Ο χρόνος είναι χρήμα

Τι είναι ο χρόνος;

Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν είχε πάρει το τραμ μια μέρα για να πάει κάπου στη Βέρνη και καθώς αυτό προχωρούσε, είδε ένα ρολόι στον τοίχο ενός κτίσματος (πύργου). Τότε, φέρεται να συνειδητοποίησε ότι ο χρόνος σχετίζεται με τη θέση και την ταχύτητα με την οποία κινείται κάποιος. Επομένως, ο χρόνος  είναι σχετικός.   

Για τον Αϊνστάιν και τους οπαδούς της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας, ο  χρόνος και ο χώρος πάνε μαζί, εξού και ο χωρόχρονος. Το μέλλον δεν γεννιέται όταν περνάει ο χρόνος, απλά εμείς το ανακαλύπτουμε. Το παρόν, το παρελθόν και το μέλλον συνυπάρχουν. Ο χρόνος μάς περιβάλλει.

Αυτά στην κλασική φυσική, γιατί στη χρηματοοικονομική, ο χρόνος είναι χρήμα. Όταν τοποθετούμε τα λεφτά μας σε μετοχές, ομόλογα, χρυσό κ.λπ.,  μας νοιάζει πόσα λεφτά θα λάβουμε στο τέλος. Ένα ευρώ σήμερα αξίζει περισσότερο από ένα ευρώ στο μέλλον και γι’ αυτό θα πρέπει να το επενδύσουμε για να αυγατίσει και να μη χάσει την αγοραστική του δύναμη.

Φυσικά, ο Άρειος Πάγος μπορεί να έχει αντίθετη άποψη για την αξία του χρήματος, όπως απέδειξε πρόσφατα, αποφασίζοντας ότι ο τόκος θα πρέπει να υπολογίζεται επί της δόσης και όχι του εναπομείναντος κεφαλαίου για τα δάνεια του Ν. Κατσέλη.

Ο  Ray Dalio, ιδρυτής του μεγαλύτερου hedge fund στον κόσμο,  μας υπενθύμισε μέσα από ιστορικά παραδείγματα ότι οι επενδυτές δεν έχασαν τα λεφτά τους τόσο λόγω κάποιων μεγάλων κραχ όσο γιατί βίωσαν μακροχρόνιες αρνητικές αποδόσεις στις επενδύσεις τους, λόγω λανθασμένων πολιτικών, πολέμων κ.λπ. 

Ο  Dalio αποτύπωσε τις χειρότερες επενδυτικές εμπειρίες για χαρτοφυλάκια (60/40) που είχαν τοποθετήσει το 60% των χρημάτων τους σε μετοχές και το 40% σε ομόλογα με επενδυτικό ορίζοντα τα 20 χρόνια και πλέον, από το 1900 μέχρι το 2000.

Ένα τέτοιο χαρτοφυλάκιο (60/40) θα είχε πραγματική αρνητική απόδοση 100% περίπου στη Γερμανία από το 1903 έως το 1923 λόγω του υπερπληθωρισμού και -50% από το 1929 έως το 1949 λόγω Ύφεσης και πολέμου.

 Στην Ιαπωνία, η πραγματική απόδοση θα ήταν αρνητική και ίση με 96% από το 1928 μέχρι το 1948, λόγω του πολέμου και της κατάρρευσης του νομίσματος. Στη Γαλλία, οι απώλειες ήταν 93% από το 1930 μέχρι το 1950 λόγω της Μεγάλης Ύφεσης και του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, -75% από το 1906 στο 1926 και στο -48% από το 1961 μέχρι το 1981. 

Στην Ιταλία, η αρνητική πραγματική απόδοση ήταν -84% από το 1907 έως το 1927, -87% από το 1928 μέχρι το 1948 και -72% από το 1960 μέχρι το 1980.  

Στη Ρωσία, ο εμφύλιος πόλεμος και η καταστροφή των αγορών οδήγησε σε αρνητική απόδοση -100% μετά τον πληθωρισμό το διάστημα 1900-1918. 

Στην Ινδία, η αρνητική πραγματική απόδοση ανήλθε σε 66% από το 1955 μέχρι το 1975, λόγω υψηλού πληθωρισμού και χαμηλού ρυθμού ανάπτυξης. 

Στην Ισπανία, -59% από το 1962 μέχρι το 1982 καθώς η χώρα μετέβη από την εποχή του Φράνκο στη Δημοκρατία με υψηλό πληθωρισμό. 

Όλα τα ανωτέρω ιστορικά επεισόδια έχουν κάτι κοινό. Δεν είναι το κραχ. Είναι όμως μια αργή, φαινομενικά αργή, διάβρωση της αγοραστικής δύναμης που εξελίσσεται σε μεγάλο βάθος χρόνου.

Οι σημερινές αγορές προέρχονται από μακροχρόνιο ράλι. Επιπλέον, τα γεωπολιτικά ρίσκα έχουν αυξηθεί και η δημοσιονομική κατάσταση πολλών χωρών δεν είναι καλή ενώ το παγκόσμιο χρέος ανεβαίνει.

Είναι εύλογο σε μια τέτοια περίσταση να έρχονται στο νου τα ανωτέρω ιστορικά επεισόδια και να προβληματίζεται κάποιος αν ο χρόνος είναι το πιο επίπονο επενδυτικό ρίσκο.