Περιορισμένες οι επιλογές των ευρωπαϊκών τραπεζών

H ένταση του ανταγωνισμού και η δυσχερής θέση των ευρωπαϊκών τραπεζών έναντι των αμερικανικών κολοσσών, αφήνουν περιορισμένες επιλογές στα ευρωπαϊκά ιδρύματα. Ο Garry Parr περιορίζει τις στρατηγικές επιλογές των τραπεζών της Ε.Ε. σε πέντε, τις οποίες και αναλύει διεξοδικά.

Δημοσιεύθηκε: 9 Ιουνίου 2004 - 11:49

του Garry Parr (*)

Τα ευρωπαϊκά πιστωτικά ιδρύματα βρίσκονται σε δύσκολη θέση. Από τη μια, οι κυβερνήσεις τους αρέσκονται στην ιδέα του ”εθνικού πρωταθλητή” στην εκάστοτε χώρα.

Η πρόσφατη έκκληση του γερμανού Καγκελάριου, Gerghard Schroder προς την Deutsche Bank να γιγαντωθεί, εξαγοράζοντας την Postbank αποτελεί ένα παράδειγμα. Από την άλλη, οι τράπεζες βρίσκονται σε ένα ανταγωνιστικό τοπίο, το οποίο ενισχύει τις πιέσεις για μεγέθυνση μέσω εξαγορών και συγχωνεύσεων, που ενδέχεται να αλλάξουν ριζικά το τοπικό τους προφίλ.

Οι τράπεζες που εξυπηρετούν επιχειρήσεις με δανεισμό και προϊόντα κεφαλαιαγορών αντιμετωπίζουν ολοένα και περισσότερο τον ανταγωνισμό από ιδρύματα με αποδοτικό παγκόσμιο τραπεζικό μοντέλο.

Η Citigroup και η JP Morgan, για παράδειγμα, έχουν αυξήσει το μερίδιό τους στην αγορά των νέων εταιριών εκδόσεων μετοχών (ως ανάδοχοι) από 4,5% το 1995, σε 16,5% το 2003, αντανακλώντας σαφώς την μεγάλη δυνατότητα προσφοράς δανεισμού και απορρόφησης επενδυτικών κεφαλαίων.

Τα μεγαλύτερα ιδρύματα έχουν τη δυνατότητα προσφοράς μιας ποικιλίας προϊόντων, που οι μικρότεροι ανταγωνιστές τους, απλώς δεν μπορούν να διαθέσουν.

Ταυτόχρονα, οι πρόσφατες συγχωνεύσεις έχουν επιτρέψει σε τράπεζες, όπως η JP Morgan Chase και η Bank of America, να ανέλθουν σε μέγεθος που τις καθιστά ικανές να προσφέρουν κεφάλαιο, σε ύψος που οι περισσότερες ευρωπαϊκές τράπεζες δεν αντέχουν να ριψοκινδυνέψουν.

Πριν από 10 χρόνια, οι 7 εκ των 15 μεγαλύτερων εταιριών επενδυτικής τραπεζικής ή επενδυτικών τραπεζών, από πλευράς κεφαλαιοποίησης, έδρευαν στην Ευρώπη. Σήμερα, μόλις δυο είναι ευρωπαϊκές.

Η μοίρα των, κάποτε ισχυρών, βρετανικών εμπορικών τραπεζών, αποτελεί ένα προηγούμενο που προβληματίζει. Αυτές που απέμειναν επικεντρώθηκαν στην τοπική αγορά, με μικρή ποικιλία προσφερόμενων προϊόντων. Εν τέλει, οι παγκόσμιοι ανταγωνιστές τις ξεπέρασαν και οι περισσότερες έχουν πλέον εξαγορασθεί.

Δεδομένου του σημαντικότατου ρόλου που διατελεί η τραπεζική σε μια εθνική οικονομία, αυτή η παρατηρούμενη αλλαγή δυνάμεων είναι τόσο επιχειρηματικό ζήτημα, όσο και ζήτημα πολιτικής.

Οι φραγμοί στις απλές διασυνοριακές συγχωνεύσεις στην Ευρώπη, είναι αρκετοί. Περιλαμβάνουν τη νομοθετική εποπτεία, τη δομή των διοικητικών συμβουλίων και την εταιρική διακυβέρνηση, την κοινωνική και πολιτιστική συμβατότητα και τις επιπλοκές που δημιουργούνται από τα διαφορετικά φορολογικά καθεστώτα και τις διαφορετικές δομές των αγορών. Οι κυβερνήσεις μπορούν να κάνουν αρκετά για να εξομαλύνουν αυτές τις πολυπλοκότητες.

Εν τω μεταξύ, τα τραπεζικά ιδρύματα της Ευρώπης έχουν πέντε βασικές επιλογές στρατηγικής.

Πρώτον, μπορούν να παραμείνουν επικεντρωμένες στις βασικές τους δραστηριότητες, στοχεύοντας σε οργανική ανάπτυξη και εξαγορές. Την ίδια στιγμή, πρέπει να ελπίζουν πως το παγκόσμιο θεσμικό μοντέλο θα αποτύχει λόγω κινδύνου και πολυπλοκότητας. Αυτή η στρατηγική– η ελπίδα ότι οι άλλοι θα αποτύχουν- είναι παθητική και επικίνδυνη, ιδίως λόγω του αριθμού των μεγάλων ιδρυμάτων που θα πρέπει να ”σκοντάψουν”.

Δεύτερον, οι τράπεζες μπορούν να ενοποιηθούν ”εντός έδρας” για να δημιουργήσουν μια πιο ανταγωνιστική εταιρία. Αυτό είναι προφανώς και το όραμα του κ. Schroder. Ωστόσο, αν και ενδέχεται να είναι ένα χρήσιμο εγχώριο βήμα, δύσκολα η στρατηγική αυτή θα δημιουργήσει ”πρωταθλητή” για τον απλούστατο λόγο πως καμία χώρα δεν είναι αρκετά μεγάλη ώστε να παράσχει μια επαρκή βάση. Η συνδυασμένη κεφαλαιοποίηση της Citigroup και της Bank of America, για παράδειγμα, είναι μεγαλύτερη από την κεφαλαιοποίηση όλων των εισηγμένων τραπεζικών ιδρυμάτων σε Γαλλία και Γερμανία, μαζί.

Η τρίτη επιλογή είναι η αναζήτηση της δημιουργίας της ”Ευρωτράπεζας”.

Μια δομή με πολλαπλή εισαγωγή στα εθνικά χρηματιστήρια ενδέχεται να είναι ο τρόπος διατήρησης της τοπικής παρουσίας και νομοθετικής επιρροής, τη στιγμή που ο συνδυασμός των δραστηριοτήτων θα δημιουργήσει μια ισχυρή κεφαλαιακή βάση και έναν πιο αποδοτικό οργανισμό.

Ωστόσο, μια τέτοια δομή είναι αρκετά πολύπλοκη. Εάν δεν μπορέσουν τα διοικητικά συμβούλια και οι διοικήσεις να την διαχειριστούν αποδοτικά, ενδέχεται να αποδειχθεί ”τροχοπέδη” στην κερδοφορία του οργανισμού. Ωστόσο, όπως δείχνουν τα παραδείγματα της Fortis και της Zurich, μπορεί να επιτευχθεί.

Τέταρτον, οι τράπεζες μπορούν να προτιμήσουν να εξαγορασθούν από έναν παγκόσμιο ανταγωνιστή, με ευνοϊκούς όρους. Η ιδανική συναλλαγή αφορά την συγχώνευση με μια μεγάλη εταιρία, με ταυτόχρονη κατά το δυνατόν διασφάλιση της τοπικής παρουσίας.

Όπως ανακάλυψε και η CCF, η γαλλική τράπεζα, όταν εξαγοράσθηκε από την HSBC το 2000, μπορούν να προκύψουν αρκετά ευδιάκριτα πλεονεκτήματα για τους πελάτες, αλλά χάνεται ένα μεγάλο μέρος της αυτονομίας και του ελέγχου.

Τέλος, οι τράπεζες έχουν την επιλογή της συγχώνευσης με τους ανταγωνιστές τους των διασυνοριακών τους δραστηριοτήτων, όπως είναι η διαχείριση διαθεσίμων, το investment banking ή οι υπηρεσίες αξιόγραφων, ώστε να ελέγχουν μια μερίδα από τις συνολικές επενδυτικές δραστηριότητες, παρά ολόκληρη την ”πίτα” σε μια αδύναμη αγορά. Μία κοινοπραξία, θα οδηγήσει τις ευρωπαϊκές τράπεζες σε σημαντική ενίσχυση της ανταγωνιστικής τους θέσης.

Κανένα από αυτά τα μονοπάτια δεν είναι εύκολο ή έστω μια προφανής οδός προς την επιτυχία. Επίσης, το ένα δεν αποκλείει το άλλο. Αυτό που καθίσταται σαφές είναι ότι το status quo δεν αποτελεί επιλογή των τραπεζών ή των κυβερνήσεων. Ο ανταγωνισμός θα συνεχίσει να αυξάνεται και το δίλημμα που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές τράπεζες, απλώς θα ενταθεί.

(*) Ο συγγραφέας είναι αντιπρόεδρος της συμβουλευτικής εταιρίας Lazard.

© The Financial Times Limited 2004. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation