Τα βλέπουν… μαύρα οι CEOs στην ΕΕ: «Αιμορραγία» κεφαλαίων στις ΗΠΑ

Την ώρα που η Ευρώπη χρειάζεται ετησίως εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ για να καλύψει τις αυξημένες επενδυτικές της ανάγκες, η «αιμορραγία» επενδυτικών κεφαλαίων στην Αμερική συνεχίζεται, καθώς οι κορυφαίοι επιχειρηματικοί ηγέτες της ευρωπαϊκής ηπείρου (οι CEOs των 50 μεγαλύτερων πολυεθνικών ομίλων) εξακολουθούν να μην εμπιστεύονται τις προοπτικές της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Τα αποτελέσματα της έρευνας του Conference Board για την κατάρτιση του Δείκτη Εμπιστοσύνης CEO για το δεύτερο εξάμηνο του 2025 επιβεβαιώνουν ότι οι ηγέτες των κορυφαίων επιχειρήσεων εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν με δυσπιστία τις προοπτικές των επενδύσεων στην Ευρώπη και να εμπιστεύονται περισσότερο την αμερικανική οικονομία, ακόμη και μετά την αναταραχή που προκάλεσε η πολιτική Τραμπ.

Τα βασικά συμπεράσματα από την έρευνα είναι έξι:

1. Η Ευρώπη έχει χρηματοδοτικές ανάγκες ύψους περίπου 800 δισ. ευρώ, ωστόσο εξάγει σημαντικά ποσά κεφαλαίων, κυρίως προς τις ΗΠΑ.
2. Η αρνητική άποψη των επιχειρηματικών ηγετών για τις οικονομικές προοπτικές αντικατοπτρίζει εν μέρει αυτό το γεγονός: Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις συνεχίζουν να διατηρούν πιο θετικές απόψεις για επενδύσεις στο εξωτερικό, και συγκεκριμένα στις ΗΠΑ, παρά στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
3. Ενώ η εμπιστοσύνη των CEO έχει ανακάμψει από τα ιστορικά χαμηλά, η απαισιοδοξία επιμένει και οι επιχειρηματικές συνθήκες στην Ευρώπη είναι αρνητικές.
4. Τα επενδυτικά σχέδια στην Ευρώπη είναι συγκρατημένα: μόνο το 8% των CEOs που ρωτήθηκαν αναφέρουν ότι αλλάζουν τη στρατηγική τους για να επενδύσουν περισσότερο στην ήπειρο, ενώ το 45% σχεδιάζει να επενδύσει περισσότερο στις ΗΠΑ.
5. Τα διαρθρωτικά ζητήματα κυριαρχούν στις ανησυχίες των CEO, καθώς βλέπουν μικρό αντίκτυπο από τις μεταρρυθμίσεις της ΕΕ.
6. Οι προτεραιότητες πολιτικής περιλαμβάνουν αναδυόμενα ζητήματα, όπως η προστασία στρατηγικών βιομηχανιών και η ανάπτυξη πιο ευέλικτων κανόνων για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), καθώς και πάγιες ανησυχίες όπως η ανάγκη για απλούστευση.

«Αιμορραγία» κεφαλαίων: Χάνονται 300 δισ. ετησίως

Η Ευρώπη, όπως σημειώνεται στην ανάλυση του Conference Board, χρειάζεται σχεδόν 800 δισ. ευρώ ετησίως για να χρηματοδοτήσει βασικές στρατηγικές προτεραιότητες -συμπεριλαμβανομένων 250 δισεκατομμυρίων ευρώ για την άμυνα- και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα. Ωστόσο, η ήπειρος εξάγει μεγάλο μέρος των κεφαλαίων της. Κατά μέσο όρο, μεταξύ 2019 και 2024, η ΕΕ κατέγραψε εκροές χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων άνω των 300 δισ. ευρώ ετησίως, κυρίως προς τις ΗΠΑ.

Οι λόγοι, τόσο κυκλικοί όσο και δομικοί, είναι πολλοί. Ο μεγαλύτερος αντίκτυπος από σοκ, όπως η πανδημία ή η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία στην ευρωπαϊκή οικονομία, τα επαναλαμβανόμενα παράπονα για την έλλειψη ολοκλήρωσης στην ενιαία αγορά και την υπερβολική ρύθμιση, καθώς και το μεγάλο πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών της Ευρώπης, λειτουργούν όλα ως πιθανές εξηγήσεις για αυτή την τάση.

Αυτό που είναι σαφές είναι ότι η επίδραση των σημαντικών χρηματοδοτικών κενών στην οικονομία της Ευρώπης είναι έντονη.

Ασθενής εμπιστοσύνη

Σύμφωνα με την έρευνα εμπιστοσύνης CEO του Δεκεμβρίου 2025 από το The Conference Board, Europe και την Ευρωπαϊκή Στρογγυλή Τράπεζα Βιομηχάνων (ERT), οι CEO περισσότερων από 50 ευρωπαϊκών πολυεθνικών επαναλαμβάνουν τη χαμηλή τους εμπιστοσύνη στις οικονομικές προοπτικές της ηπείρου.

Το επίπεδο εμπιστοσύνης τους είναι χαμηλότερο από αυτό των ομολόγων τους τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Κίνα και βρίσκεται σε αρνητικό έδαφος από το δεύτερο εξάμηνο του 2024, υποδεικνύοντας υψηλό και επίμονο βαθμό απαισιοδοξίας.

Οι επιχειρηματικοί ηγέτες θεωρούν ότι οι προοπτικές για τις εταιρείες τους είναι κατά 27% χειρότερες στην Ευρώπη σε σχέση με εκτός της ηπείρου, ένα διευρυνόμενο χάσμα που παρατηρείται στην έρευνα εδώ και αρκετά χρόνια.

Η επίδραση του Τραμπ

Τα αποτελέσματα έρχονται σε αντίθεση με αυτά της προηγούμενης έρευνας που διεξήχθη τον Μάιο του 2025, όταν τα στελέχη πίστευαν ότι οι επενδυτικές συνθήκες επιδεινώνονταν ταχύτερα στις ΗΠΑ παρά στην Ευρώπη.

Τον Μάιο, τα δύο τρίτα των CEOs δήλωσαν ότι το επενδυτικό κλίμα στις ΗΠΑ είχε χειροτερέψει. Ωστόσο, μέχρι τον Δεκέμβριο, το 45% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι έχουν αναθεωρήσει τις στρατηγικές τους για να επενδύσουν περισσότερο στις ΗΠΑ. Αν και οι περισσότεροι δεν έχουν αλλάξει τα σχέδιά τους στην Ευρώπη, το 24% έχουν προσαρμόσει τη στρατηγική τους για να επενδύσουν λιγότερο και μόνο το 8% σχεδιάζουν να επενδύσουν περισσότερο.

Φαίνεται ότι μεγάλο μέρος της κυκλικής επίδρασης των εμπορικών εντάσεων στο πρώτο εξάμηνο του έτους -η οποία μπορεί να εξηγήσει την επιδείνωση του επενδυτικού κλίματος στις ΗΠΑ- έχει διαλυθεί. Οι ευπάθειες της παγκόσμιας οικονομίας επιμένουν και αποτελούν πηγή ανησυχίας, αλλά για την Ευρώπη είναι και πάλι τα δομικά προβλήματα που περιορίζουν τις επιχειρηματικές προσδοκίες.

Οι μεταρρυθμίσεις καθυστερούν

Κορυφαία πρόσωπα στον ιδιωτικό τομέα της Ευρώπης πιστεύουν ότι η εφαρμογή βασικών συστάσεων -όπως αυτές που ορίζονται στις εκθέσεις των Ενρίκο Λέτα και Μάριο Ντράγκι- δεν έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Περίπου το 80% των CEOs πιστεύουν ότι οι προσπάθειες που έγιναν στους τομείς της ρυθμιστικής απλούστευσης, της ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς, της πολιτικής ανταγωνισμού και των ενοποιημένων κεφαλαιαγορών είχαν μηδενικό ή αρνητικό αντίκτυπο.

Είναι πιθανό ότι οι μεταρρυθμίσεις χρειάζονται χρόνο, αλλά ο ιδιωτικός τομέας έχει επίσης ελάχιστη πίστη στους θεσμούς που είναι υπεύθυνοι για αυτές τις πολιτικές. Τα κράτη-μέλη της ΕΕ λαμβάνουν την αυστηρότερη αξιολόγηση: το 74% των CEO θεωρεί τις προσπάθειές τους στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ανεπαρκείς.

Οι ελπίδες για το μέλλον

Αλλά δεν είναι όλα τα νέα άσχημα, τονίζεται στην ανάλυση. Η ΕΕ έχει μια σαφή ατζέντα ευθυγραμμισμένη με τις προτεραιότητες του ιδιωτικού τομέα, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας. Οι CEO επισημαίνουν τρεις βασικούς τομείς: ρυθμιστική απλούστευση, ενίσχυση των στρατηγικών βιομηχανιών και νομοθεσία που υποστηρίζει την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI).

Για τις κυβερνήσεις της ΕΕ, το ερώτημα που παραμένει είναι εάν θα υπάρξει η βούληση και ο πολιτικός χώρος για την πραγματοποίηση αυτών των μεταρρυθμίσεων. Προς τις εταιρείες, πρέπει να ρωτήσουμε εάν ο ιδιωτικός τομέας θα επιτύχει να οδηγήσει την ευρωπαϊκή οικονομία, υποστηρίζοντας την απαραίτητη συναίνεση και αναλαμβάνοντας μέρος του κόστους που συνεπάγονται οι μεταρρυθμίσεις που ζητά.

Τα αποτελέσματα της έρευνας αποτελούν μια νέα υπενθύμιση για τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη-μέλη και θα πρέπει να χρησιμεύσουν για να πυροδοτήσουν αποφασιστική δράση από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, υπογραμμίζει το Conference Board.