Πώς ο Ντόναλντ Τραμπ άλλαξε ήδη τον κόσμο

Ο Ρεπουμπλικάνος υποψήφιος έχει μετατραπεί σε βασικό εκφραστή της άκρας δεξιάς στη Δύση. Τα πέντε βασικά σημεία της πολιτικής του ατζέντας και οι ομοιότητες με τον Λεπέν. Γιατί θα έχει διαχρονικό αντίκτυπο ακόμα και αν χάσει τις εκλογές του Νοεμβρίου.

  • του David Rachman
Πώς ο Ντόναλντ Τραμπ άλλαξε ήδη τον κόσμο

Η είδηση ότι ο Ντόναλντ Τραμπ εξασφάλισε ουσιαστικά το χρίσμα των Ρεπουμπλικάνων για την προεδρία των ΗΠΑ με πήγε πίσω στην Ευρώπη του 2002.

Τη χρονιά εκείνη αποτέλεσε τεράστιο σοκ το ότι ο Ζαν Μαρί Λεπέν, ο ακροδεξιός υποψήφιος, κατάφερε να φτάσει στον τελικό γύρο για τη γαλλική προεδρία. Θυμάμαι να πηγαίνω στο γραφείο Τύπου της Ε.Ε. στις Βρυξέλλες το πρωινό μετά από εκείνη την επιτυχία του κ. Λεπέν και να αντικρίζω τον τρόμο και την ντροπή των Γάλλων συναδέλφων μου.

Τα καλά νέα είναι πως ο κ. Λεπέν έχασε πανηγυρικά στον τελικό γύρο. Τα κακά νέα είναι πως εκ των υστέρων μπορεί να δει κανείς ότι εκείνο το ξεπέταγμά του αποτέλεσε ένα σημείο καμπής στην ευρωπαϊκή πολιτική.

Μετά το 2002, τα ζητήματα που έφερε στο προσκήνιο κ. Λεπέν -ο εθνικισμός, το μίσος απέναντι στους μετανάστες, η αποκήρυξη των αντιπατριωτικών ελίτ, η ισλαμοφοβία, η απόρριψη της Ε.Ε., ο προστατευτισμός- έχουν κερδίσει έδαφος στην Ευρώπη.

Η ακροδεξιά δεν έχει σχηματίσει ακόμα κυβέρνηση στη δυτική Ευρώπη. Αλλά έχει αλλάξει την ατζέντα και έχει αναγκάσει τους πολιτικούς των παραδοσιακών κομμάτων να ενστερνιστούν κάποιες από τις θέσεις της.

Φοβάμαι ότι το ίδιο θα συμβεί και με τον κ. Τραμπ. Το πιθανότερο είναι πως ο «Ρεπουμπλικάνος» (αν είναι όντως κάτι τέτοιο) θα χάσει από τη Χίλαρι Κλίντον τον Νοέμβριο. Αλλά η καμπάνια του Τραμπ έχει αλλάξει ήδη τις ΗΠΑ και την πολιτική σε όλο τον κόσμο και θα αφήσει ένα ακόμα βαθύτερο αποτύπωμα στους επόμενους έξι μήνες μέχρι τις εκλογές.

Ζητήματα και ιδέες που βρίσκονταν στο περιθώριο αποτελούν πλέον μέρος του κυρίαρχου πολιτικού ρεύματος και δεν θα εξαφανιστούν αν και όταν χάσει ο κ. Τραμπ.

Ποιες είναι αυτές οι ιδέες; Θα υπογραμμίσω πέντε από αυτές. Πρώτον, η απόρριψη της παγκοσμιοποίησης και του ελεύθερου εμπορίου. Αυτό φυσικά είναι ένα θέμα που ο κ. Τραμπ μοιράζεται με τον αριστερό Μπέρνι Σάντερς του δημοκρατικού κόμματος. Η επιρροή του είναι ήδη εμφανής στον τρόπο με τον οποίο η κ. Κλίντον έκανε πίσω στην εμπορική συμφωνία TPP, την οποία προηγουμένως υποστήριζε.

Το δεύτερο θέμα είναι ο εθνικισμός, που συνοψίζεται στο σλόγκαν του κ. Τραμπ «Πρώτα η Αμερική». Στην Ευρώπη, ο εθνικισμός εστιάζει στην απόρριψη της Ε.Ε. Αλλά οι παγκόσμιες επιπτώσεις του αμερικανικού εθνικισμού είναι πολύ πιο σοβαρές, από τη στιγμή που οι ΗΠΑ στηρίζουν ολόκληρο το διεθνές σύστημα ασφάλειας και εκδίδουν το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα, το δολάριο.

Μια τρίτη ιδέα είναι η αποδοχή ενός «πολέμου πολιτισμών» ανάμεσα στη Δύση και στο Ισλάμ. Ακόμα και όταν ο πρόεδρος Τζορτζ Μπους ξεκίνησε τον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» το 2001, είχε απορρίψει την ιδέα πως οι ΗΠΑ και το Ισλάμ βρίσκονται σε πόλεμο μεταξύ τους. Ο κ. Τραμπ, με τις δηλώσεις του για προσωρινή απαγόρευση εισόδου Μουσουλμάνων στις ΗΠΑ, έχει ουσιαστικά αγκαλιάσει την ιδέα της αναπόφευκτης σύγκρουσης ανάμεσα στη Δύση και στον ισλαμικό κόσμο.

Ένα τέταρτο θέμα είναι η ανελέητη επίθεση στις «ελίτ», μεταξύ των οποίων είναι η Ουάσιγκτον, η Wall Street και τα πανεπιστήμια. Η λαϊκιστική δυσπιστία απέναντι στις ελίτ είναι ένα κυρίαρχο θέμα της αμερικανικής πολιτικής εδώ και δεκαετίες, αν όχι για αιώνες. Αλλά η αύξηση της ανισότητας, η μετανάστευση και η οικονομική κρίση έχουν οδηγήσει τη ρητορική κατά των ελίτ σε νέα επίπεδα. Ως ένας Νεοϋορκέζος δισεκατομμυριούχος, ο κ. Τραμπ δεν είναι ο καλύτερος εκπρόσωπος του μέσου ανθρώπου. Αλλά έχει παίξει το χαρτί αυτό με πολύ αποτελεσματικό τρόπο κατά τη διάρκεια της καμπάνιας του.

Μια πέμπτη τάση είναι η αποκήρυξη των καθιερωμένων μέσων ενημέρωσης ως ανάξιων εμπιστοσύνης και η υιοθέτηση εναλλακτικών συνωμοσιολογικών αφηγημάτων που κάνουν θραύση στο διαδίκτυο. Ο κ. Τραμπ, για παράδειγμα, έχει προωθήσει την αστήριχτη ιδέα ότι ο πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα δεν γεννήθηκε στις ΗΠΑ. Αυτός ο ενστερνισμός των θεωριών συνωμοσίας είναι επικίνδυνος για τη δημοκρατία, η οποία απαιτεί μια συμφωνία σε βασικά δεδομένα ως θεμέλιο του διαλόγου.

Διάφορες εκδοχές αυτών των πέντε τάσεων κυριαρχούν και στην ευρωπαϊκή ακροδεξιά. Οι κυβερνήσεις της Πολωνίας και της Ουγγαρίας βρίσκονται στα χέρια κομμάτων που κηρύττουν, όπως και ο Τραμπ, ένα μείγμα εθνικισμού, ισλαμοφοβίας, δυσπιστίας στα «φιλελεύθερα» μέσα και αντίδρασης στην παγκοσμιοποίηση. Στη Γαλλία, η κόρη του κ. Λεπέν, η Μαρίν, αναμένεται να φτάσει στον τελικό γύρο των προεδρικών εκλογών το 2017.

Ορισμένοι στις ΗΠΑ μπορεί να νιώθουν περίεργα με την ιδέα ότι ένας Αμερικανός πολιτικός ανήκει στο ίδιο ιδεολογικό στρατόπεδο με το Εθνικό Μέτωπο στη Γαλλία, ένα κόμμα που έχει τις ρίζες του στον φασισμό. Αλλά είναι προφανές ότι η κα Λεπέν βλέπει τον παραλληλισμό και έχει εκφράσει με tweet τη στήριξή της στον κ. Τραμπ, με την ευχή να τον «προστατεύει ο Θεός». Στην πραγματικότητα, η πλατφόρμα του κ. Τραμπ είναι από αρκετές πλευρές πιο ακραία από αυτή της γαλλικής ακροδεξιάς. Κανένας από την οικογένεια Λεπέν δεν έχει προτείνει ποτέ την απαγόρευση της εισόδου των μουσουλμάνων στη Γαλλία.

Ο κ. Τραμπ είναι επίσης πιθανότερο να έχει μεγαλύτερη επιτυχία στις εκλογές από το Εθνικό Μέτωπο. Ο κ. Λεπέν κέρδισε λιγότερο από το 18% το 2002. Η κόρη του μπορεί να επιτύχει διπλάσιο ποσοστό την επόμενη χρονιά. Αλλά ο κ. Τραμπ, ως υποψήφιος των Ρεπουμπλικάνων, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα ξεπεράσει το 40% των ψήφων. Είναι επίσης δυνατόν, όπως και με τους Λεπέν, να δούμε τη δημιουργία μιας πολιτικής δυναστείας των Τραμπ. Ποιος θα απέκλειε μια υποψηφιότητα για την προεδρία από την κόρη του κ. Τραμπ, την Ιβάνκα, σε οκτώ χρόνια από τώρα;

Πολλοί φιλελεύθεροι Αμερικανοί συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν το φαινόμενο Τραμπ ως έναν εφιάλτη από τον οποίο ελπίζουν να ξυπνήσουν τον Νοέμβριο. Αλλά αυτό φαίνεται αρκετά απίθανο. Ο κ. Τραμπ έχει επιδείξει την πολιτική δύναμη των ιδεών που προωθεί. Μια αναδυόμενη γενιά εθνικιστών, στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, θα επωφεληθεί από το ξεπέταγμά του.

© The Financial Times Limited 2016. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation

ΣΧΟΛΙΑ ΧΡΗΣΤΩΝ

blog comments powered by Disqus
v