. Το ορθολογικό βήμα θα ήταν να συνομιλήσει με το Ιράν ιδιωτικά, και όχι να κάνει ανακοινώσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ωστόσο, όπως έκαναν και οι Σαουδάραβες την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ απευθύνεται στο Ιράν με δημόσιες μεγαλοστομίες, γεγονός που μειώνει τις πιθανότητες να εμπιστευτούν οποιαδήποτε συμφωνία διαπραγματευτούν μαζί του.
Έτσι, τα λόγια του Τραμπ απομακρύνουν για άλλη μια φορά αυτό που ο ίδιος επιθυμεί, δηλαδή μια συμφωνία με το Ιράν. Πολλοί έχουν δελεαστεί να χαρακτηρίσουν τον Τραμπ παράλογο και ίσως τρελό. Το δημοφιλές ρητό που ορίζει την παράνοια ως το να κάνεις το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά περιμένοντας διαφορετικό αποτέλεσμα, αναφέρεται ακόμη συχνότερα από το συνηθισμένο. Αν κρίνουμε με βάση τα διπλωματικά μέσα και τους στόχους, οι ενέργειες του Τραμπ είναι παράλογες. Αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητα το δικό του μέτρο σύγκρισης. Ο ίδιος συνεχίζει να βγάζει πολλά λεφτά από την προεδρία του και να μονοπωλεί το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης. Αυτοί οι δύο στόχοι είναι πάντα η πρώτη του προτεραιότητα.
Η συμφωνία του Τραμπ με τη Σαουδική Αραβία δείχνει τι πρέπει να περιμένουμε από το υπόλοιπο της θητείας του. Η συμφωνία επιτρέπει στη Σαουδική Αραβία να αναπτύξει μια πλήρη πολιτική πυρηνική βιομηχανία χωρίς διεθνείς δικλείδες ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να εμπλουτίζει ουράνιο στο έδαφός της.
Με οποιοδήποτε γεωπολιτικό κριτήριο, αυτό είναι παλαβό. Θα ενθαρρυνθούν και άλλες χώρες να αποκτήσουν πυρηνικά και το καθεστώς επιθεωρήσεων του ΟΗΕ, που κρατούσε υπό έλεγχο τη διασπορά των πυρηνικών όπλων, θα ακολουθήσει τον δρόμο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου και άλλων πρώην προπυργίων της «φιλελεύθερης διεθνούς τάξης». Το σημαντικότερο είναι ότι θα αυξήσει τον πειρασμό του Ιράν να τρέξει να αποκτήσει τη δική του πυρηνική βόμβα.
Εν τούτοις, με τους όρους του Τραμπ, αυτό βγάζει νόημα. Οι Σαουδάραβες συνεχίζουν να κατευθύνουν επιχειρηματικές δραστηριότητες προς τον Τραμπ και την οικογένειά του. Επιπλέον, ο πυρηνικός τους τομέας θα κατασκευαζόταν από αμερικανικές εταιρείες, και όχι από τους Ρώσους, τους Κινέζους ή τους Γάλλους.
Η προσθήκη του Τραμπ μετά τη συμφωνία ήταν να πει ότι η Σαουδική Αραβία πρέπει να εξομαλύνει τις σχέσεις της με το Ισραήλ. Εκείνοι δεν θα μπορούσαν σε καμία περίπτωση να συμφωνήσουν σε αυτό, όσο ο Νετανιάχου αντιτίθεται σε μια ειρηνευτική διαδικασία για το Παλαιστινιακό. Επομένως, θεωρητικά, η συμφωνία ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας είναι νεκρή. Μια ματιά όμως στα κίνητρα του Τραμπ μας λέει ότι θα βρει έναν τρόπο να την αφήσει να προχωρήσει.
Εδώ, σε μικρογραφία, είναι τι πρέπει να περιμένουμε από έναν πρόεδρο αποφασισμένο να καταστρέψει τη γεωπολιτική του αξιοπιστία. Το συστηματικό τρολάρισμα που τον εξυπηρετεί στο εσωτερικό της χώρας, υποσκάπτει την ισχύ του στην παγκόσμια σκηνή. Αυτό όμως δεν θα τον εμποδίσει να κλείνει διμερείς συμφωνίες. Μάλλον το αντίθετο.
Σοβαρές συμφωνίες που θα επιβιώσουν μετά τον Τραμπ μπορούν να αποκλειστούν. Οι βιαστικές συμφωνίες μπορεί να αποδειχθούν επιζήμιες για το εθνικό συμφέρον των ΗΠΑ, αλλά θα ενισχύουν συστηματικά την προσωπική οικονομική του κερδοφορία.
© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation