Πώς να κάνεις μπίζνες εν μέσω τραμπικής αβεβαιότητας

Πρόκειται για μια διάκριση που στοίχειωσε το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ αυτήν την εβδομάδα. Οι ελίτ του Νταβός σε γενικές γραμμές είναι επιδέξιοι στο να μετρούν τους οικονομικούς και χρηματοπιστωτικούς κινδύνους. Ορισμένοι κάνουν μοντέλα και για περιβαλλοντικούς κινδύνους, όπως οι ακραίες καιρικές συνθήκες. Λίγοι όμως νοιώθουν έτοιμοι για την τρέχουσα εγχώρια και γεωπολιτική αβεβαιότητα, που επιδεινώνονται από την πρωτοφανή τεχνολογική αλλαγή.

Απλώς αναλογιστείτε τι συνέβη τις τελευταίες μέρες: ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ξεκίνησε απειλώντας να εισβάλλει στη Γροιλανδία και να επιβάλλει δασμούς· έπειτα φάνηκε να κάνει πίσω· και τώρα έχει αποκαλύψει ένα μάλλον ακατανόητο «Συμβούλιο Ειρήνης».

«Δεν βλέπουμε τέλος σε αυτή την αναταραχή» έλεγε με θλίψη ο risk officer μεγάλης φαρμακευτικής εταιρείας. «Μάλιστα, περιμένουμε πως θα αυξηθεί».

Πώς, λοιπόν, μπορούν οι διευθύνοντες σύμβουλοι ή οι επενδυτές να αναλύσουν όλη αυτή την αβεβαιότητα; Κρίνοντας από το σούσουρο στο Νταβός –που συχνά έδινε την αίσθηση θεραπευτικής συνεδρίας της C-suite- υπάρχουν τέσσερα βασικά μαθήματα να αφομοιωθούν.

Το πρώτο, και προφανέστερο, είναι να ακούσουμε τον πρωθυπουργό του Καναδά Mark Carney που δήλωσε αυτή την εβδομάδα πως αντιμετωπίζουμε γεωπολιτική «ρήξη». Στην πράξη, αυτό σημαίνει πως λαϊκισμός, προστατευτισμός και ακραίος πατριωτισμός (ή εθνικισμός) (τα λεγόμενα τρία «P» - populism, protectionism, extreme patriotism) έχουν επανεμφανιστεί με τρόπους που θυμίζουν τα ταραγμένα χρόνια του μεσοπολέμου, όπως δήλωσε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Christine Lagarde.

Αυτό έχει ήδη προκαλέσει μια αναδιάταξη των αλυσίδων προμήθειας, καθώς ο προστατευτισμός έχει σημαντική επίπτωση στο εμπόριο αγαθών. Αλλά ο εθνικισμός θα μπορούσε να επηρεάσει και τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Η ιστορία δείχνει πως οι εμπορικοί πόλεμοι συχνά μετατρέπονται σε κεφαλαιακούς πολέμους, όπως παρατήρησε αυτήν την εβδομάδα ο ιδρυτής της Bridgewater, Ray Dalio.

Οι καταναλωτικές αγορές μπορεί επίσης να αλλάξουν. Μια νέα έρευνα του ομίλου δημοσίων σχέσεων Edelman, για παράδειγμα, δείχνει πως οι καταναλωτές σε όλο τον κόσμο εμπιστεύονται όλο και περισσότερο τα εγχώρια brands περισσότερο από τα ξένα brands.

Ένα δεύτερο μάθημα είναι πως θα πρέπει επίσης να προετοιμαστούμε για αυξανόμενο κρατικό παρεμβατισμό, που θα είναι πλαισιωμένος ως πατριωτικός και λαϊκιστικός καπιταλισμός. Ο Τραμπ αποτελεί παράδειγμα: αν και το ζήτημα της Γροιλανδίας τράβηξε την περισσότερη προσοχή από την ομιλία του στο Νταβός, αυτό που ήταν εντυπωσιακό ήταν ότι εξύμνησε τα σχέδια για την επιβολή νέων ελέγχων στις αμερικανικές επενδύσεις real estate και στις χρεώσεις των πιστωτικών καρτών.

Αυτό έρχεται μετά τις πρόσφατες κινήσεις του Λευκού Οίκου να ανακατευτεί στην αγορά των ενυπόθηκων χρεογράφων, καθώς και τους τομείς εξόρυξης, ενέργειας και άμυνας, για λόγους λαϊκιστικούς και εθνικής ασφάλειας αντίστοιχα. «Αυτός είναι κρατικός καπιταλισμός εις το τετράγωνο. Γινόμαστε σαν την Κίνα!» θρηνεί ο οικονομολόγος Nouriel Roubini, ο οποίος υποστηρίζει πως αυτό υπερβαίνει οτιδήποτε έχει υποσχεθεί ο Zohran Mamdani, ο αυτοαποκαλούμενος «σοσιαλιστής» δήμαρχος της Νέας Υόρκης.

Οι ευρωπαϊκές χώρες δεν μιμούνται ακόμα τον Τραμπ. Αλλά αυτή η εκδοχή του πατριωτικού και λαϊκιστικού καπιταλισμού θα μπορούσε εύκολα να εξαπλωθεί. Ως εκ τούτου, οι εταιρείες χρειάζεται επειγόντως να γνωρίζουν πώς θα έχουν και την «κρατική και τη λαϊκή άδεια» για να λειτουργήσουν, όπως μου λέει η Ngaire Woods, επικεφαλής του Blavatnik School of Government της Οξφόρδης.  

Το τρίτο μάθημα για τους CEOs είναι πως δεν συμφέρει κανέναν να παραμένει σε έναν άνετο θάλαμο αντήχησης. Σκεφτείτε επί παραδείγματι την ιστορία με τις ανεμογεννήτριες. Το 2021 ο Tucker Carlson, ο τηλεοπτικός παρουσιαστής του Maga, έκανε ένα ντοκιμαντέρ στο οποίο κατακεραύνωνε τις ανεμογεννήτριες χαρακτηρίζοντάς τες σατανική ευρωπαϊκή εφεύρεση.

Λίγες ήταν οι φιλελεύθερες ελίτ που έδωσαν σημασία ή που γνώριζαν καν το ντοκιμαντέρ αυτό (όπως σημείωνα τότε)· τα πληροφοριακά μας συστήματα σήμερα είναι κλειστές ομάδες. Αλλά την Τετάρτη, ο ίδιος ο Τραμπ παραληρούσε για εκείνες τις ανεμογεννήτριες, σοκάροντας τους παρόντες. Το μάθημα; Μην αγνοείτε οτιδήποτε λένε πολιτικά πρόσωπα, όσο παράξενο ή κακόγουστο και αν φαίνεται.

Ή, για να επικαλεστούμε πάλι τη Woods: ενώ οι άνθρωποι από φυσικού τους προσκολλώνται σε ανθρώπους που τους μοιάζουν σε εποχές αβεβαιότητας, εμείς πρέπει να κάνουμε το αντίθετο, και να αγκαλιάσουμε την περισσότερη πνευματική διαφορετικότητα, αντί για τη λιγότερη.

Το τέταρτο μάθημα, ωστόσο, είναι πως δεν θα πρέπει να αναλωνόμαστε στην απαισιοδοξία, ακόμα και αν αυτό είναι άλλη μια φυσική ανθρώπινη αντίδραση στην αβεβαιότητα. Για τα ανώτατα στελέχη ή τους επενδυτές, το να αγνοούν τα ανοδικά ρίσκα είναι εξίσου επικίνδυνο με το να υποτιμούν τα πτωτικά.

Σκεφτείτε, και πάλι, τις ΗΠΑ. Όταν ο Τραμπ εξαπέλυσε τη «ρήξη» πολιτικής πριν από έναν χρόνο, αυτό προκάλεσε ζοφερές οικονομικές προβλέψεις. Ωστόσο, όπως κόμπαζε ο πρόεδρος στο Νταβός, η αμερικανική οικονομία άνθισε το 2025, χάρη σε ένα μείγμα νομισματικής, δημοσιονομικής και ρυθμιστικής τόνωσης.

Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι πως Αμερικάνοι αξιωματούχοι δήλωσαν στο πλήθος στο Νταβός ότι ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης σύντομα θα ξεπεράσει το 5%. Αυτό ίσως να είναι εξαιρετικά υπεραισιόδοξο· πολλοί CEOs μουρμουρίζουν για επιβράδυνση αργότερα φέτος. Αλλά το μοτίβο δείχνει τους κινδύνους αγνόησης των ανοδικών σεναρίων.

Γι’ αυτό σχεδόν κανένα στέλεχος μεγάλης επιχείρησης με το οποίο μίλησα αυτή την εβδομάδα δεν σχεδιάζει να γυρίσει την πλάτη στις ΗΠΑ, ασχέτως του τι πιστεύουν για τα πολιτικά. Και γι’ αυτό οι μεγάλοι επενδυτές μου λένε πως δεν «αδειάζουν» δολάρια, ακόμα και αν αντισταθμίζουν τον κίνδυνο με χρυσό.

Για να το θέσω διαφορετικά: η μόνη λογική απάντηση στις αναταραχές που εξαπέλυσε ο Τραμπ αυτή την εβδομάδα στο Νταβός είναι να διαφοροποιείσαι τρελά, να αφήσεις τον θάλαμο αντήχησής σου και να έχεις φαντασία για το μέλλον. Και μετά να ξαναπιάσεις το βιβλίο «Risk, Uncertainty and Profit» για να θυμίσεις στον εαυτόν σου πως δεν είναι η πρώτη φορά που η ανθρωπότητα έχει βιώσει αυτή την πρόκληση -και επέζησε.

© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation