Το συνέδριο και τα υπόγεια ρεύματα στη ΝΔ

Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!

Η Νέα Δημοκρατία εισέρχεται σήμερα στο συνέδριό της υπό συνθήκες που απέχουν αισθητά από την εικόνα πολιτικής κυριαρχίας που εξέπεμπε τα προηγούμενα χρόνια. Όχι επειδή καταγράφεται κάποια οργανωμένη εσωκομματική ανταρσία, αλλά διότι για πρώτη φορά μετά το 2019 η αμφισβήτηση προς το Μέγαρο Μαξίμου αποκτά δημόσια, διαδοχικά και πολιτικά συντονισμένα χαρακτηριστικά.

Και κυρίως διότι τα πυρά δεν αφορούν μια επιμέρους κυβερνητική επιλογή. Αφορούν πλέον το ίδιο το μοντέλο εξουσίας του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Μέσα σε διάστημα λίγων εβδομάδων, η κυβερνώσα παράταξη βρέθηκε αντιμέτωπη με τρεις διαφορετικές αλλά πολιτικά συγγενείς παρεμβάσεις.

Πρώτα ήρθε η ανοικτή επιστολή πέντε βουλευτών της ΝΔ, οι οποίοι αμφισβήτησαν ευθέως το «επιτελικό κράτος», κάνοντας λόγο για υπερσυγκέντρωση εξουσιών, αποδυνάμωση της κοινοβουλευτικής λειτουργίας και ένα σύστημα διακυβέρνησης που απομακρύνει τα κέντρα λήψης αποφάσεων από την κοινωνία και την ίδια την κοινοβουλευτική ομάδα.

Στη συνέχεια ακολούθησε η παραίτηση της Ιωάννας Γκελεστάθη, η οποία μίλησε ανοιχτά για «πολιτικό, αξιακό και ψυχικό ρήγμα» με την ηγεσία, αφήνοντας βαριές αιχμές περί μηχανισμών, ίντριγκας και εσωκομματικής αποδόμησης.

Και χθες ήρθε η πλέον ηχηρή παρέμβαση: η επιστολή δέκα πρώην υπουργών, βουλευτών και κορυφαίων κομματικών στελεχών, οι οποίοι όχι μόνο αποστασιοποιήθηκαν από την κυβερνητική πορεία αλλά ουσιαστικά προανήγγειλαν τη δημιουργία νέου πολιτικού φορέα.

Το κοινό νήμα όλων αυτών των κινήσεων είναι σαφές. Η κατηγορία ότι η σημερινή ΝΔ έχει απομακρυνθεί από τον παραδοσιακό αξιακό και πολιτικό της πυρήνα. Ότι το «επιτελικό κράτος», το οποίο παρουσιάστηκε ως εργαλείο αποτελεσματικότητας, εξελίχθηκε σε μηχανισμό υπερσυγκέντρωσης εξουσίας, περιορισμού της εσωκομματικής λειτουργίας και πολιτικής αποξένωσης.

Αυτό είναι ίσως και το πλέον ανησυχητικό στοιχείο για το Μέγαρο Μαξίμου. Διότι η αμφισβήτηση δεν προέρχεται αποκλειστικά από πολιτικούς αντιπάλους ή από πρόσωπα χωρίς εσωκομματικό αποτύπωμα. Προέρχεται από στελέχη που εκφράζουν διαφορετικά ιστορικά και πολιτικά ρεύματα της παράταξης: από την παραδοσιακή λαϊκή δεξιά έως καραμανλικές και σαμαρικές αναφορές, από βουλευτές της περιφέρειας έως κομματικά στελέχη που θεωρούν ότι η ΝΔ μετατρέπεται σταδιακά σε ένα κλειστό σύστημα εξουσίας γύρω από το πρωθυπουργικό περιβάλλον.

Και όλα αυτά συμβαίνουν στη χειρότερη δυνατή χρονική συγκυρία για την κυβέρνηση.

Διότι η πολιτική εικόνα δεν είναι πλέον εκείνη της απόλυτης κυριαρχίας. Η αυτοδυναμία μοιάζει ολοένα περισσότερο με «όνειρο θερινής -ή μάλλον φθινοπωρινής- νυκτός», ενώ στο κυβερνητικό στρατόπεδο είναι εμφανής η αγωνία να περισωθεί ακόμη και το τελευταίο εκλογικό «κουκί» μέσω παροχών, διορθωτικών κινήσεων και συνεχών προσπαθειών επανασυσπείρωσης.

Σε άλλες εποχές, τέτοιες διαφοροποιήσεις θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν ως ελεγχόμενοι κραδασμοί. Σήμερα όμως, σε ένα πολιτικό σκηνικό όπου η αυτοδυναμία κρίνεται σε λίγες μονάδες και κάθε διαρροή προς τα δεξιά αφαιρεί κρίσιμο πολιτικό οξυγόνο από τη ΝΔ, ακόμη και μικρές εστίες αμφισβήτησης αποκτούν δυσανάλογη βαρύτητα.

Και η πίεση αυτή δεν προέρχεται μόνο από το εσωτερικό. Η πιθανότητα δημιουργίας πολιτικού φορέα από τον Αντώνη Σαμαρά, η παρουσία της Αφροδίτης Λατινοπούλου και η γενικότερη κινητικότητα στα δεξιά της ΝΔ δημιουργούν έναν πολυκερματισμένο αλλά αθροιστικά επικίνδυνο χώρο διαρροών.

Το πρόβλημα για την κυβέρνηση είναι ότι οι εσωτερικές βολές δεν αφορούν μόνο πολιτικές αστοχίες. Αγγίζουν ζητήματα θεσμών, διαφάνειας, λειτουργίας της Δικαιοσύνης, σχέσης κόμματος και εξουσίας, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η ίδια η διακυβέρνηση.

Κάπως έτσι, το συνέδριο που σχεδιάστηκε ως αφετηρία επανεκκίνησης και επίδειξης ενότητας κινδυνεύει να λειτουργήσει αντίστροφα: ως δημόσια επιβεβαίωση ότι στο εσωτερικό της κυβερνώσας παράταξης υπάρχουν πλέον υπόγεια ρεύματα πολιτικής και αξιακής αμφισβήτησης που δεν μπορούν εύκολα να κρυφτούν πίσω από τους κομματικούς μηχανισμούς.

Για χρόνια, το Μέγαρο Μαξίμου κατάφερνε να ελέγχει σχεδόν απόλυτα το εσωτερικό πεδίο της παράταξης. Σήμερα όμως, για πρώτη φορά μετά το 2019, η αμφισβήτηση δεν ψιθυρίζεται απλώς στους διαδρόμους. Καταγράφεται δημόσια, οργανώνεται πολιτικά και εμφανίζεται ακριβώς τη στιγμή που η ΝΔ χρειάζεται απόλυτη συσπείρωση για να διατηρήσει την πολιτική της κυριαρχία.