Η αντιμετώπιση της πραγματικότητας σε ένα αβέβαιο κόσμο

Σε ένα κόσμο που έχει χάσει τους στόχους του, η αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει την εποχή μας έχει τουλάχιστον ένα πλεονέκτημα: έχει γίνει ο κοινός μας ορίζοντας. Φυσικά, οι μάνατζερ κάνουν ότι μπορούν για να την εξαλείψουν. Κάνουν σχέδια, προβλέψεις, επενδύουν στην προνοητικότητα, συμβουλεύονται τους καλύτερους ειδικούς, συμπεριλαμβανομένων αστρολόγων, ακόμη και οικονομολόγων,  αλλά αυτή παραμένει πεισματικά. Η ανθρωπότητα είναι καταδικασμένη να ζει στην αβεβαιότητα.

Κατά τον Philippe Silberzahn, συγγραφέα του βιβλίου «Tracer sa voie dans l’incertitude: les huit regles de votre creation ultime», εκδ. Diateino, 13/11/2025, 242 σελίδες, αρχικά η αβεβαιότητα, αντί να αποτελεί εμπόδιο, αποτελεί την τέλεια ευκαιρία για τη δημιουργία νέων μοντέλων. Η τρέχουσα εποχή θα μπορούσε επομένως να αποτελέσει μια τεράστια ευκαιρία για τους επιχειρηματίες. Δεν πρόκειται για την αποκάλυψη κάτι κρυμμένου, αλλά μάλλον για τη δημιουργία αυτού που δεν υπάρχει ακόμη. Η αβεβαιότητα το καθιστά αυτό δυνατό. Λειτουργεί σαν μια άσπρη σελίδα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, αυτό που κάνει ένας καλός επιχειρηματίας είναι να αμφισβητεί αυτό που του παρουσιάζεται ως αυτονόητο.

Αβεβαιότητα – ρίσκο

Ένα σημαντικό λάθος σε περιόδους αβεβαιότητας είναι η ανάληψη κινδύνων με κάθε κόστος. Αντίθετα, αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι να γνωρίζουμε πώς να τους διαχειριζόμαστε (Ph. Silberzahn). Συχνά, υποστηρίζεται σε διεθνή συνέδρια ότι οι μάνατζερ πρέπει να μάθουν ξανά πώς να αναλαμβάνουν ρίσκο. Ο κίνδυνος εδώ είναι να νιώθει κανείς την υποχρέωση να τους αναλάβει για να αποδείξει ότι είναι αληθινός ηγέτης, κάποιος θαρραλέος.

Αντίθετα, επειδή το ρίσκο είναι αναπόφευκτο, θα ήταν μη ορθό να καταφύγουμε στον κομφορμισμό, ο οποίος παρέχει μια απατηλή αίσθηση ασφάλειας. Αυτή δεν είναι μια καλή στρατηγική σε περιόδους αβεβαιότητας, επειδή αυτός που κερδίζει σε αυτό το παιχνίδι είναι αυτός που αντίθετα, καταφέρνει να απελευθερωθεί από αυτό και να χαράξει τη δική του πορεία, επιτρέποντας στο κυρίαρχο μοντέλο να καταρρεύσει.

Ενισχύοντας τα μοντέλα

Μια παγίδα σε ένα αβέβαιο κόσμο είναι η ενίσχυση των μοντέλων αντί της αμφισβήτησης των πρακτικών. Ωστόσο, όταν αντιμετωπίζουμε αστάθεια, είναι καλύτερο να συμφιλιωθούμε με την πραγματικότητα  και να αποδεχτούμε την κατάσταση άμεσα.

Αυτή η επιστροφή στην πραγματικότητα είναι συχνά απότομη: μας αναγκάζει να επαναξιολογήσουμε ορισμένα έργα, να πούμε όχι σε ό,τι δεν είναι πλέον κατάλληλο και να επανακαθορίσουμε τις προτεραιότητές μας. Για παράδειγμα, μπορεί να αναφερθεί το παράδειγμα του Steve Jobs όταν επέστρεψε στην Apple το 1997, όταν η εταιρεία ήταν σε κακή κατάσταση. Ο ίδιος ανέφερε ότι πρέπει να σταματήσουμε να πιστεύουμε ότι  για να κερδίσουμε εμείς, η Microsoft πρέπει να χάσει, δηλαδή η Apple είναι η καλή εταιρεία και η Microsoft η κακή.

Ορθολογισμός της αδυναμίας

Συχνά αναφέρεται ότι «οι λόγοι που προβάλλει ο καθένας για να καταλείξει στο συμπέρασμα ότι η πρωτοβουλία είναι μάταιη ή αδύνατη».  Αυτό μεταφράζεται σε εκφράσεις όπως «δεν μπορώ να κάνω τίποτα γι’ αυτό». Αυτή η ορθολογικοποίηση παρέχει ψυχολογική παρηγοριά, καθώς το ενδιαφερόμενο  άτομο «μπορεί να συμπεράνει ότι, μη έχοντας κανέναν έλεγχο σε τίποτα, τίποτα δεν είναι δικό του λάθος ή δική του πράξη».
Είναι εξ ολοκλήρου υπό την επήρεια εξωτερικών δυνάμεων. Επομένως, μια νίκη, όσο μικρή και αν είναι, είναι μια μικρή διέξοδος υποστήριξης, αφού «δίνει την αίσθηση ότι η πρόοδος είναι εφικτή, γεγονός που αυξάνει τη γνώση και το κίνητρο».

Γεωπολιτική

Ο Ph. Silberzahn προτείνει μια διαφορετική οπτική για την Ευρώπη. Σε μια εποχή που βρίσκεται  στο στόχαστρο από όλες τις πλευρές (ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία, κ.λπ.), θεωρείται ως μια χαοτική ήπειρος, σίγουρα με κάποιο βαθμό συντονισμού. Και σε έναν αβέβαιο κόσμο, αυτή είναι μια μάλλον καλή ισορροπία. Διότι αυτό που κλονίζεται μπροστά στην αβεβαιότητα είναι τα άκαμπτα συστήματα, ιδιαίτερα τα αυταρχικά καθεστώτα. Αντίθετα, τα πιο ευέλικτα, κάπως άτακτα συστήματα είναι πιο ανθεκτικά.

Συμπερασματικά, σε ένα ασταθή κόσμο, η αντιμετώπιση της πραγματικότητας παραμένει η μόνη πυξίδα. Μόνο οι μάνατζερ που τολμούν να την αντιμετωπίσουν μπορούν να αναδυθούν από την περιβάλλουσα ομίχλη ή ακόμη και να αποκτήσουν ένα ηχηρό πλεονέκτημα.