Η πλήρης κατάργηση της προσωπικής διαφοράς, είναι το επόμενο μεγάλο μέτωπο, μετά τις συντάξεις χηρείας, στην προσπάθεια της κυβέρνησης για σταδιακή αποδόμηση ρυθμίσεων του νόμου Κατρούγκαλου (Ν.4387/2016).
Η καθολική κατάργηση της προσωπικής διαφοράς που κράτησε εκατοντάδες χιλιάδες συντάξεων «παγωμένες», χωρίς αυξήσεις, θα εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η κρίσιμη αλλαγή θα φανεί στην πράξη, στο τέλος του 2026, όταν θα καταβληθούν οι συντάξεις Ιανουαρίου με την προβλεπόμενη αύξηση για το 2027.
Σύμφωνα με την κυβερνητική παρέμβαση, η προσωπική διαφορά μειώθηκε κατά 50% το 2026 και καταργείται πλήρως από το 2027, ώστε οι ετήσιες αυξήσεις να περνούν πλέον ολόκληρες στο εισόδημα των δικαιούχων. Πρόκειται για αλλαγή με ιδιαίτερη σημασία για εκατοντάδες χιλιάδες παλαιούς συνταξιούχους, οι οποίοι για χρόνια έβλεπαν τις ονομαστικές αυξήσεις να συμψηφίζονται με την προσωπική διαφορά και να μην αποτυπώνονται στο τελικό ποσό που έμπαινε στην τσέπη τους.
Με το νέο καθεστώς, η αύξηση του 2027 δεν θα συμψηφίζεται πλέον με το υπόλοιπο της προσωπικής διαφοράς. Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον επιβεβαιωθεί η εκτίμηση για αύξηση κοντά στο 2,6%, όλοι οι συνταξιούχοι θα έχουν πλέον πραγματική αύξηση στη σύνταξή τους. Η κυβέρνηση έχει ήδη χαρακτηρίσει την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς ως μέτρο που επιτρέπει σε όλους όσοι είχαν προσωπική διαφορά να επωφεληθούν από τις αυξήσεις.
Οι επίσημοι υπολογισμοί που έχουν παρουσιαστεί δείχνουν ότι οι αυξήσεις για τους παλαιούς συνταξιούχους θα κινηθούν, ανάλογα με το Ταμείο και τα έτη ασφάλισης, σε αρκετές δεκάδες ευρώ τον μήνα. Ενδεικτικά, συνταξιούχος του Δημοσίου με 40 έτη ασφάλισης θα δει αύξηση περίπου 38 ευρώ, ασφαλισμένος του ΙΚΑ περίπου 36 ευρώ, κατά μέσο όρο, συνταξιούχος της ΔΕΗ περίπου 37 ευρώ, ενώ σε περιπτώσεις υψηλότερων συντάξεων η αύξηση μπορεί να φτάσει ή και να προσεγγίσει τα 50 ευρώ.
Η προσωπική διαφορά που θα εξακολουθεί να υπάρχει ως ξεχωριστό ποσό δεν θα αυξάνεται, όμως δεν θα λειτουργεί πλέον ως «φρένο» στις ετήσιες αναπροσαρμογές. Έτσι, το 2027 για πρώτη φορά μετά την εφαρμογή του μηχανισμού, η ετήσια αύξηση θα αφορά στην πράξη όλους τους συνταξιούχους.
Οι συντάξεις χηρείας
Εχθές, ξεκίνησε η εφαρμογή του πρόσφατου νόμου για τις συντάξεις χηρείας. Η κυβέρνηση προχώρησε τον Ιούλιο στην κατάργηση της περικοπής της κύριας σύνταξης λόγω θανάτου μετά την παρέλευση της τριετίας για όσους υπάγονται στον νόμο Κατρούγκαλου.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εργασίας, περισσότεροι από 8.500 δικαιούχοι προερχόμενοι από το Δημόσιο, που είχαν ήδη υποστεί την περικοπή θα δουν τη σύνταξή τους να επανέρχεται στα επίπεδα πριν από αυτήν, ενώ περισσότεροι από 75.000 δικαιούχοι που δεν είχαν ακόμη υποστεί την περικοπή προστατεύονται από την εφαρμογή της στο μέλλον. Παράλληλα, περίπου 122.000 συνταξιούχοι προστατεύονται από την περικοπή της δεύτερης εθνικής σύνταξης όταν συνδυάζουν δικό τους συνταξιοδοτικό δικαίωμα με σύνταξη λόγω θανάτου.
Οι αντιδράσεις
Η παρέμβαση, ωστόσο, ανοίγει νέο κύκλο αντιδράσεων. Δικαιούχοι συντάξεων θανάτου, στην πλειονότητά τους γυναίκες που έχασαν τους συζύγους τους πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου Κατρούγκαλου, ζητούν να μην αποκλειστούν από τη νέα ρύθμιση.
Με επιστολή τους προς τον πρωθυπουργό, την υπουργό Εργασίας και την αρμόδια υφυπουργό, υποστηρίζουν ότι δημιουργείται άνιση μεταχείριση ανάμεσα σε ανθρώπους που βρίσκονται στην ίδια ουσιαστικά κοινωνική κατάσταση, μόνο και μόνο επειδή ο θάνατος του συζύγου επήλθε πριν ή μετά τις 13 Μαΐου 2016.
Οι υπογράφοντες ζητούν επέκταση της νέας ρύθμισης και στα προγενέστερα συνταξιοδοτικά καθεστώτα, ώστε να αρθούν οι περικοπές που εξακολουθούν να εφαρμόζονται στις δικές τους συντάξεις και να μην μειώνεται η σύνταξη χηρείας σε περίπτωση εργασίας, αυτοαπασχόλησης ή λήψης άλλης σύνταξης.
Επικαλούνται, μεταξύ άλλων, τη συνταγματική αρχή της ισότητας, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και σχετική γνωμοδότηση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, υποστηρίζοντας ότι η αποκατάσταση μιας αδικίας δεν μπορεί να περιορίζεται σε όσους υπάγονται στον νόμο του 2016. Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με πληροφορίες, περίπου 47.000 δικαιούχοι συντάξεων χηρείας έχουν υποστεί περικοπές καθώς έχει παρέλθει τριετία από την ημερομηνία θανάτου του αρχικού δικαιούχου και το μικτό ποσό που θα ελάμβαναν εάν δεν είχαν υποστεί την περικοπή, εκτιμάται σε περίπου 10,5 εκατ. ευρώ.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, σε χθεσινή του ανάρτηση αναφέρθηκε στη νέα ρύθμιση για τις συντάξεις χηρείας, τονίζοντας ότι προχωρά η οριστική κατάργηση των περικοπών του νόμου Κατρούγκαλου. Όπως σημείωσε, «ένα πρόβλημα [...] λύνεται, τώρα, οριστικά, αποκαθιστώντας μία μεγάλη κοινωνική αδικία» και κατέληξε: «Το είπαμε, το κάνουμε!».
Στο ίδιο μήκος κύματος η αρμόδια υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως έκανε λόγο για «μεγάλη κοινωνική αδικία δέκα ετών», υπογραμμίζοντας ότι όσοι είδαν τη σύνταξη να μειώνεται από 70% σε 35% θα την επαναλάβουν στο 70%.