Οι εμπορικές συνομιλίες ΗΠΑ-Καναδά κατέρρευσαν την τελευταία στιγμή, με νέους δασμούς 50% σε δισεκατομμύρια δολάρια καναδικών προϊόντων να τίθενται σε ισχύ και τον πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ (φωτ.) να δεσμεύεται να ανταποδώσει.
Οι αμερικανικοί δασμοί τέθηκαν σε ισχύ σήμερα σε εκατοντάδες προϊόντα που αγοράζουν οι ΗΠΑ από τον Καναδά, όπως κόντρα πλακέ, οινοπνευματώδη ποτά, ηλεκτρολογικός εξοπλισμός και εξοπλισμός χόκεϊ, συνολικής αξίας περίπου $20 δισ.
Ο Κάρνεϊ δήλωσε ότι ανέστειλε τις συνομιλίες και ότι η κυβέρνησή του θα αντιστοιχίσει τους δασμούς «δολάριο προς δολάριο, για να προστατεύσει τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις». Αμερικανοί αξιωματούχοι δεσμεύονται να παρουσιάσουν στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ επιλογές για κλιμάκωση, εάν ο Καναδάς προχωρήσει σε αντίποινα.
Οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορήθηκαν για την κατάρρευση των συνομιλιών. Ο εκπρόσωπος Εμπορίου των ΗΠΑ Τζέιμισον Γκριρ δήλωσε ότι οι Καναδοί διαπραγματευτές υπέβαλαν την τελευταία στιγμή απαιτήσεις που ανέτρεψαν ένα προσχέδιο συμφωνίας το οποίο είχε διαμορφωθεί έπειτα από ημέρες διαπραγματεύσεων.
«Παρά την προσφορά των ΗΠΑ προς τον Καναδά να του παρέχουν την καλύτερη μεταχείριση από οποιονδήποτε μεγάλο εξαγωγέα στην αγορά μας, νέες απαιτήσεις και υπαναχωρήσεις του Καναδά από άλλες δεσμεύσεις ανέτρεψαν την προσεκτική ισορροπία που είχε επιτευχθεί τις προηγούμενες ημέρες», δήλωσε ο Γκριρ σε ανακοίνωση.
Ο Κάρνεϊ, από την πλευρά του, υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ ήταν εκείνες που άλλαξαν τη θέση τους, λέγοντας ότι «οι αλλαγές της τελευταίας στιγμής στους προτεινόμενους από τις ΗΠΑ όρους ήταν άδικες, αντιοικονομικές και έθεσαν υπό αμφισβήτηση την αξιοπιστία οποιασδήποτε συμφωνίας».
Δεν ήταν άμεσα σαφές ποιους αμερικανικούς κλάδους θα στοχεύσει ο Κάρνεϊ με τα αντίποινα ούτε πόσο γρήγορα θα προχωρούσαν οι ΗΠΑ σε πρόσθετα μέτρα, αλλά η αντιπαράθεση της τελευταίας στιγμής σηματοδότησε το ενδεχόμενο μιας κλιμακούμενης εμπορικής σύγκρουσης μεταξύ των δύο οικονομιών.
Αμερικανός αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε στο Bloomberg υπό τον όρο της ανωνυμίας αργά την Παρασκευή, δήλωσε ότι δεν έχουν προγραμματιστεί νέες συνομιλίες. Η κυβέρνηση θα παρουσιάσει στον Τραμπ επιλογές για την αποκατάσταση ισορροπίας στους όρους ανταγωνισμού, εάν ο Καναδάς προχωρήσει σε αντίποινα, δήλωσε ο αξιωματούχος.
Η αποτυχία επίτευξης συμφωνίας αυξάνει την ένταση μεταξύ δύο μακροχρόνιων συμμάχων, οι οποίοι πραγματοποίησαν πέρυσι σχεδόν $900 δισ. σε εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών. Πέρα από τους δασμούς, ο Τραμπ έχει δημοσίως αναφερθεί στην ιδέα να γίνει ο Καναδάς πολιτεία των ΗΠΑ, έχει αποκαλέσει τους πρωθυπουργούς του «κυβερνήτες» και έχει υποστηρίξει ότι η χώρα δεν θα μπορούσε να επιβιώσει χωρίς τις ΗΠΑ.
Η εξέλιξη υπογράμμισε το γεγονός ότι ο Τραμπ φάνηκε να προτρέχει των εξελίξεων την Τρίτη το βράδυ, όταν ανακοίνωσε, λιγότερο από δύο ώρες πριν από την αρχική προγραμματισμένη έναρξη ισχύος των δασμών, ότι οι δύο πλευρές είχαν καταλήξει σε συμφωνία. Καναδοί αξιωματούχοι δήλωσαν αργότερα ότι σημαντικά στοιχεία εξακολουθούσαν να χρειάζονται διευθέτηση.
Οι δύο πλευρές συζητούσαν μια συμφωνία που περιλάμβανε τη μείωση των δασμών σε ορισμένα καναδικά προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου στο 25%, τη μείωση των δασμών στα καναδικά αυτοκίνητα στο 15% και την κατάργηση δασμού 10% στην ξυλεία. Ο Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι συνομιλίες τερματίστηκαν όταν ο Καναδάς ζήτησε πρόσθετες παραχωρήσεις σε δύο από αυτούς τους τομείς, αλλά αρνήθηκε να διευκρινίσει ποιους.
Ωστόσο, και το προσχέδιο συμφωνίας δεν ήταν χωρίς επικριτές. Η αμερικανική βιομηχανία χάλυβα και αλουμινίου, για παράδειγμα, αντιτάχθηκε στα μέτρα που θα αποδυνάμωναν τη θέση της. Ο Κάρνεϊ αντιμετώπισε επίσης αντιδράσεις στον Καναδά για τις παραχωρήσεις που ήταν διατεθειμένος να κάνει, οι οποίες, στην πράξη, θα κατοχύρωναν δασμούς που ο Καναδάς έχει επί μακρόν χαρακτηρίσει παράνομους, έστω και σε χαμηλότερο επίπεδο.
Η εμπορική σύγκρουση δημιουργεί μια νέα πρόκληση για τον Τραμπ, ο οποίος αντιμετωπίζει πτώση στα ποσοστά δημοτικότητάς του και μια παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν, καθώς οδεύει προς τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Μια αντιπαράθεση με τον Καναδά — μία από τις σημαντικότερες πηγές εισαγωγών των ΗΠΑ — απειλεί να εντείνει τις ανησυχίες των ψηφοφόρων για τις υψηλές τιμές και να περιπλέξει περαιτέρω την πορεία της Federal Reserve, καθώς η κυβέρνηση προσπαθεί να ηρεμήσει την αγορά ομολόγων και να μειώσει το κόστος δανεισμού.
Στην ανακοίνωσή του αργά την Παρασκευή, ο Γκριρ επιβεβαίωσε ότι η συμφωνία θα μείωνε τους δασμούς στα αυτοκίνητα, τον χάλυβα, το αλουμίνιο και την ξυλεία, ενώ οι δύο χώρες θα συνεργάζονταν στους ελέγχους εξαγωγών, στο ψηφιακό εμπόριο και σε ορισμένους κοινούς δασμούς, τους οποίους δεν προσδιόρισε.
Θα ξεκινούσαν επίσης επίσημες διαπραγματεύσεις για την ανανέωση της Συμφωνίας ΗΠΑ-Μεξικού-Καναδά (USMCA) στην οποία ο Τραμπ διαπραγματεύτηκε κατά την πρώτη του θητεία, αλλά αρνήθηκε να ανανεώσει νωρίτερα φέτος, θέτοντας τη συμφωνία σε μια δεκαετία κυλιόμενων επανεξετάσεων.
Σε αντάλλαγμα, ο Καναδάς ήταν διατεθειμένος να άρει τα μέτρα αντιποίνων που εφαρμόστηκαν πέρυσι μετά την έναρξη του εμπορικού πολέμου από τον Τραμπ, αν και το πλήρες εύρος των πιθανών παραχωρήσεών του δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Ο Λευκός Οίκος ζητούσε την κατάργηση των καναδικών αντιδασμών στα οχήματα αμερικανικής κατασκευής και τον τερματισμό της απαγόρευσης λιανικής πώλησης αμερικανικών αλκοολούχων ποτών στις περισσότερες επαρχίες.
«Ενώ ελπίζω ότι θα γίνουν γνωστά περισσότερα σχετικά με το τι συνέβη και για το πού πηγαίνουμε από εδώ και πέρα, αυτό είναι βαθιά ανησυχητικό για χιλιάδες μικρούς Καναδούς εξαγωγείς», δήλωσε ο Νταν Κέλι, επικεφαλής της Canadian Federation of Independent Business.
Οι νέοι δασμοί 50% επιβάλλονται βάσει μιας διάταξης του Tariff Act του 1930 που δεν είχε χρησιμοποιηθεί ποτέ στο παρελθόν και παρέχει στον πρόεδρο την εξουσία να επιβάλλει δασμούς σε χώρες που θεωρείται ότι κάνουν διακρίσεις εις βάρος του αμερικανικού εμπορίου.
Ωστόσο, οι νέες επιβαρύνσεις δεν θα ισχύσουν για τους σημαντικότερους φυσικούς πόρους που εισάγουν οι ΗΠΑ από τον Καναδά, όπως πετρέλαιο, ποτάσα και κρίσιμα ορυκτά. Ο Καναδάς είναι ο σημαντικότερος ξένος προμηθευτής αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων των ΗΠΑ — περισσότερα από 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Δημοσκοπήσεις κοινής γνώμης στον Καναδά δείχνουν ευρεία υποστήριξη για αντίδραση στους δασμούς του Τραμπ, και αξιωματούχοι στην Οτάβα μελετούν σειρά επιλογών, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα.
Σε τηλεφωνική επικοινωνία με τους πρωθυπουργούς των επαρχιών νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο Κάρνεϊ δήλωσε ότι η κυβέρνησή του ήταν έτοιμη να επιβάλει δασμούς αντιποίνων δολάριο προς δολάριο, εφόσον χρειαζόταν — αλλά ότι ήταν ικανοποιημένος με το πλαίσιο συμφωνίας και ανακουφισμένος που δεν χρειάστηκε να προχωρήσει σε αυτό το βήμα, το οποίο, όπως είπε, θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα επιζήμιο, σύμφωνα με πρόσωπο με γνώση του θέματος.
«Ο πρωθυπουργός έχει την πλήρη υποστήριξή μου για μια ισχυρή αντίδραση — δασμός έναντι δασμού, δολάριο προς δολάριο», δήλωσε ο Νταγκ Φορντ, πρωθυπουργός της επαρχίας του Οντάριο, όπου εδρεύει ο καναδικός κλάδος αυτοκινήτων, σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης νωρίς το Σάββατο.
Ο Κάρνεϊ είχε προηγουμένως φανεί να αποκλείει το ενδεχόμενο περιορισμού της προμήθειας σημαντικών φυσικών πόρων προς τις ΗΠΑ. «Το να είμαστε αξιόπιστος προμηθευτής είναι σημαντικό», δήλωσε σε δημοσιογράφους στα τέλη Ιουλίου, λίγο μετά την πρώτη απειλή της κυβέρνησης Τραμπ για τους δασμούς 50%.
Ο Καναδάς θα ανακοινώσει επίσης σύντομα «πρόσθετα μέτρα για τη στήριξη των Καναδών εργαζομένων και των επιχειρήσεων», δήλωσε ο Κάρνεϊ, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Ο οικονομολόγος του University of Calgary Τρέβορ Τόμπε εκτίμησε ότι, εάν οι δασμοί παραμείνουν σε ισχύ, ο Καναδάς θα μπορούσε να χάσει σχεδόν 90.000 θέσεις εργασίας. Ο αντίκτυπος στις εξαγωγές θα είναι εντονότερος στους κλάδους μηχανημάτων και ηλεκτρονικών, πλαστικών και καουτσούκ, επίπλων, ξυλείας, χαρτιού, καθώς και χημικών και καλλυντικών, πρόσθεσε. Οι επαρχίες της Βρετανικής Κολομβίας, του Οντάριο και του Κεμπέκ θα πληγούν περισσότερο, δήλωσε.