Παπασταύρου: Tο στοίχημα του Κάθετου Διαδρόμου, οι θέσεις για γεωτρήσεις-GSI

Το μήνυμα ότι στη συνάντηση της Ουάσιγκτον στις 24 Φεβρουαρίου και από τις δεσμεύσεις που θα λάβουν οι συμμετέχοντες, μαζί και η Κομισιόν, θα κριθεί επί της ουσίας η επόμενη ημέρα για το Κάθετο Διάδρομο, στέλνει μέσω του Euro2day.gr ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου.

«Εμπορικός ρεαλισμός σημαίνει προσιτές τιμές, επαρκείς προσφορές, ανταγωνιστικές αγορές LNG, αλλά και διασυνοριακές συνδέσεις», λέει χαρακτηριστικά ο υπουργός για το μεγαλόπνοο project, μιλώντας για τη σημασία των αμερικανικών τραπεζικών κεφαλαίων στο εγχείρημα. «Η DFC θα είναι σε θέση συνομιλητή στην Ουάσιγκτον», όπως υποστηρίζει.

Σε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη, ο κ. Παπασταύρου μιλά για τις έρευνες υδρογονανθράκων, τονίζοντας ότι εντός του 2026 θα γίνουν τα πρώτα σεισμικά από τη Chevron, καθώς και για το βιομηχανικό ρεύμα, λέγοντας χαρακτηριστικά «εύκολες λύσεις δεν υπάρχουν» και επαναλαμβάνοντας ότι η κυβέρνηση είναι σε ανοικτή γραμμή με τη Κομισιόν για το θέμα, χωρίς να στέλνει σήμα ότι επίκεινται άμεσα ανακοινώσεις.

Πολύ φειδωλός και προσεκτικός εμφανίζεται ως προς τη περαιτέρω πορεία της διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου, επαναλαμβάνοντας ότι είμαστε κοντά στην ανάθεση επικαιροποίησης της μελέτης για το καλώδιο σε ξένο οίκο και τονίζοντας ότι ο διάδρομος Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC) συμπίπτει με τον GSI.

Στέκεται στη σημασία που έχει η αύξηση κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ για την επόμενη ημέρα του Διαχειριστή, τονίζοντας ότι θα του επιτρέψει να φέρει σε πέρας το μεγάλο επενδυτικό του πλάνο, αποφεύγοντας ωστόσο να σχολιάσει τον αρχικό κυβερνητικό σχεδιασμό που ήθελε την είσοδο νέου επενδυτή.

Μιλά ακόμη για τη σημασία της ωριαίας χρέωσης που φέρνουν τα πορτοκαλί τιμολόγια - από 1ης Απριλίου θα διατίθενται και σε νοικοκυριά, εφόσον έχουν έξυπνο μετρητή - θυμίζοντας ότι η εγκατάσταση των τελευταίων θα τρέξει φέτος από το ΔΕΔΔΗΕ με ρυθμό 100.000 το μήνα.

Ο Κάθετος Διάδρομος «χρειάζεται εμπορικό ρεαλισμό για να πετύχει», όπως είπε πρόσφατα από την Αθήνα ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για θέματα ενέργειας, Τζόσουα Βολτζ. Τι προσδοκάτε από τη κρίσιμη σύσκεψη της 24ης Φεβρουαρίου στην Ουάσιγκτον;

Στη Διάσκεψη για την Ασφάλεια του Μονάχου που ξεκίνησε την Παρασκευή, παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις που συζητήθηκαν με ειλικρίνεια ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ευρωπαϊκή Ένωση, υπήρχε ένα σημείο ταύτισης που δεν είναι άλλο από την απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο. Ο Κάθετος Διάδρομος είναι μια διαφοροποιημένη ενεργειακή διαδρομή για να υλοποιηθεί αυτός ο κοινά αποδεκτός στρατηγικός στόχος. Στη συνάντηση της 24ης Φεβρουαρίου στις ΗΠΑ, την οποία συγκαλεί ο Αμερικανός Υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ, θα συμμετάσχουμε οι Υπουργοί Ενέργειας των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου, μαζί με αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για να συζητήσουμε τα επόμενα βήματα του εγχειρήματος.

Η σύνθεση της συνάντησης αποδεικνύει τη σημασία που του αποδίδουν και οι δυο πλευρές του Ατλαντικού. Η χώρα μας, με τις σύγχρονες υποδομές, τη σταθερότητα και τη γεωγραφική της θέση, αποτελεί ιδανικό ενεργειακό κόμβο που μπορεί να βοηθήσει τις ευρωπαϊκές χώρες να διαθέτουν ενεργειακά αποθέματα. Όπως το έθεσε πολύ εύστοχα ο Τζόσουα Βολτζ, η προοπτική για τον Κάθετο Διάδρομο είναι, από τις «σταγόνες» με τις οποίες λειτουργεί σήμερα, να εξελιχθεί σε «πλημμυρίδα» φυσικού αερίου αύριο. Αυτό απαιτεί στενή συνεργασία των πέντε χωρών που συμμετέχουν στο έργο και αποτελεσματικό συντονισμό ανάμεσα στις διαχειριστικές και ρυθμιστικές αρχές τους. Εμπορικός ρεαλισμός σημαίνει προσιτές τιμές, επαρκείς προσφορές, ανταγωνιστικές αγορές LNG, αλλά και διασυνοριακές συνδέσεις. Η συνάντηση στην Ουάσιγκτον είναι ευκαιρία να τεθούν όλα αυτά τα ζητήματα στο τραπέζι και να υπάρξουν σχετικές δεσμεύσεις από τα εμπλεκόμενα μέρη, ώστε η προοπτική να γίνει συμπαγής και να αποκτήσει βαθύ αποτύπωμα στην ευρωπαϊκή πραγματικότητα.

Ένα από τα βασικά θέματα που έχετε εντοπίσει και εσείς -και στο οποίο αναφέρεται συχνά η αμερικανική πλευρά- είναι ότι απαιτείται πλήρης ρυθμιστική στήριξη από πλευράς ΕΕ. Τι συγκεκριμένα μέτρα πρέπει να πάρει η Κομισιόν που δεν έχει λάβει μέχρι τώρα;

Η απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο είναι μια σύνθετη πρόκληση. Και μπορεί ο θεμέλιος λίθος να έχει τεθεί με την απόφαση της Ε.Ε., αλλά η υλοποίησή της είναι ένα δύσκολο εγχείρημα που απαιτεί σημαντική ρυθμιστική στήριξη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στήριξη σε δύο κατευθύνσεις. Αφ’ ενός, μεν, τα ενεργειακά προϊόντα να έχουν κανονιστική ασφάλεια -ένα σταθερό, προβλέψιμο πλαίσιο- και έναν ορίζοντα μεγαλύτερης διάρκειας, αφ’ ετέρου να υπάρξει αυστηρή επιτήρηση των εισαγωγών φυσικού αερίου από τρίτες χώρες, και ιδιαίτερα του Turkstream, που είναι η τελευταία πύλη εισόδου του ρωσικού φυσικού αερίου στην Ένωσή μας. Σημειωτέον ότι η χώρα μας πέτυχε να θεωρείται de facto ρωσικό το φυσικό αέριο που προέρχεται από τον Turkstream και να πρέπει να αποδειχτεί το αντίθετο προκειμένου να εισαχθεί στην ΕΕ. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι η Κομισιόν θα εκπροσωπηθεί στη συνάντηση στις 24 Φεβρουαρίου στις ΗΠΑ.

Επίσης πόσο κοντά είμαστε στο να δούμε αμερικανικά κεφάλαια, όπως για παράδειγμα η τράπεζα DFC, να χρηματοδοτούν τις υποδομές, όπως ένα νέο FSRU;

Η αμερικανική κρατική αναπτυξιακή τράπεζα (DFC) έχει εκφράσει το ενδιαφέρον της για χρηματοδοτική στήριξη υποδομών που σχετίζονται με τον Κάθετο Διάδρομο. Στελέχη της συμμετείχαν στην αμερικανική αποστολή που έλαβε μέρος στη Διάσκεψη P-TEC, τον περασμένο Νοέμβριο στην Αθήνα. Και είχα και εγώ την ευκαιρία να επισκεφθώ τα κεντρικά γραφεία της τράπεζας στην Ουάσιγκτον την πρώτη εβδομάδα του Δεκεμβρίου.

Η χρηματοδότηση αγωγών και υποδομών φυσικού αερίου αποτελεί έναν από τους βασικούς τομείς δράσης της στην ευρύτερη περιοχή, στη Μέση Ανατολή, στη Βόρεια Αφρική. Ο αμερικανικός παράγοντας γνωρίζει καλά τη σημασία επαρκών υποδομών, για τη μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων LNG. Αυτό που μπορώ να πω σήμερα είναι ότι έχουν υπάρξει επαφές, ώστε να βρίσκεται και η DFC σε θέση συνομιλητή στην Ουάσιγκτον. Συγχρόνως, όμως, η στήριξη υποδομών αποτελεί προτεραιότητα και επιτακτική ανάγκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδιαίτερα στο πλαίσιο των ενεργειακών διαδρόμων και του Energy Grid Package, του Ευρωπαϊκού Πακέτου για τα Δίκτυα, που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2025.

Η ελληνική βιομηχανία περιμένει εδώ και μήνες στο «ακουστικό της» τα μέτρα ελάφρυνσης του ενεργειακού της κόστους για τα οποία έχει δεσμευθεί ο ίδιος ο Πρωθυπουργός από τον Οκτώβριο στη Γενική Συνέλευση του ΣΕΒ. Τι θα αφορούν τελικά τα μέτρα, πότε θα ανακοινωθούν και κατά πόσο σε αυτά θα περιλαμβάνεται και το «ιταλικό μοντέλο»;

H ελάφρυνση του ενεργειακού κόστους της εγχώριας βιομηχανίας για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς της συγκαταλέγεται στις άμεσες προτεραιότητες της κυβέρνησης. Εύκολες λύσεις δεν υπάρχουν. Εργαζόμαστε ως Κυβέρνηση εντατικά πάνω στο ζήτημα αυτό και είμαστε σε ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς τα μέτρα ελάφρυνσης πρέπει να είναι συμβατά με το κοινοτικό δίκαιο.

Στους υδρογονάνθρακες, η Ελλάδα έχει προβεί σε μια σειρά πετυχημένων συμφωνιών με τη Chevron και την ExxonMobil. Έντονη κινητικότητα ωστόσο βλέπουμε και από την Τουρκία, που έχει συνάψει συμφωνίες με τους ίδιους αμερικανικούς κολοσσούς. Πώς βλέπετε αυτό τον ενεργειακό ανταγωνισμό;

Ο ενεργειακός τομέας στην Ανατολική Μεσόγειο βρίσκεται σε μια φάση αυξημένης κινητικότητας. Η Ελλάδα, από την πλευρά της, έχει επιλέξει να προχωρά με συνέπεια και αυτοπεποίθηση, θεσμική υπευθυνότητα και μακρόπνοο σχεδιασμό, που αποτυπώνεται και στη συνεργασία με μεγάλους διεθνείς ενεργειακούς κολοσσούς, όπως η ExxonMobil και η Chevron. Αυτή την περίοδο βρισκόμαστε μπροστά σε συγκεκριμένα και μετρήσιμα βήματα. Στους πρώτους μήνες του 2027 αναμένεται η υπεράκτια ερευνητική γεώτρηση στο βορειοδυτικό Ιόνιο, από την Εnergean και την Exxon Mobil - η πρώτη ύστερα από σχεδόν μισό αιώνα. Αλλά και οι πρώτες γεωφυσικές-σεισμικές έρευνες μέσα στην τρέχουσα χρονιά, από την κοινοπραξία Chevron-HelleniqEnergy, μόλις δώσει την έγκρισή της και η Βουλή, σε τέσσερα οικόπεδα νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου, μετά την υπογραφή τους τη Δευτέρα.

Για τον ενεργειακό ανταγωνισμό στον οποίον αναφέρεστε, αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι η Ελλάδα προχώρησε σε συγκεκριμένες, δεσμευτικές ενεργειακές συμφωνίες, ενώ στην περίπτωση της Τουρκίας, όπως δημοσιοποιήθηκε στις πρόσφατες ανακοινώσεις, γνωρίζουμε ότι -για την ώρα- υπάρχει ένα αρχικό μνημόνιο κατανόησης. Για τη χώρα μας, αντιθέτως, μιλάμε για απτές συμφωνίες με σαφή προσδοκώμενα αποτελέσματα και όρους που υπηρετούν το εθνικό συμφέρον, δημιουργώντας ουσιαστική προστιθέμενη αξία για την οικονομία και τους πολίτες.

Υπάρχουν εξελίξεις στο project του GSI, την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου;

Η απόφαση για το project του GSI έχει στηριχθεί δημοσίως στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο, από τον Ευρωπαίο Επίτροπο Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, από τον Έλληνα Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Κύπριο Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη. Στη φάση αυτή, βρισκόμαστε πολύ κοντά στην ανάθεση επικαιροποίησης της μελέτης στον πλέον κατάλληλο διεθνή οίκο. Η επικαιροποίηση των στοιχείων θα επιταχύνει τη διερεύνηση του επενδυτικού ενδιαφέροντος για τον GSI, το οποίο έχει ήδη εκφραστεί από επενδυτές από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Μέση Ανατολή κ.ά. και θα δώσει ώθηση στην υλοποίηση του έργου.

Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου είναι στρατηγικής σημασίας, τόσο για την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου όσο και για την ενίσχυση του ρόλου της Ελλάδας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου. Η προ μηνός επίσκεψή μου στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας επιβεβαίωσε με τον πιο εμφατικό τρόπο τη σημασία των διασυνδέσεων στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Έχουμε το προνόμιο η χώρα μας να βρίσκεται σε σημείο συνάντησης τριών ηπείρων.

Τον Νοέμβριο ο ίδιος ο Πρωθυπουργός είχε μιλήσει για την ανάγκη αύξησης κεφαλαίου στον ΑΔΜΗΕ, με πιθανή προσέλκυση νέων επενδυτών. Ποιοι ήταν οι λόγοι για τους οποίους αποφασίστηκε η αύξηση κεφαλαίου στον ΑΔΜΗΕ να γίνει μόνο από τους υφιστάμενους μετόχους, χωρίς την είσοδο νέου; Έχετε αποκλείσει το ενδεχόμενο αυτό σε ένα δεύτερο χρόνο;

Η Κυβέρνηση και ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ήδη από το 2019, έχουν αναδείξει τη στρατηγική σημασία που έχουν τα δίκτυα, καθώς και την μεγάλη αναγκαιότητα που υπάρχει να επενδύσουμε σε αυτά. Υπενθυμίζω ότι την περίοδο 2015-2018 οι επενδύσεις στα δίκτυα ανέρχονταν σε 300 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ το 2024 φτάσαμε στο 1,5 δισ. Όπως είχε δηλώσει από τη Σιγκαπούρη ο Πρωθυπουργός, η υλοποίηση του επενδυτικού σχεδιασμού του ΑΔΜΗΕ συνιστά υψηλή προτεραιότητα για την Κυβέρνηση, όπως και η διατήρηση του κεντρικού ρόλου του κράτους στη θωράκιση των κρίσιμων υποδομών.

Καθώς πρόκειται για εισηγμένη εταιρία, κάθε σχετική αναφορά για το παρόν και το μέλλον θα πρέπει να γίνεται με θεσμική υπευθυνότητα και στο πλαίσιο των κανόνων της κεφαλαιαγοράς. Εμείς συνεχίζουμε να επενδύουμε στην ενίσχυση και τη διαρκή αναβάθμισή του και σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η αύξηση μετοχικού κεφαλαίου. Μια αύξηση που θα επιτρέψει στην εταιρεία να υλοποιήσει το φιλόδοξο πλάνο εγχώριων και διεθνών διασυνδέσεων που έχει σχεδιάσει για τα επόμενα χρόνια, το οποίο παρέχει στη χώρα μας ενεργειακή ασφάλεια και χαμηλότερο ενεργειακό κόστος.

Τι προσδοκάτε για τις ενεργειακές συμφωνίες και τα έργα ελληνικού ενδιαφέροντος από την επόμενη συνάντηση του σχήματος «3+1» στην Ουάσιγκτον τον Απρίλιο;

Το σχήμα 3+1, το οποίο επανεπιβεβαιώθηκε στο Ζάππειο στο πλαίσιο της Διάσκεψης P-TEC, συνιστά μια ιδιαίτερα φιλόδοξη πρωτοβουλία με ουσιαστικές προοπτικές για το ενεργειακό μέλλον της χώρας και της ευρύτερης περιοχής. Είναι ένα πλαίσιο τριμερούς συνεργασίας με την υποστήριξη των ΗΠΑ, εντός του οποίου συζητάμε για κρίσιμα, σύνθετα έργα. Κοινός παρονομαστής αυτών των συζητήσεων είναι η ενίσχυση εναλλακτικών ενεργειακών διαδρομών προς όφελος της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας και της συγκράτησης των τιμών.

Δεδομένου του πολυδιάστατου χαρακτήρα του εγχειρήματος, η επόμενη συνάντηση στην Ουάσιγκτον αναμένεται να προσδιορίσει τα επόμενα βήματα στον δρόμο για την υλοποίησή του. Αξίζει να σημειωθεί ότι, παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ινδία ολοκλήρωσαν τις διαπραγματεύσεις της ιστορικής εμπορικής συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου, της μεγαλύτερης που έχει ποτέ συναφθεί μεταξύ της ΕΕ και της Ινδίας, μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες διαπραγματεύσεων. Συνολικά, η ΕΕ και η Ινδία αντιπροσωπεύουν περίπου 2 δισεκατομμύρια ανθρώπους και περίπου το 25% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Και αυτός ο δρόμος συμπίπτει με τον άξονα Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ. Ζούμε μία ιστορική συγκυρία, που η χώρα μας θα αξιοποιήσει προς όφελος των πολιτών της και των επόμενων γενιών.

Την 1η Φεβρουαρίου ξεκίνησε η εφαρμογή της δυναμικής τιμολόγησης μέσω των πορτοκαλί τιμολογίων. Είναι έτοιμος ο ΔΕΔΔΗΕ και για τον Απρίλιο; Είναι έτοιμοι οι πάροχοι;

Τα νέα πορτοκαλί τιμολόγια ρεύματος αποτελούν ήδη εναλλακτική για τις μεγάλες επιχειρήσεις. Από την 1η Απριλίου, θα αποτελούν και για τις μικρές επιχειρήσεις, καθώς και για τα νοικοκυριά με έξυπνους μετρητές. Η νέα αυτή επιλογή επιτρέπει να εκμεταλλευόμαστε τη φτηνή τιμή της χονδρικής τις μεσημεριανές ώρες, που προκύπτει λόγω των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Άρα, αν μια βιοτεχνία ή βιομηχανία κατευθύνει ένα μεγάλο τμήμα των εργασιών της πρωινές και μεσημεριανές ώρες, που υπάρχει μεγαλύτερη ηλιοφάνεια και αφθονία ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, τότε αυτό (όπως υπολογίστηκε σε σχέση με το 2025) θα οδηγήσει σε μια μείωση της τιμής από 10% έως 18%.

Ο ΔΕΔΔΗΕ «τρέχει» με πολύ εντατικούς ρυθμούς για την εγκατάσταση έξυπνων μετρητών. Έχει ήδη δηλώσει ότι στο σύνολό τους οι έξυπνοι μετρητές που έχει εγκαταστήσει, διαθέτουν δυνατότητα καταγραφής κατανάλωσης με χρονική ανάλυση 15λέπτου και, υπό προϋποθέσεις, μπορούν να υποστηρίξουν τη δυναμική τιμολόγηση. Μέχρι σήμερα, έχουν τοποθετηθεί περίπου 1,3 εκατ. «έξυπνοι» μετρητές, τοποθετούνται, δηλαδή, σχεδόν 50.000 τον μήνα. Φέτος, ο ρυθμός θα διπλασιαστεί στους 100.000. Ο πρώτος στόχος είναι να έχουν εγκατασταθεί 1,87 εκατομμύρια μετρητές μέχρι τα τέλη του 2026, καλύπτοντας το ένα τρίτο των καταναλωτών της χώρας. Ο απώτερος στόχος είναι 7,638 εκατομμύρια έξυπνοι μετρητές έως το 2030.