Με ενστάσεις το «ναι» της ΕΕ στην προστασία της α' κατοικίας

Η Κομισιόν θεωρεί μεν ότι η πρόταση για την πρώτη κατοικία καλύπτει το προαπαιτούμενο, ωστόσο εκφράζει μια σειρά από ενστάσεις και προβληματισμούς.

Όπως τονίζει, αν το σύστημα δεν λειτουργήσει καλά, υπάρχει κίνδυνος οι τράπεζες να είναι λιγότερο πρόθυμες να χορηγήσουν δάνεια σε μικρές επιχειρήσεις, όταν οι τελευταίες θα δίνουν πρώτη κατοικία ως εγγύηση αλλά και ότι ειδικά σε ό,τι αφορά τα επιχειρηματικά δάνεια, θα μειωθούν τα κίνητρα των δανεισμένων να προχωρήσουν σε εξωδικαστική ρύθμιση άλλων οφειλών τους (εφορία και εισφορές) μέσω εξωδικαστικού συμβιβασμού.

Στις επισημάνσεις της Κομισιόν περιλαμβάνεται επίσης το ότι το σχήμα προστασίας είναι ανοικτό και σε δανεισμένους δημόσιους υπαλλήλους που δεν έλαβαν δάνειο από τράπεζα αλλά από δημόσιο ταμείο με προνομιακούς όρους. Αυτό σημειώνει μπορεί να έχει επιπλοκές σε ό,τι αφορά την κουλτούρα πληρωμών.

Σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση από το κράτος σημειώνεται ότι κατά μέσο όρο θα κινηθεί στο 30%. Το δημοσιονομικό κόστος υπολογίζεται σε 150 εκατ. ευρώ για φέτος και 200 εκατ. ευρώ ετησίως στη συνέχεια. Η υπουργική απόφαση που θα καθορίζει τις λεπτομέρειες θα πρέπει να παρακολουθείται προσεκτικά καθώς οι υφιστάμενες εκτιμήσεις υπόκεινται σε αβεβαιότητες με ό,τι αφορά τα διαθέσιμα στοιχεία.

Η ηλεκτρονική πλατφόρμα θα είναι λειτουργική έως τα τέλη του μήνα. Όπως επισημαίνεται, θα λειτουργήσει και για το φιλτράρισμα των αιτήσεων προστασίας με βάση τον νόμο Κατσέλη. Σημειώνεται μάλιστα χαρακτηριστικά ότι αν εφαρμοστεί σωστά, θα βοηθήσει τα δικαστήρια να ανακαλύψουν περιπτώσεις κατάχρησης του προηγούμενου πλαισίου και να επιταχυνθούν οι διαδικασίες.

Μια αποτελεσματική λειτουργία της πλατφόρμας, επισημαίνεται παρακάτω, θα μπορούσε επί της αρχής να οδηγήσει σε ικανοποιητικό αριθμό αναδιάρθρωσης δανείων.

Συνολικά, επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το νέο νομοθετικό πλαίσιο έχει προοπτική για στήριξη της αναδιάρθρωσης των NPLs, αν και εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένοι κίνδυνοι για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και την πειθαρχία στις πληρωμές. Όπως εξηγεί, υπήρξε σημαντική πρόοδος  κατά τη διάρκεια της φάσης προετοιμασίας για την κατάρτιση της νομοθεσίας, ώστε να μετριαστούν τα ρίσκα εφαρμογής και αγωγών που αναγνωρίστηκαν σε γνώμη της ΕΚΤ για προηγούμενο προσχέδιο του νόμου, ανησυχίες που σχετίζονταν με τη δυνητική επίπτωση του προγράμματος στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και στην πειθαρχία αποπληρωμής, καθώς και με ρίσκα κατάχρησης από τους στρατηγικούς κακοπληρωτές. Θα πρέπει να τονιστεί, ωστόσο, πως τα ρίσκα αυτά έχουν μετριαστεί σε κάποιον βαθμό, αλλά δεν έχουν εξαλειφθεί, στη νομοθεσία που υιοθετήθηκε: η μοναδικότητα του προγράμματος σημαίνει πως υπάρχει αβεβαιότητα ως προς το πώς θα λειτουργήσει στην πράξη και συνεπώς και στην κλίμακα και πιθανότητα να ποσοτικοποιηθούν αυτά τα ρίσκα.  

Για τη συνέχεια, οι τεχνικές λεπτομέρειες που απομένουν, ιδιαίτερα σε σχέση με τη λειτουργικότητα της πλατφόρμας, θα πρέπει να επιλυθούν γρήγορα και η τεχνική εφαρμογή θα πρέπει να ρυθμιστεί όσο το δυνατόν συντομότερα. Η εφαρμογή θα χρειαστεί να παρακολουθείται στενά, σε όρους λειτουργικότητας (λειτουργία της πλατφόρμας, ταχύτητα επίλυσης), επίπτωσης στα κεφάλαια των τραπεζών, επίπτωσης στην επιβολή και στις δικαστικές διαφορές, καθώς και στα δημοσιονομικά κόστη της επιδότησης. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί θα παρέχουν ενημερώσεις για την εφαρμογή του προγράμματος και για πιθανές ανησυχίες στο πλαίσιο της ενισχυμένης εποπτείας. Οι ελληνικές αρχές καλούνται να δεσμευτούν να μην παρατείνουν περαιτέρω τη διάρκεια ή το πεδίο εφαρμογής του νέου προγράμματος και να κάνουν διορθωτικές ενέργειες και στη νομοθεσία, εάν προκύψουν προβλήματα στην εφαρμογή ή νομικά προβλήματα με το πρόγραμμα. Τέλος, θα πρέπει να υπενθυμιστεί πως το νέο πρόγραμμα θα απαιτήσει την έγκριση της Κομισιόν για την κρατική ενίσχυση.

Σύμφωνα με την επεξηγηματική έκθεση που συνοδεύει τη νομοθεσία για το νέο πρόγραμμα, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί χαιρετίζουν τη δέσμευση των ελληνικών αρχών να αναλάβουν δράση για να ενοποιήσουν τους νόμους που σχετίζονται με την αφερεγγυότητα/πτώχευση και την αναδιάρθρωση χρεών. Αυτό θα αρχίσει με μια μεταρρύθμιση του νόμου Κατσέλη, που θα πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι τα μέσα του 2019, με στόχο να διασφαλιστεί η νομική σαφήνεια και συνέπεια, αίροντας τα «παραθυράκια» στα οποία μπορεί να γίνει κατάχρηση προκειμένου να ανασταλεί ή να εμποδιστεί η επιβολή, προσθέτοντας δικλίδες ασφαλείας που θεωρούνται επαρκείς για να αποτραπεί η συμπεριφορά των στρατηγικών κακοπληρωτών και να ενισχυθεί η νοοτροπία των εξωδικαστικών διμερών ή πολυμερών αναδιαρθρώσεων.