Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!
Στη διπλωματία, όπως και στη ζωή, δεν αρκεί πάντοτε να έχεις δίκιο. Πρέπει κάποια στιγμή να μπορείς και να το ασκήσεις. Αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα που δημιουργεί για την Ελλάδα η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.
Η απόφαση της Βεγγάζης δεν καθιστά νόμιμη μια οριοθέτηση που αγνοεί την ύπαρξη ελληνικών νησιών και εμφανίζει την Τουρκία και τη Λιβύη περίπου ως αντικείμενες παράκτιες χώρες. Ούτε μπορεί μια διμερής συμφωνία να στερήσει δικαιώματα από τρίτο κράτος. Η θέση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης επ' αυτού είναι γνωστή και σταθερή.
Ωστόσο, επί έξι χρόνια, το ίδιο κοινοβούλιο που ενέκρινε τώρα το μνημόνιο, το απέρριπτε. Χθες ανέτρεψε ομόφωνα εκείνη την απόφαση και αποκατέστησε ταυτόχρονα τις πολιτικές σχέσεις με την Άγκυρα.
Ένα από τα επιχειρήματα κατά της συμφωνίας -ότι δεν είχε εγκριθεί από τη λιβυκή Βουλή- παύει, λοιπόν, να υπάρχει. Κυρίως, όμως, παύει να υπάρχει κάτι πολιτικά σημαντικότερο: η Ανατολική Λιβύη ως αντίβαρο στην τουρκική πολιτική.
Η Τουρκία, η οποία το 2019 υπέγραψε το μνημόνιο με την κυβέρνηση της Τρίπολης και στη συνέχεια στήριξε στρατιωτικά την πλευρά της απέναντι στις δυνάμεις Χαφτάρ, έχει κατορθώσει σήμερα να αποκαταστήσει τις σχέσεις της και με την άλλη πλευρά. Αυτό λέγεται διπλωματικό αποτέλεσμα και μας αφορά άμεσα.
Διότι το τουρκολιβυκό δεν είναι απλώς ένας χάρτης που παραβιάζει, σύμφωνα και με την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας. Αποτελεί τμήμα της τουρκικής αντίληψης για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο: τα ελληνικά νησιά δεν μπορούν, κατά την Άγκυρα, να εμποδίσουν την προβολή της τουρκικής ηπειρωτικής ακτής προς Νότο.
Απέναντι σε αυτήν την αντίληψη υπάρχει, μεταξύ άλλων, η συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας - Αιγύπτου του 2020. Δύο διαφορετικές συμφωνίες. Δύο διαφορετικοί χάρτες. Δύο ασύμβατες αντιλήψεις για την ίδια θάλασσα. Και κάπου εκεί περνά το καλώδιο.
Ο Great Sea Interconnector, το έργο του 1,9 δισ. ευρώ που προορίζεται να συνδέσει ηλεκτρικά την Κρήτη με την Κύπρο και αργότερα με το Ισραήλ, ετοιμάζεται να επαναλάβει τις βυθομετρικές έρευνες που διακόπηκαν το 2024. Τότε, ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου, η Τουρκία αμφισβήτησε το δικαίωμα πραγματοποίησης των ερευνών χωρίς προηγούμενο συντονισμό μαζί της. Το ερευνητικό αποχώρησε και σήμερα ετοιμάζεται να επιστρέψει. Με άλλα λόγια, είμαστε δύο βήματα πριν από την ώρα της αλήθειας.
Διότι το GSI δεν διασχίζει την ίδια τη γραμμή οριοθέτησης Τουρκίας - Λιβύης. Αυτή βρίσκεται πολύ νοτιότερα. Περνά, όμως, από περιοχή την οποία η Άγκυρα εντάσσει στη δική της υφαλοκρηπίδα βάσει της ίδιας αντίληψης που γέννησε το τουρκολιβυκό.
Γι' αυτό και η κύρωση από τη Βεγγάζη δεν δημιουργεί το πρόβλημα του καλωδίου. Το κάνει πολιτικά δυσκολότερο.
Η Άγκυρα μπορεί πλέον να υποστηρίζει ότι η συμφωνία του 2019 δεν αποτελεί απλώς προϊόν μιας κυβέρνησης της Τρίπολης, απορριπτόμενο από την άλλη μισή Λιβύη. Το κοινοβούλιο που επί χρόνια την κατήγγελλε, τώρα την ενέκρινε.
Η Αθήνα διαθέτει ισχυρά νομικά επιχειρήματα. Διαθέτει τη συμφωνία μερικής οριοθέτησης με την Αίγυπτο, συναφθείσα σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Διαθέτει ακόμη και τη δημόσια αμερικανική υποστήριξη στο GSI.
Και δεν είναι μόνη. Το υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε χθες την απόφαση της Βεγγάζης, χαρακτηρίζοντας το τουρκολιβυκό «παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο» και ανακοίνωσε ότι η Ελλάδα έχει ήδη ενημερώσει εταίρους και συμμάχους και θα προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
Λίγες ώρες αργότερα, Αντόνιο Κόστα και Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επανέλαβαν ότι το μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι «άκυρο και ανίσχυρο», εκφράζοντας ρητά την αλληλεγγύη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Ελλάδα και την Κύπρο.
Όλα χρήσιμα. Και όλα σημαντικά. Μόνον που το καλώδιο δεν ποντίζεται με ανακοινώσεις. Ποντίζεται στον βυθό.
Όταν το ερευνητικό επιστρέψει ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου, θα πρέπει να συνεχίσει την πορεία του χωρίς να αναγνωρίσει τουρκική δικαιοδοσία εκεί όπου η Ελλάδα υποστηρίζει ότι αυτή δεν υπάρχει. Εκεί θα κριθούν πολλά περισσότερα από την τύχη ενός ενεργειακού έργου.
Διότι επί έξι χρόνια Αθήνα και Άγκυρα καταθέτουν χάρτες, συντεταγμένες, ρηματικές διακοινώσεις και νομικά επιχειρήματα. Κάποια στιγμή, όμως, οι χάρτες συναντούν τη θάλασσα.
Και αυτή η στιγμή πλησιάζει.
Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.