Κάθετος Διάδρομος: Restart με 3+1 νέα δεδομένα

Τέσσερα νέα δεδομένα, από τη περαιτέρω μείωση των ταριφών για τη μεταφορά αερίου στον άξονα Ελλάδας- Ουκρανίας, μέχρι τα νέα έργα για την αύξηση της μεταφορικής του ικανότητας και το διπλασιασμό των ποσοτήτων LNG που θα προμηθεύει η αμερικανική Venture Global στην ελληνική Atlantic SEE, συνοδεύουν το restart του Κάθετου Διαδρόμου.

Η ώρα της αλήθειας για το «νέο» Vertical Corridor πλησιάζει και η ετήσια δημοπρασία που θα γίνει στις 6 Ιουλίου με το νέο καθεστώς που συμφωνήθηκε το Μάρτιο με τη Κομισιόν, αποτελεί το πρώτο crash test μετά τις προ μηνών αλλαγές και το νέο γύρο κινητικότητας των ΗΠΑ στη περιοχή.

Το πρώτο και το τελευταίο λόγο έχει φυσικά η αγορά που θα δείξει σε μερικές εβδομάδες κατά πόσο έχουν πράγματι αντιμετωπιστεί ή όχι οι παιδικές ασθένειες του έργου, με κάποια ωστόσο από τα σήματα να δικαιολογούν αισιοδοξία.

Τέτοια είναι η συντηρητική πρόβλεψη πηγών του ΔΕΣΦΑ για δέσμευση δυναμικότητας τουλάχιστον 30% στη πρώτη ετήσια δημοπρασία μέσω της πύλης του Σιδηροκάστρου, στα σύνορα με τη Βουλγαρία, όπου σε λιγότερο από ένα μήνα θα διατεθούν λίγο κάτω από 100 Γιγαβατώρες.

Αν επαληθευτεί η εκτίμηση θα αντιστοιχεί σε ποσότητα μεγαλύτερη του 1 δισεκατομμύριου κυβικών μέτρων (bcm), εξηγούν οι ίδιες πηγές, που θεωρούν ως πιθανότερη κατάληξη αυτών των πρώτων παρτίδων αερίου στη νέα εποχή του Κάθετου Διαδρόμου, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία ή την Ουγγαρία, πάντως όχι απαραίτητα από την Ουκρανία.

Άλλωστε το νέο καθεστώς επιτρέπει στους traders να κλειδώσουν δυναμικότητα, όχι μόνο για χρονική περίοδο 3 μηνών έως και 1 έτους, (στο παλιό τα προιόντα ήταν μόνο μηνιαίας διάρκειας), αλλά και σε όλα τα διασυνοριακά σημεία των χωρών που παρεμβάλλονται μεταξύ της αφετηρίας, δηλαδή της Ελλάδας και του τέλους, δηλαδή της Ουκρανίας. Αυτό σημαίνει πως αμερικανικό LNG μπορεί να διατεθεί στη Βουλγαρία, τη Ρουμανία ή τη Μολδαβία.

Τα δεδομένα που υποδηλώνουν συγκρατημένη αισιοδοξία σε όσους ασχολούνται με το θέμα, παρότι ακόμη απομένουν 23 ημέρες μέχρι τη δημοπρασία και οι μνήμες είναι ακόμη νωπές από τις απανωτές αποτυχίες των προηγουμένων μηνών, συνοψίζονται στα παρακάτω.

Ταρίφες: Πτώση από τα 9,39 στα 5,85 ευρώ/ MWh

Τα τελευταία στοιχεία του ICIS δείχνουν ότι η σημερινή εικόνα για τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς την Ουκρανία, παραπέμπει σε κόστη που κινούνται στα 9,39 ευρώ/MWh. Ο στόχος των πέντε χωρών που εμπλέκονται στο project (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία) αποσκοπεί σε πτώση της ετήσιας ταρίφας στα 5,85 ευρώ/MWh.

Κρίσιμος εδώ παράγοντας είναι η περαιτέρω μείωση των χρεώσεων διαμετακόμισης στο ρουμανικό τμήμα της όδευσης. Σε μια τέτοια περίπτωση θα μιλάμε για ταρίφες κατά 50% χαμηλότερες έναντι αυτών που ίσχυαν το Μάρτιο.

Αυξάνεται κατά 50% το capacity Ελλάδας - Βουλγαρίας

Τα έργα υποδομής στο βουλγαρικό δίκτυο έχουν ολοκληρωθεί, γεγονός που σημαίνει ότι από την 1η Ιουλίου και μετά το capacity μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας αυξάνεται κατά 50% και από τα 2,4 δισ κυβικά μέτρα (bcm)/έτος διαμορφώνεται σε 3,1 bcm.

Επεται μάλιστα και νέα αναβάθμιση του συγκεκριμένου κομματιού στα 3,6 bcm ετησίως.

Διπλασιασμός του capacity Βουλγαρίας - Ρουμανίας

Στα σκαριά βρίσκεται ο διπλασιασμός της μεταφορικής ικανότητας στο σκέλος που διασυνδέει τις δύο χώρες, από τα 5 στα 10 bcm ετησίως, αρχής γενομένης από το έτος αερίου 2027/2028. Τότε αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί η σχετική υποδομή, ενώ την ίδια χρόνια προδιαγράφεται και η αύξηση της δυναμικότητας μεταξύ Βουλγαρίας και Βόρειας Μακεδονίας. Σημειωτέον ότι από το φθινόπωρο του 2027 μπαίνει οριστικά τέλος στις εισαγωγές ρωσικού αερίου στην ΕΕ.

Η συμφωνία με την Venture Global

Υπάρχει και ο παράγοντας της Venture Global μετά την επέκταση της μακροχρόνιας συμφωνίας με την Atlantic SEE LNG. Η ελάχιστη ποσότητα που θα προμηθεύει η αμερικανική εταιρεία από το 2030 και μετά και για διάστημα 20ετών, προς το σχήμα της Atlantic SEE LNG (60% Aktor, 40% ΔΕΠΑ) διπλασιάζεται και από 0,5 εκατ. τόνους ετησίως (MTPA) αυξάνεται σε 1 εκατ. τόνους ετησίως (MTPA). Ταυτόχρονα η Venture Global έχει δεσμεύσει εδώ και χρόνια και το 25% της συνολικής δυναμικότητας του τερματικού αεριοποίησης στο FSRU της Αλεξανδρούπολης.

Το ερώτημα επομένως που προκύπτει μετά τη χθεσινή κοινή ανακοίνωση των δύο εταιρειών, είναι κατά πόσο θα δούμε και βραχυπρόθεσμες συμφωνίες πώλησης φυσικού αερίου σε χώρες της περιοχής, δηλαδή δεσμεύσεις δυναμικότητας στο Κάθετο Διάδρομο πριν το 2030, σε δημοπρασίες όπως αυτή της 6ης Ιουλίου.

“Δεν αποκλείεται η κίνηση να συνοδευτεί και από short term συμβόλαια με offtakers χωρών της περιοχής για συμφωνίες στο φυσικό αέριο, πριν την έναρξη των 20ετων συμβολαίων από το 2030 και μετά”, όπως λένε πηγές του ομίλου Aktor. Στη πρόθεση πάντως της Atlantic SEE να συνάψει βραχυχρόνιες συμφωνίες είχε αναφερθεί το περασμένο Δεκέμβριο στο πλαίσιο εκδήλωσης του Χρηματιστηρίου Αθηνών, και ο ίδιος ο Αλ. Εξάρχου.

Το Φεβρουάριο μάλιστα, παραμονή των συναντήσεων Παπασταύρου στις ΗΠΑ, σε μια από τις λιγοστές πετυχημένες δημοπρασίες του Κ. Διαδρόμου, η Atlantic SEE, είχε δεσμεύσει το 98% της διατιθέμενης χωρητικότητας για το Μάρτιο μέσω Ρεβυθούσας, (25 περίπου GWh), ενεργοποιώντας προηγούμενη συμφωνία με την ουκρανική Naftogaz.

Σε αυτή την εικόνα συνοψίζονται οι προοπτικές για το Κάθετο Διάδρομο που παίρνει ξανά μπροστά σε μια συγκυρία με υπαρκτή την ανησυχία για την επάρκεια της Ευρώπης ενόψει χειμώνα, μετά και την απώλεια από την εξίσωση της προσφοράς του Κατάρ και ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο.

Το στοίχημα ωστόσο των μακροχρόνιων συμφωνιών δεν είναι καθόλου αυτονόητο, καθώς ο ανταγωνισμός μεταξύ Ευρωπαίων και Ασιατών αγοραστών για το αμερικανικό LNG έχει ενταθεί μετά το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, αυξάνοντας τις τιμές spot.

Οι υψηλές αυτές τιμές κάνουν τους αμερικάνους παραγωγούς αερίου να προτιμούν να πουλήσουν στη spot αγορά, παρά να δεσμευτούν με μακροχρόνια συμβόλαια 20ετίας.

«Οι Αμερικανοί προμηθευτές έχουν γίνει απρόθυμοι να δεσμευτούν σε μια τιμή για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτή είναι μια διαφορετική κατάσταση από πριν από έξι μήνες, όταν επεδίωκαν τέτοιες μακροπρόθεσμες συμφωνίες», ανέφερε προ ημερών στο Bloomberg, ο Αλ. Εξάρχου.