Ράχμαν: Το Ορμούζ θα μας στοιχειώνει καιρό μετά το τέλος του πολέμου

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει προειδοποιηθεί για τον κίνδυνο των Στενών, καθώς Αμερική και Ισραήλ προετοιμάζονταν να επιτεθούν στο Ιράν. Αλλά ο πρόεδρος των ΗΠΑ απέρριψε αυτές τις ανησυχίες, προβλέποντας αντιθέτως πως η Ισλαμική Δημοκρατία θα συνθηκολογούσε γρήγορα.

Μια σύρραξη με το Ιράν που ξεκίνησε με αόριστους πολεμικούς στόχους έχει πλέον έναν ξεκάθαρο και επιτακτικό στόχο: το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Η ειρωνεία και το εξοργιστικό είναι πως, ο μόνος λόγος για τον οποίον έκλεισαν τα Στενά είναι επειδή οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο.

Ο Τραμπ δεν έχει τη δύναμη να ανοίξει ξανά αυτό το ζωτικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα κηρύσσοντας νίκη και αποχωρώντας. Αντιθέτως, ο πόλεμός του με το Ιράν –και το ιδιαίτερο θέμα των Στενών του Ορμούζ- θα καθορίσουν το υπόλοιπο της προεδρίας του και μπορεί να στοιχειώσει τους διαδόχους του.

Αυτό επειδή το κλείσιμο των Στενών δημιουργεί μια άμεση κρίση αλλά αλλά και ένα μακροπρόθεσμο στρατηγικό δίλημμα. Το τρέχον πρόβλημα είναι πως όσο περισσότερο παραμένουν κλειστά τα Στενά, τόσο μεγαλύτερη είναι η απειλή παγκόσμιας ύφεσης.

Το μελλοντικό δίλημμα είναι πως το Ιράν γνωρίζει τώρα πως ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ του δίνει τη δυνατότητα να ασκεί πίεση στην παγκόσμια οικονομία. Ακόμα και αν χαλαρώσει τον κλοιό του βραχυπρόθεσμα, μπορεί να τον ξανασφίξει μελλοντικά.  

Οι δυσκολίες στο άνοιγμα των Στενών είναι ήδη πολύ εμφανείς. Το Ιράν δεν χρειάζεται να βυθίσει ή να εμποδίσει κάθε τάνκερ που προσπαθεί να περάσει τα Στενά. Οι επιθέσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί –και οι απειλές για νέες- ήταν αρκετές για να πείσουν τους πλοιοκτήτες, τα πληρώματα και τις ασφαλιστικές να αποφύγουν το μέρος.

Οι εντατικοί βομβαρδισμοί ιρανικών στρατιωτικών υποδομών –ή ακόμα και μια αμφισβητήσιμη αμερικανική κατάληψη της νήσου Χάργκ, που είναι κρίσιμης σημασίας για τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν- δεν είναι άμεση λύση για το πρόβλημα των Στενών του Ορμούζ.

Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει πολλές στρατιωτικές επιλογές για να απειλήσει την κίνηση μέσω των Στενών, συμπεριλαμβανομένων των ναρκών, των πυραύλων, των φουσκωτών σκαφών που θα είναι εξοπλισμένα με νάρκες τύπου «πεταλίδα» (limpet  mines) και drones. Το Ιράν έχει ιδιαίτερη εμπειρία στον πόλεμο με drones. Τα drones Shahed του Ιράν είναι κρίσιμης σημασίας τον πόλεμο τη Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.

Ο Τραμπ ζητάει τώρα από τους συμμάχους της Αμερικής να στείλουν το πολεμικό τους ναυτικό για να σπάσει τον κλοιό του Ιράν στα Στενά. Έχει απευθύνει έκκληση ακόμα και στο Πεκίνο.

Το Ηνωμένο Βασίλειο, η ΕΕ και η Κίνα έχουν πραγματικό συμφέρον να ανοίξουν πάλι τα Στενά του Ορμούζ. Αλλά, όπως είναι κατανοητό, θα είναι απρόθυμοι να βάλουν σε κίνδυνο τις δικές τους δυνάμεις για να λύσουν ένα πρόβλημα που δεν δημιούργησαν και που το πολεμικό ναυτικό των ΗΠΑ δεν μπορεί να διορθώσει από μόνο του.

Επίσης, μετά από έναν χρόνο δασμών, απειλών και προσβολών από την κυβέρνηση Τραμπ προς τους Ευρωπαίους συμμάχους, έχει καεί η καλή πίστη προς την Ουάσινγκτον. Γνωρίζουν επίσης πως οποιοδήποτε πολεμικό ναυτικό επιχειρήσει στα Στενά του Ορμούζ θα είναι πολύ ευάλωτο σε ιρανικές επιθέσεις –και μπορεί να χρειαστεί να συνεχίσει να επιχειρεί για πολλούς μήνες.

Οι ΗΠΑ μπορεί να εξετάζουν τη χρήση χερσαίων δυνάμεων για να προσπαθήσουν να διασφαλίσουν και τις ακτές στην περιοχή. Αλλά μια απόφαση για ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων στο Ιράν αναπόφευκτα θα σήμαινε μεγαλύτερες απώλειες Αμερικάνων και δεν θα εγγυόταν ακόμα και τον περιορισμένο στόχο του ανοίγματος των Στενών.

Πέραν της άμεσης κρίσης, υπάρχει το πιο μακροπρόθεσμο πρόβλημα. Δολοφονώντας τους ηγέτες του Ιράν –και με το να ξεκαθαρίζουν πως η αλλαγή καθεστώτος είναι ένας στόχος του πολέμου- οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν αλλάξει μόνιμα τη δομή των κινήτρων του Ιράν.

Πριν από αυτόν τον πόλεμο, το ιρανικό καθεστώς εξακολουθούσε να έχει κίνητρο να αποφύγει μια ολοκληρωτική αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ. Αλλά τώρα το σκεπτικό του Ιράν έχει αλλάξει. Όπως μου το έθεσε ο σερ Σάιμον Γκας, πρώην πρέσβης της Βρετανίας στην Τεχεράνη, η προσπάθεια του Τραμπ να ανατρέψει την ιρανική κυβέρνηση «είναι η στιγμή στην οποία το καθεστώς συμπεραίνει πως αυτό είναι πιθανόν μια μάχη μέχρι θανάτου και ως εκ τούτου πρέπει να χρησιμοποιήσουν όλα τα εργαλεία που έχουν στη διάθεσή τους και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ είναι ένα από αυτά».

Οι μετριοπαθείς Ιρανοί, που κάποτε υποστήριζαν τη διπλωματία με τη Δύση αντί για μια ολοκληρωτική αντιπαράθεση, μπορεί να έχουν υπονομευτεί μόνιμα από το γεγονός πως οι ΗΠΑ επιτέθηκαν ενόσω οι διαπραγματεύσεις βρίσκονταν σε εξέλιξη.

Ακόμα και αν η Ισλαμική Δημοκρατία αποφασίσει, κάποια στιγμή, πως έχει συμφέρον να ανοίξει και πάλι τα Στενά του Ορμούζ, πάντα θα θέλει να διατηρεί την επιλογή να τα ξανακλείσει ως ορατή απειλή για να αποτρέπει τους επιτιθέμενους.

Οι ΗΠΑ και οι πλούσιοι γείτονες του Ιράν στον Περσικό Κόλπο –που συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν καθημερινά επιθέσεις με πυραύλους και drones – θα έρθουν αντιμέτωποι ως εκ τούτου με ένα μακροπρόθεσμο δίλημμα:

Να προσπαθήσουν να καταλήξουν σε κάποιον διακανονισμό με το νυν σκληροπυρηνικό καθεστώς του Ιράν, ελπίζοντας ότι θα το πείσουν να μην ξανακλείσει ποτέ τα Στενά; Ή να πιέσουν ακόμα περισσότερο για αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, αποδεχόμενοι όλους τους σχετικούς κινδύνους μιας παρατεταμένης στρατιωτικής σύρραξης και του περιφερειακού χάους;

Η Ισλαμική δημοκρατία αυτή τη στιγμή δέχεται τεράστιο οικονομικό και στρατιωτικό σφυροκόπημα. Αλλά έχοντας δείξει στον κόσμο –και στο ίδιο το Ιράν- πως το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ είναι μια γνήσια και πρακτέα απειλή, έχει ανακαλύψει ένα ισχυρό μελλοντικό αποτρεπτικό μέσο που είναι ανεξάρτητο των πυρηνικών όπλων.

Αν το καθεστώς επιβιώσει αυτού του πολέμου, μπορεί να βγει σε ισχυρότερη θέση διεθνώς.

© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation