Πώς σχεδιάζεται η επόμενη μέρα του ελληνικού τουρισμού

Τους επτά άξονες δράσης για τον νέο κύκλο του ελληνικού τουρισμού, με κεντρικό στόχο έναν πιο βιώσιμο, ανταγωνιστικό και ποιοτικό κλάδο, έθεσε από το βήμα της Ανοιχτής Συνεδρίασης της 34ης Τακτικής Γενικής Συνέλευσης του ΣΕΤΕ (Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων), η νέα πρόεδρος του Συνδέσμου, Αγάπη Σμπώκου.

Ο πρώτος άξονας εδράζεται στη σωστή διαχείριση και ανάπτυξη των προορισμών, με έμφαση στις υποδομές, στο χωροταξικό πλαίσιο και στη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον δεύτερο άξονα που συνιστούν οι «άνθρωποι του τουρισμού».

«Αν θέλουμε να μιλάμε για ποιοτικό τουρισμό, θα πρέπει να επενδύσουμε στους ανθρώπους που τον παράγουν. Γιατί το ζήτημα του ανθρώπινου δυναμικού δεν είναι συγκυριακό. Δεν αφορά μια δύσκολη σεζόν. Είναι δομική πρόκληση που συνδέεται με τη δημογραφική πραγματικότητα, την εποχικότητα, τη στέγαση, την εκπαίδευση, τις δεξιότητες και τη συνολική ελκυστικότητα των τουριστικών επαγγελμάτων», είπε χαρακτηριστικά η Αγ. Σμπώκου.

Ο τρίτος άξονας αφορά την ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουρισμού, ο οποίος απαιτεί σταθερό φορολογικό και επενδυτικό περιβάλλον, πρόσβαση σε χρηματοδότηση και στήριξη της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης.

Η βιωσιμότητα, που αποτελεί τον τέταρτο άξονα, παρουσιάζεται ως πρακτική ανάγκη και όχι ως θεωρητική έννοια, ενώ η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη, δηλαδή ο πέμπτος άξονας, θεωρούνται εργαλεία βελτίωσης της εμπειρίας και της διαχείρισης.

«Η τεχνητή νοημοσύνη, τα δεδομένα, τα ψηφιακά εργαλεία και οι νέες πλατφόρμες αλλάζουν ήδη τον τουρισμό. Όποιος βλέπει την τεχνολογία ως πολυτέλεια σήμερα, ρισκάρει να τη βρει μπροστά του ως μειονέκτημα», είπε η νέα πρόεδρος του ΣΕΤΕ.

Ο έκτος άξονας αφορά το «brand Ελλάδα», ως υποδομή εμπιστοσύνης που βασίζεται στην αυθεντικότητα, την ποικιλομορφία και την ανθρώπινη φιλοξενία, ενώ, τέλος, ο έβδομος άξονας αφορά την ανάγκη εξέλιξης του ίδιου του ΣΕΤΕ ώστε να λειτουργεί ως σύγχρονος θεσμικός φορέας με τεκμηριωμένες παρεμβάσεις και ενεργό ρόλο στον δημόσιο διάλογο.

Τον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει τα επόμενα χρόνια ο ΣΕΤΕ μέσα σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αστάθειας και υψηλών προκλήσεων, ανέδειξε, μεταξύ άλλων, ο απερχόμενος πρόεδρός του, Γιάννης Παράσχης.

«Ο ελληνικός τουρισμός βρίσκεται σε θέση ισχύος. Αλλά η θέση ισχύος δεν αποτελεί εγγύηση για το μέλλον. Είναι αφετηρία ευθύνης. Είναι η ανάγκη για να ανοίξουμε έναν νέο κύκλο. Σε ένα περιβάλλον διεθνούς γεωπολιτικής αστάθειας και μειούμενης προβλεψιμότητας των αγορών η Ελλάδα οφείλει να μην στηρίζεται μόνο στη δύναμη του brand της. Πρέπει να εκπονήσει το δικό της στρατηγικό master plan και να επενδύσει στην ποιότητα και την αύξηση της παραγωγικότητας του τουριστικού της προϊόντος», τόνισε χαρακτηριστικά ο Γ. Παράσχης.

Στο πλαίσιο αυτό, επεσήμανε ότι θα χρειαστούν ιδιωτικές επενδύσεις και κυρίως δημόσιες υποδομές.

«Θα χρειαστεί σωστή διαχείριση των προορισμών και ανθρώπινο δυναμικό. Πρέπει να διευρύνουμε και να εμβαθύνουμε ουσιαστικά τη συνεργασία Κράτους, τοπικής αυτοδιοίκησης και ιδιωτικού τομέα. Αυτός είναι και ο ρόλος του ΣΕΤΕ τα επόμενα χρόνια, να κρατήσει τον τουρισμό στο κέντρο του παραγωγικού σχεδιασμού της χώρας, με τεκμηρίωση, συνεργασία, θεσμική συνέπεια και καθαρή αντίληψη της σχέσης του με την οικονομία, την κοινωνία, τους εργαζόμενους, το περιβάλλον και τους προορισμούς», προσέθεσε.

Ιδιαίτερη μνεία έκανε στον απολογισμό του ο Γ. Παράσχης στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Σχέδιο για τον Τουρισμό, εστιάζοντας στα ζητήματα που, κατά τον ΣΕΤΕ, χρήζουν περαιτέρω τροποποίησης στην τελική Κοινή Υπουργική Απόφαση.

«Έχουμε εκφράσει ήδη τις αποκλίνουσες απόψεις μας που αφορούν σε μια σειρά από νέα ζητήματα που προτείνονται, όπως το πλαφόν νέων επενδύσεων σε 100 κλίνες, ειδικότερα δε σε προορισμούς όπως η Κέρκυρα, η Ρόδος και άλλα μεγάλα τουριστικά ανεπτυγμένα νησιά, η μεθοδολογία υπολογισμού της φέρουσας ικανότητας και οι προτεινόμενες αρτιότητες, τα ζητήματα που αφορούν σε νέες εισφορές στο πράσινο ταμείο όταν ήδη υφίσταται το τέλος ανθεκτικότητας, αλλά και μια σειρά από άλλα κρίσιμα επί μέρους θέματα.

Η συζήτηση για τη διαμόρφωση του τελικού κειμένου, για ένα δύσκολο θέμα όπως το χωροταξικό, ελλείψει ενός στρατηγικού master plan για τον τουρισμό γίνεται ακόμα πιο δύσκολη. Είναι ιδιαίτερα κρίσιμο όμως οι διαφορετικές απόψεις και προτάσεις του ΣΕΤΕ να συζητηθούν, όπως πάντα σε πνεύμα περιβαλλοντικής και οικονομοτεχνικής τεκμηρίωσης και να ληφθούν σοβαρά υπόψη στην εναπομείνασα περίοδο διαβούλευσης», είπε χαρακτηριστικά.

Σημειώνεται ότι ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στο πλαίσιο της Ανοιχτής Συνεδρίασης της Γενικής Συνέλευσης του ΣΕΤΕ, αναφερόμενος στο χωροταξικό είπε πως «είμαστε ανοικτοί να λάβουμε συμπληρωματικές παρατηρήσεις ώστε να εκπληρώνει τον βασικό σκοπό που είναι η ισορροπία μεταξύ επενδύσεων, περιβαλλοντικής βιωσιμότητας και υποδομών».

Στο επίκεντρο η αγορά βραχυχρόνιων μισθώσεων

Ο απερχόμενος πρόεδρος του ΣΕΤΕ επικεντρώθηκε και στην ανάπτυξη της αγοράς βραχυχρόνιων μισθώσεων, επισημαίνοντας πως «σίγουρα χρειάζονται ακόμα περισσότερα» τόσο σε επίπεδο φορολόγησης, όσο και σε επίπεδο λειτουργικών προδιαγραφών.

Δεν παρέλειψε, δε, να αναφερθεί και στην ευαλωτότητα του ελληνικού τουρισμού και τον ρόλο των υποδομών επ’ αυτού, φέρνοντας ως παράδειγμα το black out στο ελληνικό FIR στις αρχές του χρόνου.

Από την πλευρά του ο πρόεδρος της Aegean, Ευτύχιος Βασιλάκης, τόνισε ότι, παρά τις αναταράξεις των τελευταίων ετών, από τον πόλεμο στην Ουκρανία έως την κρίση στη Μέση Ανατολή, ο ελληνικός τουρισμός διατήρησε τη δυναμική του και συνέχισε να αναπτύσσεται. Όπως σημείωσε, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η αύξηση των αφίξεων αλλά η ενίσχυση των ποιοτικών χαρακτηριστικών του τουριστικού προϊόντος, μέσα από μεγαλύτερη διαφοροποίηση και προσαρμοστικότητα.

«Πρέπει να κοιτάμε περισσότερο τα ποιοτικά στοιχεία από τα ποσοτικά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι χρειαζόμαστε ενός είδους επισκέπτη. Χρειαζόμαστε πολλαπλότητα έτσι ώστε να προσαρμοζόμαστε στις γεωπολιτικές κρίσεις», είπε, μεταξύ άλλων.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ανθρώπινο δυναμικό, επισημαίνοντας ότι το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας είναι η προσέλκυση, αξιολόγηση και εξέλιξη στελεχών. «Χωρίς την εξέλιξη των ανθρώπων δεν θα μπορέσουμε να πάμε στο επόμενο βήμα που είναι πιο δύσκολο», είπε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη ευρωπαϊκής στρατηγικής για τον τουρισμό και τις μεταφορές, τονίζοντας ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της τις νέες προκλήσεις ανταγωνιστικότητας.

Την πεποίθησή του ότι το 2026 θα είναι μία ακόμα θετική χρονιά για τον ελληνικό τουρισμό, παρά το περιβάλλον υψηλών προκλήσεων, εξέφρασε ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank, Φωκίων Καραβίας. Τόνισε ότι ο τουρισμός δεν αποτελεί μόνο τον κλάδο με τη μεγαλύτερη συμβολή στο ΑΕΠ της χώρας, αλλά και δραστηριότητα με ισχυρό κοινωνικό αποτύπωμα, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη διατήρηση της σύνδεσής του με τις τοπικές κοινωνίες.

Όπως ανέφερε, ο ΣΕΤΕ οφείλει να λειτουργεί με διπλή ατζέντα, αφενός να στηρίζει την επιχειρηματικότητα και αφετέρου να ενισχύει τη σχέση του τουρισμού με την κοινωνία και τις τοπικές ανάγκες.

Ο Φ. Καραβίας επικεντρώθηκε και στην ανάγκη ολοκλήρωσης του χωροταξικού σχεδιασμού, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για μια κρίσιμη θεσμική παρέμβαση που θα καθορίσει την ανάπτυξη του κλάδου για τις επόμενες δεκαετίες. Παράλληλα, σημείωσε ότι απαιτούνται περισσότερες επενδύσεις σε υποδομές και καλύτερη διαχείριση των προορισμών, καθώς ενισχύονται οι συζητήσεις γύρω από τον υπερτουρισμό.

Τέλος, στάθηκε στη σημασία διαφοροποίησης των αγορών-στόχων, επισημαίνοντας τις προοπτικές που δημιουργούν νέες αγορές, με αιχμή εκείνες της Ανατολής, όπως η Ινδία.

Στις νέες απαιτήσεις στις οποίες καλούνται να ανταποκριθούν οι επιχειρήσεις εστίασε ο Chief Commercial Officer Business Segment του ομίλου ΟΤΕ, Λυκούργος Αντωνόπουλος. Όπως είπε, ο σύγχρονος ταξιδιώτης δεν αναζητά πλέον απλώς έναν προορισμό, αλλά ολοκληρωμένες, προσωποποιημένες και άμεσα προσβάσιμες εμπειρίες. Σε αυτό το περιβάλλον, η τεχνολογία και ιδιαίτερα η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύονται σε βασικό παράγοντα ανταγωνιστικότητας.

Τόνισε, δε, πως η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων μπορεί να μειώσει το λειτουργικό κόστος, να βελτιώσει την εξυπηρέτηση πελατών και να αυξήσει την αποδοτικότητα των επιχειρήσεων μέσω καλύτερης διαχείρισης δεδομένων και ζήτησης.

«Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν θα αντικαταστήσει τους ανθρώπους. Οι άνθρωποι που τη χρησιμοποιούν θα αντικαταστήσουν εκείνους που δεν τη χρησιμοποιούν. Η Ελλάδα έχει σήμερα μια μοναδική ευκαιρία, όχι απλώς να ακολουθήσει τις εξελίξεις, αλλά να πρωταγωνιστήσει και να συνδυάσει φιλοξενία με την τεχνολογία που θα της επιτρέψει να εξελιχθεί», είπε.

Ο τουρισμός μέρος του παραγωγικού μοντέλου

Ο εντεταλμένος σύμβουλος του ΣΕΤΕ, Αλέξανδρος Θάνος, υπογράμμισε ότι ο τουρισμός δεν αποτελεί απλώς έναν ισχυρό οικονομικό κλάδο, αλλά βασικό στοιχείο του παραγωγικού μοντέλου της χώρας. Στο πλαίσιο αυτό, έθεσε ως προτεραιότητα τη θωράκιση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και ιδιαίτερα των μικρομεσαίων μονάδων που αποτελούν τη βάση της ελληνικής τουριστικής οικονομίας.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ανάγκη ανταποδοτικότητας των τελών που εισπράττονται από τον τουρισμό, ώστε να στηρίζονται οι τοπικές κοινωνίες και να αναβαθμίζεται το τουριστικό προϊόν. Παράλληλα, χαρακτήρισε κομβικής σημασίας το νέο ειδικό χωροταξικό σχέδιο, τονίζοντας ότι απαιτείται ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και τη λειτουργικότητα των προορισμών.

Προϋπόθεση επιβίωσης χαρακτήρισε τη βιωσιμότητα ο Γιώργος Βερνίκος, πρόεδρος του Ινστιτούτου του ΣΕΤΕ (ΙΝΣΕΤΕ), ο οποίος εστίασε στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

«Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του τομέα, αλλά συχνά δυσκολεύονται. Αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος, δυσκολία πρόσβασης στη χρηματοδότηση, ανεπαρκή εκπροσώπηση στον δημόσιο διάλογο. Στην πράξη οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν μια πολύ δύσκολη πραγματικότητα», τόνισε χαρακτηριστικά.

Από την πλευρά του ο Ηλίας Κικίλιας, γενικός διευθυντής του ΙΝΣΕΤΕ, ο τουρισμός παραμένει ένας από τους πιο οργανωμένους, εξωστρεφείς και ανταγωνιστικούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας, ωστόσο δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένος.

Όπως ανέφερε, παρά τη διαχρονική συμβολή του στην ανάπτυξη και την απασχόληση, ο τομέας εξακολουθεί να λειτουργεί μέσα σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον. «Ο τουρισμός λειτουργεί σε ένα περιβάλλον συνεχών φορολογικών επιβαρύνσεων, γραφειοκρατίας, ελλείψεων σε υποδομές και εργατικό δυναμικό και ανεπαρκούς διαχείρισης προορισμών», κατέληξε.