WSJ: Το Ιράν πιστεύει πως νικά και θέτει σκληρούς όρους

«Οι Ιρανοί δεν είναι έτοιμοι να τερματίσουν τον πόλεμο, επειδή έχουν πάρει ένα σημαντικό μάθημα: μπορούν, σχετικά εύκολα και με χαμηλό κόστος, να προκαλέσουν μεγάλη ζημιά και αναστάτωση. Τώρα θέλουν να μάθει αυτό το μάθημα και ο υπόλοιπος κόσμος», δήλωσε η Ντίνα Εσφαντιάρι, αναλύτρια για το Ιράν και συγγραφέας βιβλίου για τις διεθνείς σχέσεις της χώρας, μιλώντας στη Wall Street Journal. 

Αναγνωρίζοντας τη διαπραγματευτική της ισχύ, η Τεχεράνη έχει δηλώσει ότι θα συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός μόνο εάν η Ουάσινγκτον και τα κράτη του Κόλπου καταβάλουν υψηλό τίμημα.

Ο εκπρόσωπος της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων και άμυνας του ιρανικού κοινοβουλίου, Εμπραχίμ Ρεζαέι, δήλωσε μετά από συνάντηση της Παρασκευής με στρατιωτικούς διοικητές ότι οποιεσδήποτε συνομιλίες με τις ΗΠΑ «δεν είναι στο τραπέζι», καθώς η Τεχεράνη «επικεντρώνεται στην τιμωρία των επιτιθέμενων». Άλλοι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν εκφραστεί με εξίσου εντυπωσιακό τόνο, με τον Υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί να χαρακτηρίζει το Ιράν ως ένα νέο Βιετνάμ για τις ΗΠΑ.

Η ρητορική αυτή ενδέχεται να υποτιμά την αποφασιστικότητα της Ουάσινγκτον.

«Αυτή η αλαζονεία είναι επικίνδυνη, γιατί δεν είναι αρκετά έξυπνοι ώστε να καταλάβουν ότι ο Πρόεδρος Τραμπ δεν θα τους αφήσει ποτέ να κερδίσουν. Δεν αντιλαμβάνονται πόσο μακριά είναι διατεθειμένος να φτάσει», δήλωσε ο Τζέισον Γκρίνμπλατ, ο οποίος υπηρέτησε ως ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου για τη Μέση Ανατολή κατά την πρώτη θητεία Τραμπ.

«Αυτό μπορεί να έχει τεράστιο κόστος, αλλά το κόστος του να μην αντιμετωπιστεί το πρόβλημα θα είναι πολλαπλάσιο σε βάθος πολλών ετών.»

Τα αιτήματα που διατύπωσαν οι Ιρανοί ηγέτες τις τελευταίες ημέρες ως προϋποθέσεις για τον τερματισμό του πολέμου περιλαμβάνουν αποζημιώσεις από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, καθώς και την αποχώρηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την περιοχή.

Έχουν επίσης ζητήσει τη μετατροπή του καθεστώτος στα Στενά του Ορμούζ, ώστε κάθε διερχόμενο πλοίο να καταβάλλει τέλη στην Τεχεράνη για το προνόμιο της διέλευσης, δήλωσε στο πρακτορείο Mehr ο Μοχάμαντ Μοχμπέρ, μέλος του Συμβουλίου Διάκρισης και σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη σε οικονομικά θέματα.

«Το Ιράν θα μετατρέψει τη θέση του από μια χώρα υπό κυρώσεις σε ενισχυμένη δύναμη στην περιοχή και στον κόσμο», ανέφερε. «Θα επιβάλουμε κυρώσεις σε εκείνες τις αλαζονικές δυνάμεις που επιδιώκουν κυριαρχία.»

Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι οι ΗΠΑ —ή τα κράτη του Κόλπου— θα αποδέχονταν μια τέτοια ρύθμιση. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δεσμευθεί να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ, ακόμη και με τη χρήση βίας αν χρειαστεί, και έχει διατάξει την αποστολή εκστρατευτικών μονάδων Πεζοναυτών στη Μέση Ανατολή.

Μια αμερικανική επιχείρηση για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών στα Στενά του Ορμούζ θα ήταν «ένας απλός στρατιωτικός ελιγμός» με «ελάχιστο ρίσκο», δήλωσε ο Τραμπ την Παρασκευή σε ανάρτησή του στο Truth Social, επικρίνοντας τους Ευρωπαίους συμμάχους που αρνήθηκαν να συμμετάσχουν.

Στην εποχή των drones και των φορητών αντιαεροπορικών και αντιαποβατικών πυραύλων, όμως, η ανακατάληψη των Στενών του Ορμούζ κάθε άλλο παρά απλή θα ήταν, αλλά δεν είναι αδύνατη, επισημαίνουν στρατιωτικοί ειδικοί.

Συνεχείς πτήσεις συλλογής πληροφοριών και επιτήρησης, που καθίστανται δυνατές χάρη στην αεροπορική υπεροχή των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με ταχεία στοχοποίηση των ιρανικών οπλικών συστημάτων, θα μπορούσαν να κάνουν τη διαφορά, δήλωσε ο απόστρατος αντιπτέραρχος της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ Ντέιβιντ Ντεπτουλά, κοσμήτορας του Mitchell Institute for Aerospace Studies.

«Δεν είναι κάτι που θα συμβεί από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά με την πάροδο του χρόνου τα Στενά του Ορμούζ θα επανέλθουν στα επίπεδα ναυσιπλοΐας που υπήρχαν πριν από τη σύγκρουση. Είναι λογικό να εκτιμηθεί ότι θα χρειαστούν εβδομάδες», δήλωσε. «Οι Ιρανοί δεν θα καταλήξουν να ελέγχουν τα Στενά — εμείς θα τα ελέγχουμε.»

Πράγματι, οι γεωπολιτικές συνέπειες του να επιτραπεί στο Ιράν να ελέγξει αυτόν τον στρατηγικό θαλάσσιο διάδρομο θα ήταν απαράδεκτες, δήλωσε η Σάναμ Βακίλ, διευθύντρια του προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής του think tank Chatham House.

«Εάν οι ΗΠΑ αποσυρθούν αφήνοντας την Ισλαμική Δημοκρατία να κάνει αυτό που γνωρίζει καλύτερα —να κρατά τους πάντες όμηρους— τότε ο πόλεμος θα αποτελεί μια τεράστια αποτυχία για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Πρόεδρο Τραμπ», ανέφερε.

Ακόμη και αν ο Τραμπ άφηνε το Ιράν να ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ υπό την πίεση των αγορών ή των ψηφοφόρων που επιδιώκουν ταχεία λήξη του πολέμου, μια τέτοια κατάσταση πιθανότατα δεν θα ήταν βιώσιμη για μεγάλο χρονικό διάστημα, οδηγώντας σε έναν νέο κύκλο συγκρούσεων, εκτιμούν διπλωμάτες και αναλυτές.

«Δεν θα ήταν μια κατάσταση ιδιαίτερα ανεκτή ή αποδεκτή για τα κράτη του Κόλπου, και δεν θα ήταν αποδεκτή ούτε για πολλούς από τους ενεργειακούς πελάτες της περιοχής — ούτε καν για την Κίνα, και σίγουρα όχι για την Ινδία και την Ιαπωνία», δήλωσε ο Ρόμπιν Μιλς, διευθύνων σύμβουλος της συμβουλευτικής εταιρείας Qamar Energy με έδρα το Ντουμπάι. «Ακόμη και για τις ΗΠΑ, η ταπείνωση θα οδηγούσε κάποια στιγμή τον Τραμπ, ή κάποιον άλλον, να επιστρέψει και να επιχειρήσει να αλλάξει την κατάσταση.»

Παρότι η ιρανική ηγεσία διαθέτει σήμερα σημαντική διαπραγματευτική ισχύ για μια συμφωνία με τις ΗΠΑ, εάν επέλεγε να διαπραγματευτεί, έχει επίσης ιστορικό προσκόλλησης σε μη ρεαλιστικές άκαμπτες πολιτικές από τα πρώτα χρόνια της Ισλαμικής Δημοκρατίας, δήλωσε ο Άλεξ Βατάνκα, ανώτερος ερευνητής στο Middle East Institute και συγγραφέας βιβλίου για τις σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν.

Κατά τον πόλεμο Ιράν–Ιράκ, το Ιράν είχε απελευθερώσει κάθε εκατοστό της επικράτειάς του έως το 1982, αλλά συμφώνησε σε κατάπαυση του πυρός με το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν μόλις το 1988, μετά από τεράστιες καταστροφές και εκατοντάδες χιλιάδες θύματα και από τις δύο πλευρές.

«Η ιρανική πλευρά έχει ιστορικό στο να μην αξιοποιεί ευκαιρίες, τόσο στο διπλωματικό όσο και στο στρατιωτικό επίπεδο», δήλωσε. «Το καθεστώς ενδιαφέρεται πολύ για την εικόνα, για τα συνθήματα, για το να μην φαίνεται αδύναμο. Αλλά δεν είναι μόνο οι Ιρανοί που μπορούν να κλιμακώσουν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν επίσης να κλιμακώσουν.»

Παρά τις φρικαλεότητές του, ο πόλεμος Ιράν–Ιράκ δημιούργησε επίσης τον ιδρυτικό μύθο της Ισλαμικής Δημοκρατίας, εδραιώνοντας την εξουσία της για τις επόμενες δεκαετίες. Ο πιο επικίνδυνος εχθρός του καθεστώτος σήμερα είναι ο ίδιος ο ιρανικός λαός: η Ισλαμική Δημοκρατία σκότωσε χιλιάδες διαδηλωτές κατά την καταστολή κινητοποιήσεων τον Ιανουάριο.

Η τρέχουσα σύγκρουση μπορεί να προσφέρει στο καθεστώς —εφόσον επιβιώσει— ανανεωμένη ισχύ στο εσωτερικό, προειδοποίησε η Νικόλ Γκραγιέφσκι, ειδικός στο Ιράν και καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο Sciences Po στο Παρίσι.

«Το καθεστώς θα μπορούσε να το παρουσιάσει ως έναν νέο πόλεμο Ιράν–Ιράκ», δήλωσε. «Υπάρχει ένα ενδεχόμενο αποτέλεσμα αυτού του πολέμου που θα καταστήσει το καθεστώς πιο εδραιωμένο και πιο στρατιωτικοποιημένο, με μια νέα μυθολογία γύρω από την επιβίωση και την ικανότητα να αντέξει απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ.»