Η Ιταλία αντιμέτωπη με νέο πολιτικό χάος

Βαθαίνει η πολιτική κρίση στην Ιταλία, καθώς οι λαϊκιστές ηγέτες εγκαταλείπουν την προσπάθειά τους να σχηματίσουν κυβέρνηση –μετά την απόφαση του προέδρου της χώρας Σέρτζιο Ματαρέλα να μην εγκρίνει τον διορισμό του ευρωσκεπτικιστή Πάολο Σαβόνα στην θέση του υπουργού Οικονομίας- ανοίγοντας έτσι την «πόρτα» για διενέργεια νέων εκλογών.

Το αντισυστημικό Κίνημα των Πέντε Αστέρων δήλωσε πως εξετάζει το ενδεχόμενο να κινήσει διαδικασία ώστε να κατηγορηθεί ο πρόεδρος της χώρας για εσχάτη προδοσία, ενώ ο ηγέτης της Λέγκας, Ματέο Σαλβίνι, άφησε υπόνοιες για συνομωσία και απείλησε εμμέσως για νέες εκλογές.

Όπως σημειώνει το Bloomberg, ο Σέρτζιο Ματαρέλα μπήκε στο στόχαστρο της λαϊκιστικής οργής όταν ανακοίνωσε πως αποφάσισε να απορρίψει τον Πάολο Σαβόνα ως υπουργό Οικονομικών για το καλό της χώρας και για να προστατευθούν οι αποταμιεύσεις των οικογενειών, που κινδύνευσαν λόγω των αυξανόμενων αποδόσεων των ιταλικών ομολόγων και των ανησυχιών στις αγορές. Αυτό προκάλεσε την οργή τόσο του κ. Σαλβίνι όσο και του επικεφαλής του Κινήματος των Πέντε Αστέρων Λουίτζι ντι Μάιο, με του δεύτερο μάλιστα να κατηγορεί τους οίκους αξιολόγησης ότι τορπίλησαν τον σχηματισμό κυβέρνησης.

«Ας είμαστε ξεκάθαροι τότε, ποιο το νόημα να πηγαίνουμε να ψηφίζουμε αφού οι κυβερνήσεις αποφασίζονται από τους οίκους αξιολόγησης και τα χρηματοπιστωτικά λόμπι», έγραψε ο κ. Ντι Μάιο σε ανάρτησή του στο Facebook.

Σημειώνεται πως την Παρασκευή, η Moody’s έθεσε την αξιολόγηση της Ιταλίας υπό αναθεώρηση για πιθανή υποβάθμιση, επικαλούμενη τους κινδύνους που ενέχει για τη δημοσιονομική ισχύ της χώρας το κυβερνητικό σχέδιο που ανακοίνωσαν Ντι Μάιο και Σαλβίνι.

Ο κ. Ματαρέλα έδωσε σήμερα στον πρώην εκτελεστικό διευθυντή του Διεθνους Νομισματικού Ταμείου,  Κάρλο Κοταρέλι, εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, όπως μεταδίδει το Reuters.

Ο κ. Κοταρέλι δήλωσε πως δέχθηκε την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης εν όψει εκλογών, οι οποίες εκτιμά ότι θα διενεργηθούν στις αρχές του επόμενου έτους. Όπως είπε, αν δεν εξασφαλίσει την απαιτούμενη ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή, τότε εκλογές θα διενεργηθούν μετά τον Αύγουστο.

Όπως ανέφερε, δουλειά της κυβέρνησής του θα είναι να περάσει τον προϋπολογισμό του επόμενου έτους και να διασφαλίσει συνετή διαχείριση των οικονομικών της Ιταλίας.

Η επιλογή του κ. Κοταρέλι θα ανακούφιζε τις αγορές, ωστόσο οποιαδήποτε τεχνοκρατική κυβέρνηση πιθανότατα θα αποτελούσε μια βραχυπρόθεσμη μόνο λύση, καθώς η πλειονότητα των βουλευτών έχουν δηλώσει πως δεν θα στηρίξουν μια τέτοια κυβέρνηση.

Αν, όπως αναμένεται, αποτύχει να εξασφαλίσει την κοινοβουλευτική στήριξη, τότε ο κ. Κοταρέλι απλά θα οδηγούσε τη χώρα σε νέες εκλογές, ενδεχομένως τον Σεπτέμβριο ή Οκτώβριο, όπως σημειώνει το Reuters.

Σημειώνεται πως ο τεχνοκράτης Κάρλο Κοταρέλι, στον οποίο ο Ιταλός πρόεδρος φέρεται έτοιμος να αναθέσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, είναι πενήντα τεσσάρων ετών και έχει εργασθεί είκοσι πέντε χρόνια στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και έξι χρόνια στην Τράπεζα της Ιταλίας. Σπούδασε οικονομικά στην Ιταλία και στην Μεγάλη Βρετανία, και στο ΔΝΤ είχε επιτελική θέση στην σύνταξη της έκθεσης που αναλύει την κατάσταση της δημόσιας οικονομίας μεγάλων χωρών του πλανήτη.

Το 2013, η κυβέρνηση του Ενρίκο Λέττα του ζήτησε να υποδείξει με ποιο τρόπο η χώρα θα μπορούσε να εξοικονομήσει πόρους, περικόπτοντας σειρά άχρηστων δαπανών. Το σχέδιό του, όμως, δεν βρήκε ουσιαστική εφαρμογή. Από το 2017 είναι Διευθυντής του Παρατηρητηρίου για τη Δημόσια Οικονομία του Καθολικού Πανεπιστημίου του Μιλάνου.

Ο Κάρλο Κοταρέλι έχει ταχθεί ανοικτά υπέρ της μείωσης του δημόσιου χρέους, ενώ πρόσφατα εκφράσθηκε αρνητικά σχετικά με την συνεργασία των Πέντε Αστέρων με την Λέγκα, υπογραμμίζοντας ότι «το κυβερνητικό πρόγραμμά τους θα προκαλούσε αύξηση του δημοσίου ελλείμματος».
 

Αυξημένη αβεβαιότητα

Η αρχική αντίδραση των επενδυτών ήταν θετική, με το ευρώ να απομακρύνεται από το χαμηλό εξίμισι μηνών στο οποίο είχε υποχωρήσει την Παρασκευή και την απόδοση του ιταλικού ομολόγου να υποχωρεί σημαντικά, ωστόσο η αντίδραση αυτή δεν κράτησε πολύ.

Οι αναλυτές προειδοποιούσαν από νωρίς για αυξημένη αβεβαιότητα.

«Η επιλογή του Ματαρέλα καθυστερεί τον κίνδυνο όμως μπορεί να οδηγήσει σε ενίσχυση του λαϊκιστικού αισθήματος στις επόμενες εκλογές, κάτι που είναι ανησυχητικό», σχολίαζε στο Bloomberg η Ροζαμαρία Βιτέτι, λέκτορας δημόσιας πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Λουις της Ρώμης. «Ο κόσμος ψήφισε αυτά τα κόμματα και θα είναι δύσκολο να τους εξηγήσουν γιατί δεν μπορούν να έχουν την κυβέρνησή τους».

«Μπορεί τώρα να έρθουμε αντιμέτωποι με μια παρατεταμένη περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας εν όψει νέων εκλογών –υποθέτοντας πως προς τα εκεί οδεύουμε- όμως αυτό δεν είναι ένα θέμα για σήμερα», ανέφερε ο Ρέι Ατρίλ, επικεφαλης του τμήματος στρατηγικής ξένου συναλλάγματος της National Australia Bank Ltd. «Για τώρα είναι περισσότερο μια ανακούφιση που η Ιταλία –για την ώρα τουλάχιστον- δεν θα έχει έναν ορκισμένο ευρωσκεπτικιστή υπουργό Οικονομικών».

Ο Χόλγκερ Σμίντινγκ, επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg, σχολίασε στο Reuters πως «ακόμα και αν ο άμεσος κίνδυνος να έχουμε έναν ευρωσκεπτικιστή υπουργό Οικονομικών στην Ιταλία έχει τώρα τουλάχιστον αναβληθεί, οι Ιταλικές αβεβαιότητες θα συνεχίσουν να επιβαρύνουν το κλίμα στην Ιταλία και –σε μικρότερο βαθμό- στους γείτονες της ευρωζώνης τους επόμενους μήνες». Όπως σημείωσε, στην περίπτωση νέων εκλογών, πιθανόν θα ακουστούν ακόμα δυνατότερα οι ακραίες φωνές κατά του ιταλικού φιλοευρωπαϊκού κατεστημένου και της υποτιθέμενης «γερμανικής ηγεμονίας».

Η αναλύτρια της Goldman Sachs, Σίλβια Αρντάνια, είπε πως «αναμένουμε πως μια προσωρινή κυβέρνηση δεν θα εξασφαλίσει την ψήφο εμπιστοσύνης στη Βουλή και πως μπορεί να διενεργηθούν νέες εκλογές ακόμα και τον Οκτώβριο. Πιστεύουμε πως η πολιτική αβεβαιότητα θα παραμείνει αυξημένη. Από τη μια πλευρά, μια κυβέρνηση που θα μπορούσε να εκληφθεί από τις χρηματαγορές ότι αμφισβητεί τη συμμετοχή της Ιταλίας στην ΕΕ και στην ευρωζώνη δεν έχει σχηματιστεί. Από την άλλη πλευρά, οι ενδεχόμενες νέες εκλογές, πιθανότατα τον Οκτώβριο, θα είναι απίθανο να εκληφθούν ως θετική εξέλιξη για την ιταλική οικονομία».

Για «μια ακόμα στιγμή αβεβαιότητας» κάνει λόγο ο Ζιλ Γκιμπού της Axa Investment Managers. "Δεν μου είναι σαφές το πόσο εξακολουθούν να είναι ευγραμμισμένοι το Κίνημα των Πέντε Αστέρων και η Λέγκα. Απ’ ότι καταλαβαίνω, ο κ. Σαλβίνι δεν ενδιαφέρεται να σχηματίσει κυβέρνηση. Όπως ήταν αναμενόμενο από την αρχή, η Ιταλια θα επιστρέψει στις κάλπες. Μια ανάκαμψη είναι πιθανή βραχυπρόθεσμα αφού δεν θα υπάρχει κυβέρνηση, αν όμως υπάρξει (ανάκαμψη) δεν πιστεύω πως θα έχει διάρκεια. Τώρα πρέπει να κατανοήσουμε ποιο θα μπορούσε να είναι το αποτέλεσμα μιας νέας ψηφοφορίας, όμως αυτό που είναι σαφές είναι πως η Ευρώπη θα βρίσκεται στο επίκεντρο της επόμενης προεκλογικής διαμάχης».

Ο Μαρκ Ζάντι, επικεφαλής οικονομολόγος της Moody’s Analytics, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα La Stampa, ανέφερε πως «οι τελευταίες εξελίξεις επιφέρουν νέα αβεβαιότητα και περιπλοκότητα στην πολιτική κατάσταση της Ιταλίας. Περιμένω οι επενδυτές να είναι εξαιρετικά νευρικοί και μπερδεμένοι. Οι αποδόσεις των ομολόγων θα αυξηθούν, όπως και η μεταβλητότητα. Θα είναι μια χαοτική κατάσταση. Ωστόσο, καθώς θα περνούν οι μέρες, οι επενδυτές μπορεί να θεωρήσουν την επιλογή του Προέδρου Ματαρέλα ως θετική, διότι έβαλε φρένο στον συνασπισμό Κινήματος Πέντε Αστέρων-Λέγκα, καθώς τους αρνήθηκε τον ευρωσκεπτικιστή υπουργό Οικονομικών που ήθελαν».