Μια χαμένη γενιά: Η πληγή των νέων ανέργων

Αν το παγκόσμιο πείραμα της προσπάθειας αντιμετώπισης της ανεργίας των νέων δεν πετύχει, ο πλανήτης κινδυνεύει όχι μόνο από μια χαμένη 10ετία στην ανάπτυξη, αλλά και από μια ολόκληρη χαμένη γενιά.

Δημοσιεύθηκε: 4 Ιουλίου 2012 - 07:45

Chris Giles (Λονδίνο)

Μια χαμένη γενιά: Η πληγή των νέων ανέργων

Φανταστείτε δύο νέους άνδρες που μεγάλωσαν στην ίδια πόλη, είχαν παρόμοιο υπόβαθρο και κατάρτιση και αποφοίτησαν από το ίδιο σχολείο το 2009, όταν η οικονομική κρίση βρισκόταν στο ζενίθ.

Ο Bob ήταν τυχερός: βρήκε δουλειά γρήγορα και έκτοτε παραμένει ενεργός στην αγορά εργασίας. Ο John, όμως, ήταν δύο χρόνια άνεργος μέχρι να βρει δουλειά.

Είναι λογικό ο Bob να πληρώνεται με περισσότερα από τον John σήμερα. Όμως, η Ιστορία δείχνει ότι, ακόμη κι αν συνεχίσουν και οι δύο να εργάζονται συνέχεια μέχρι το 2020, ο John θα εξακολουθήσει να κουβαλάει τις πληγές από το καθυστερημένο ξεκίνημά του. Αν συνεχίσουν να ζουν στη Βρετανία, ο John θα πληρώνεται 16% λιγότερο απ’ όσο ο Bob.

Η ανεργία των νέων έχει τεράστια σημασία. Σε όλες τις ανεπτυγμένες και τις αναπτυσσόμενες οικονομίες, οι νέοι έχουν μείνει τόσο πίσω όσο ποτέ στο παρελθόν. Και όταν ανοίξει η ψαλίδα, συνήθως είναι επίμονη και δύσκολα θα κλείσει.

Οι ρυθμιστές αρχίζουν να δίνουν μεγάλη σημασία στο θέμα. Η υποστήριξη των νεαρών ανέργων ήταν βασικό ζήτημα στην επιτυχημένη προεκλογική εκστρατεία του Francois Hollande για τη γαλλική προεδρία και οι κυβερνήσεις σε όλη την Ευρώπη ασχολούνται με την αναθεώρηση των εργασιακών πρακτικών.

Πολλοί όμως φοβούνται ότι οι πολιτικές που θα προκύψουν δεν θα είναι αρκετές ώστε να αποτρέψουν τη δημιουργία της «χαμένης γενιάς», με δεδομένη τη μεγάλη κλίμακα της κρίσης. Και η επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας θα επιδεινώσει το πρόβλημα.

Τα στατιστικά στοιχεία είναι ανησυχητικά. Στην Ευρώπη της κρίσης, τα ποσοστά της ανεργίας των νέων κάτω των 25 ετών είναι τα υψηλότερα από τότε όπου άρχισε να τα καταγράφει ο ΟΟΣΑ. Ένας στους δύο νέους Έλληνες και Ισπανούς είναι χωρίς δουλειά και η ανεργία των νέων στη Σαουδική Αραβία και στην Ιταλία είναι τετραπλάσια από αυτή των μεγαλύτερων σε ηλικία.

Ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί ότι «ένα μεγάλο και αυξανόμενο ποσοστό νεαρών, μεταξύ των οποίων και εκείνοι που θα έβρισκαν δουλειά σε καλές εποχές, κινδυνεύει σοβαρά από παρατεταμένη ανεργία ή αδράνεια. Και αυτό θα πλήξει το σύνολο της καριέρας και της ζωής τους».

Είναι γεγονός ότι ορισμένες χώρες έχουν κάνει πρόοδο στη μείωση της ανεργίας των νέων. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, το ποσοστό έχει μειωθεί από 11% και πλέον το 2007 σε 7,9% τον Μάιο, λίγο πάνω από τον εθνικό μέσο όρο του 5,6%. Οι μελέτες για τις πληγές που αφήνει η ανεργία των νέων στη Γαλλία δεν δείχνουν την επιμονή που σε γενικές γραμμές απαντά στη Βρετανία και σε πολλές άλλες χώρες. Και στην Ιαπωνία, ορισμένοι από τη «χαμένη γενιά» που δεν κατάφεραν να βρουν έμμισθη εργασία τη δεκαετία του 1990 έγιναν οι δραστήριοι επιχειρηματίες του νέου αιώνα.

Ακόμα, τα επίσημα στοιχεία μπορεί να παραπλανήσουν. Είναι πολλοί λιγότεροι από τους μισούς οι Ισπανοί κάτω των 25 ετών που δεν έχουν δουλειά. Το ποσοστό της ανεργίας απλώς προσμετρά τους συντελεστές όσων είναι εκτός αγοράς εργασίας σε σχέση με όσους είναι ενεργοί. Δεν υπολογίζονται οι φοιτητές και ένα μεγάλο ποσοστό από αυτούς που συμπεριλαμβάνονται στα επίσημα στοιχεία είναι σπουδαστές.

Αυτές οι δυσκολίες, αν και είναι σημαντικές, δεν ακυρώνουν τον συναγερμό για την ανεργία των νέων. Βραχυπρόθεσμα, η ανεργία στους νέους προσθέτει προβλήματα στους προϋπολογισμούς των κυβερνήσεων, αυξάνει την εγκληματικότητα και απειλεί την κοινωνική σταθερότητα.

«Αν δεν επιβληθούν οι σωστές πολιτικές, υπάρχει ο κίνδυνος να εκδηλωθεί όχι μόνο μια χαμένη δεκαετία για την ανάπτυξη αλλά και μια χαμένη γενιά», προειδοποιεί η Nemat Shafik του ΔΝΤ.

Τα μεσοπρόθεσμα προβλήματα διογκώνονται. Οι νέοι άνθρωποι με φτωχή απασχόληση καθυστερούν να δημιουργήσουν σταθερές οικογένειες. Οι πιο ενεργητικοί και απασχολήσιμοι συχνά μεταναστεύουν από τις πατρίδες τους, ενώ όσοι μένουν πίσω συχνά αποδεικνύεται ότι έχουν υπερβολικά προσόντα σε σχέση με τις δουλειές που τους προσφέρονται.

Βραχυπρόθεσμα, όσοι υποφέρουν από μακρά διαστήματα ανεργίας πιθανότατα θα συνεχίσουν να νιώθουν τις επιπτώσεις πολλές δεκαετίες αργότερα. Στις ΗΠΑ, όπου η ιδιωτική πληρωμή στο εκπαιδευτικό σύστημα είναι βαθιά ριζωμένη, το βάρος των φοιτητικών δανείων φορτώνεται σε εκείνους που έχουν τις λιγότερο θεαματικές προοπτικές καριέρας και απειλεί να υπονομεύσει την οικονομική σταθερότητα στο μέλλον, αν οι απόφοιτοι δεν μπορούν να αποπληρώσουν.

Είναι τόσο πολλά τα ζητήματα που διακυβεύονται που η ανεργία των νέων έχει γίνει κεντρικό θέμα για τους ψηφοφόρους πολλών κρατών. Ο ΟΟΣΑ και άλλοι διεθνείς οργανισμοί δίνουν ακαδημαϊκές μόνο απαντήσεις, ζητώντας επαρκή ζήτηση σε επίπεδο οικονομίας, σε συνδυασμό με πολιτικές που έχουν συγκεκριμένο στόχο την απασχόληση των νέων.

Αυτές οι πολιτικές έχουν σκοπό να διασφαλίσουν ότι οι σημερινοί φοιτητές θα έχουν μια ελπίδα να ξεκινήσουν πραγματικές καριέρες όταν τελειώσουν την εκπαίδευση. Σε όλη την Ευρώπη, πολλοί νέοι άνθρωποι δηλώνουν ότι νιώθουν παγιδευμένοι από στρατηγικές οι οποίες αποτρέπουν τις επιχειρήσεις από την προσφορά μακροπρόθεσμων συμβάσεων.

Μεταξύ αυτών και ο Paolo, 28 ετών, που αποφοίτησε από πανεπιστήμιο στο Μιλάνο πριν από δύο χρόνια και έκτοτε πέρασε διαδοχικά από βραχυχρόνιες δουλειές. «Κάθε φορά που ξεκινάω μια νέα δουλειά είμαι ενθουσιασμένος, αλλά σύντομα χάνω των ενθουσιασμό μου, όταν καταλαβαίνω ότι δεν θα με κρατήσουν, για λόγους που δεν έχουν καμία σχέση με εμένα τον ίδιο».

Αυτό που μοιάζει αποδοτικό σε μια κόλλα χαρτί συχνά γίνεται πολύ πιο περίπλοκο όταν μεταφράζεται σε πρακτικό επίπεδο.

Στη Γαλλία, το «συμβόλαιο των γενεών» του κ. Hollande θα προσφέρει φορολογικά κίνητρα για εταιρίες οι οποίες προσλαμβάνουν νέους ανθρώπους σε μακροπρόθεσμη βάση. Η ύφεση στην Πορτογαλία δημιουργία άμεση ανάγκη για μετανάστευση των νέων. Ενώ στην Αλγερία η κυβέρνηση δηλώνει ότι οι νέοι που διαδηλώνουν κατά των περιορισμών στην αγορά εργασίας έχουν μη ρεαλιστικές φιλοδοξίες.

Οι ποικίλες προσεγγίσεις στρατηγικής δημιουργούν ένα τεράστιο παγκόσμιο πείραμα. Για μια ολόκληρη γενιά νέων ανθρώπων πολλά θα εξαρτηθούν από την επιτυχία του.

Το κείμενο είναι το πρώτο άρθρο σε σειρά των F.T. για την ανεργία των νέων.

© The Financial Times Limited 2012. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation