GSI: Πού σκοντάφτει η… απόψυξη

Ένας χρόνος κλείνει από τον Απρίλιο του 2025 όταν ο υπ. Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, μπροστά στη τουρκική επιθετικότητα, παρέπεμπε στον... κατάλληλο χρόνο για τη συνέχιση των ερευνών γύρω από το καλώδιο Ελλάδας - Κύπρου, του μοναδικού εγκεκριμένου έργου για τη διασύνδεση της χώρας με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα, όπως επεσήμανε προ ημερών ο Ευρωπαικός Σύνδεσμος Διαχειριστών Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας.

Το γεγονός ότι ο ευρωπαϊκός φορέας έβαλε με κατηγορηματικό τρόπο φρένο στα τουρκικά σχέδια να αποκτήσει κοινοτική «σφραγίδα» το σχέδιο για καλώδιο με τα Κατεχόμενα, μια πάγια επιδίωξη της τουρκικής και τουρκοκυπριακής πλευράς (Ευρωπαϊκό μπλόκο στο καλώδιο του ψευδοκράτους), εκτός του ότι ακυρώνει την όποια προσπάθεια της Αγκυρας να δημιουργήσει τετελεσμένα, θα μπορούσε να αποτελέσει και μια «πάσα» προς Αθήνα και Λευκωσία να ξαναπιάσουν το νήμα του GSI, αρκεί να θέλουν να την αξιοποιήσουν.

Στη πραγματικότητα η τοποθέτηση του φορέα των ευρωπαίων διαχειριστών επαναφέρει στο προσκήνιο το άβολο πολιτικά ερώτημα προς τις δυο κυβερνήσεις για το τι ακριβώς σχεδιάζουν να κάνουν με το καλώδιο Ελλάδας- Κύπρου, ποιες πρωτοβουλίες πρόκειται να πάρουν και γιατί αυτό παραμένει ακόμη στην… κατάψυξη.

Καθώς επίσης τι συμβαίνει με την ανάθεση της περίφημης μελέτης επικαιροποίησης των οικονομικοτεχνικών του παραμέτρων στην οποία είχαν δεσμευτεί το περασμένο Νοέμβριο, οι Κυρ. Μητσοτάκης και Ν. Χριστοδουλίδης, προκειμένου να μπει τέλος στο συνεχές «blamegame» Αθηνών και Λευκωσίας, προτάσσσοντας ως επιχείρημα ότι υπάρχει ενδιαφέρον από νέους επενδυτές.

Στην ουσία, το αναμφίβολα σημαντικό αυτό μπλόκο στα σχέδια της Αγκυρας να αποκτήσει ευρωπαϊκό μανδύα η διασύνδεση με το ψευδοκράτος δεν προσφέρεται για πανηγυρισμούς, όπως λανθασμένα «διάβασαν» την ανακοίνωση του ENTSΟ-E κάποιοι κυβερνητικοί κύκλοι στις δύο πρωτεύουσες.

Το ερώτημα δεν είναι τι κάνει η τουρκική πλευρά, αλλά τι κάνουν η ελληνική και η κυπριακή κυβέρνηση, πέντε μήνες μετά από τότε που συμφώνησαν στην εκπόνηση της νέας μελέτης, επιχειρώντας να αγοράσουν χρόνο και να βγουν από τη δύσκολη θέση που θα σήμαινε η παραδοχή ότι το ναυάγιο οφείλεται στην Τουρκία.

Η ερώτηση Μανιάτη

Τα παραπάνω θυμίζει με χθεσινή του ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ο Ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Γιαννης Μανιάτης που ζητά να πληροφορηθεί εάν έχουν αιτηθεί οι ελληνικές και κυπριακές αρχές οικονομική ή τεχνική βοήθεια από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς (Επιτροπή, Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, κτλ) και αν η Κομισιόν έχει ενημερωθεί για το πότε θα προχωρήσει η ανάθεση της μελέτης.

Καθώς και ποια μέτρα σκοπεύει αυτή να λάβει για διασυνδέσεις με σοβαρές καθυστερήσεις, όπως ο GSI, με τη τρέχουσα ενεργειακή κρίση να αναδεικνύει έτι περαιτέρω τη σημασία του, ειδικά για μια χώρα όπως η Κύπρος που είναι απομονωμένη ενεργειακά από την υπόλοιπη Ευρώπη.

Στη παρούσα συγκυρία, το θέμα των τιμών ρεύματος απασχολεί έντονα τη δημόσια συζήτηση στη Κύπρο που τροφοδοτείται κατά κύριο λόγο από θερμικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο αποκλειστικά το πετρέλαιο.

Στη κυπριακή χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού καταγράφεται ήδη μια αύξηση 40-45%, η οποία όσο το μπρεντ παραμένει ψηλά αναπόφευκτα κάποια στιγμή θα περάσει και στα τιμολόγια λιανικής, όπως παραδέχτηκε προ μηνός ο επικεφαλής της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ).

Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων

Η αλήθεια είναι ότι πέντε μήνες από τότε που Αθήνα και Λευκωσία συμφώνησαν να επικαιροποιηθεί η μελέτη για το καλώδιο, φαίνεται ότι αδυνατούν ακόμη και να συμπλεύσουν στην κατεύθυνση που αυτή θα πρέπει να ακολουθήσει

Άλλη στόχευση δείχνει να έχει η κυπριακή πλευρά που θέλει το βάρος της μελέτης να πέσει στο κατά πόσο το καλώδιο είναι βιώσιμο ή όχι για τους κύπριους καταναλωτές και άλλη η ελληνική, κατά τα λεγόμενα της οποίας ο στόχος είναι να αναδειχθεί πόσο ελκυστικό και βιώσιμο είναι το έργο για τα ξένα κεφάλαια.

Κάποιες μάλιστα κυπριακές πηγές επιχειρούν να εμπλέξουν στο παιχνίδι και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΙΒ), διαμηνύντας ότι οι δύο κυβερνήσεις έχουν συμφωνήσει να ζητηθεί από εκείνη η επικαιροποίηση της μελέτης.

Από τη πλευρά τους πηγές της τελευταίας, ξεκαθαρίζουν με όσο πιο σαφή τρόπο γίνεται, όπως είναι σε θέση να γνωρίζει το Euro2day.gr, όχι μόνο ότι δεν έχουν λάβει σχετική εντολή, αλλά κυρίως ότι η τράπεζα δεν κάνει μελέτες, παρά μόνο ανάλυση χρηματοδοτικών προτάσεων.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η ΕΙΒ έχει ενημερώσει τις δύο κυβερνήσεις πως αναμένει αίτημα για να κάνει due diligence στο GSI ώστε να διαπιστώσει το bankability του έργου, όταν και εφόσον έρθει η ώρα να χρηματοδοτηθεί.

Κάτι που θεωρείται ως η πλέον σωστή επιλογή που θα αναδείκνυε και την ανάγκη βελτίωσης του ρυθμιστικού πλαίσιου αντί για μια νέα μελέτη των παραμέτρων του έργου, που ούτως ή άλλως είναι αχρείαστη, όπως σημειώνει στην ερώτηση του και ο Γ. Μανιάτης, κάτι που είχε επισημάνει και το περασμένο Δεκέμβριο ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν. Απαντώντας τότε σε κύπριο ευρωβουλευτή ανέφερε ότι η ανάλυση κόστους - οφέλους έχει ήδη γίνει όταν πριν από χρόνια το GSI εντάχθηκε στη λίστα των Εργων Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI), επομένως δεν χρειάζεται κάποια νέα.

Το ιστορικό

Σε αυτή τη φάση της απόλυτης ακινησίας βρίσκεται το καλώδιο Ελλάδας- Κύπρου και ενώ το καλοκαίρι κλείνουν δύο χρόνια από το επεισόδιο στη Κάσο, (Ιούλιος 2024), τη παρεμπόδιση δηλαδή από τουρκικά πολεμικά, του ιταλικού σκάφους «Ievoli Relume» να κάνει έρευνες για το καλώδιο, με πρόσχημα ότι παραβιάζει τη τουρκική υφαλοκρηπίδα.

Ακολούθησε η σεναριολογία ότι οι έρευνες στα διεθνή ύδατα θα επανεκκινήσουν (Νοέμβριος 2024) και ένα αντίστοιχο μπαράζ κυβερνητικών διαρροών μερικούς μήνες μετά ότι βγαίνουν τα πλοία που είχε στο μεταξύ δεσμεύσει ο ΑΔΜΗΕ (Απρίλιος 2025), χωρίς ωστόσο να δοθεί το πράσινο φως από το Μαξίμου.

Τα όσα επακολούθησαν, η ελληνοαμερικανική συνεργασία στο φυσικό αέριο, οι πρωτοβουλίες της Ελλάδας για το Κάθετο Διάδρομο, οι εξελίξεις από το μέτωπο των υδρογονανθράκων (Chevron, ExxonMobil), απομάκρυναν το θέμα από την επικαιρότητα, ωστόσο επειδή οι εκκρεμότητες και δη οι οικονομικές είναι ακόμη πολλές - π.χ. ο ΑΔΜΗΕ έχει πληρώσει 250 εκατ ευρώ για το έργο - η χαινουσα πληγή δεν θα κλείσει εύκολα και η υπόθεση αναπόφευκτα θα επανέλθει στο προσκήνιο.

Στο θέμα αναφέρθηκε προ ημερών ο κύπριος υπ. Οικονομικών Μάκης Κεραυνός- ο κατεξοχήν ενάντιος στο έργο - που ερωτηθείς από κυπριακά μέσα σχετικά με την ηλεκτρική διασύνδεση GSI, απάντησε ότι γίνεται προσπάθεια επικαιροποίησης των σχετικών μελετών, ζήτημα για το οποίο είχε εκφράσει προ μηνών τη σαφή του αντίθεση ένας πρώην συνάδελφός του.

«Η χώρα η οποία βρίσκεται σε ενεργειακή απομόνωση, θα πρέπει με κάποιον τρόπο ή με κάποιους τρόπους να διασύνδεθεί ενεργειακά. Μείναμε στις μελέτες βιωσιμότητας και δεν βλέπουμε τη μεγάλη εικόνα», είχε πει σε συνέντευξη στο «Πολίτη της Κύπρου», ο πρώην υπ. Ενέργειας Γιώργου Παπαναστασίου από τους λιγοστούς υποστηρικτές της διασύνδεσης και τον οποίο ποτέ δεν είδε με καλό μάτι το κυπριακό ενεργειακό λόμπι που εναντιώθηκε εξαρχής στο έργο.