Πώς ο Τραμπ έδωσε ώθηση στην... πράσινη μετάβαση

Γράφω αυτό το άρθρο από το γραφείο μου στο Παρίσι. Ποιες ενεργειακές πηγές τροφοδοτούν το laptop μου;

Ένα συννεφιασμένο πρωί, η ηλιακή ενέργεια προμηθεύει σε πραγματικό χρόνο μόνο το 15% του ενεργειακού μείγματος της Γαλλίας, σύμφωνα με την εταιρεία διαχείρισης δικτύων RTE. Η πυρηνική ενέργεια, στο 67%, φέρει το μεγαλύτερο φορτίο. Μόλις 1% της ηλεκτρικής μου ενέργειας προέρχεται από το αέριο. Άλλα ορυκτά καύσιμα δεν συνεισφέρουν τίποτα.

Εν ολίγοις, απολαμβάνω κάποια από την πιο πράσινη ηλεκτρική ενέργεια στον κόσμο και οι τιμές δεν εκτινάσσονται όταν το Ιράν μπλοκάρει τα Στενά του Ορμούζ.

Όλα αυτά είναι χάρη στην απόφαση της Γαλλίας, μετά το πετρελαϊκό σοκ του 1973, να σταματήσει να εξαρτάται από τα ακριβά ορυκτά καύσιμα που προέρχονται από τον αναξιόπιστο Περσικό Κόλπο. Με το σλόγκαν «Στη Γαλλία, δεν έχουμε πετρέλαιο, αλλά έχουμε ιδέες», η κυβέρνηση υλοποίησε πιθανότατα την ταχύτερη αύξηση της πυρηνικής ενέργειας που έχει καταγραφεί ποτέ.

Τώρα, ιδιαίτερα αν η τρέχουσα ενεργειακή κρίση επιμηκυνθεί, πολλές άλλες χώρες θα μπορούσαν να ακολουθήσουν τη Γαλλία και να απομακρυνθούν από τα ορυκτά καύσιμα. Ακόμα και αν η κρίση τελειώσει τώρα, η ανάμνηση των αναταραχών των τελευταίων εβδομάδων οπωσδήποτε θα επιταχύνει την πράσινη μετάβαση.

Η ιστορία της οικονομίας είναι σε μεγάλο βαθμό η ιστορία των ενεργειακών πηγών. Για δύο αιώνες τα ορυκτά καύσιμα ήταν φθηνοί, αξιόπιστοι οδηγοί της ανάπτυξης. Οι περισσότερες χώρες τα κράτησαν ακόμα και μετά τις ενεργειακές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 και την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.

Γι’ αυτό οι παγκόσμιες εκπομπές ρύπων συνεχίζουν να αυξάνονται, ενώ θα πρέπει να μειωθούν 43% μέχρι το 2030 προκειμένου να πετύχουν τους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού του 2015 για το κλίμα.

Οι παγκόσμιες θερμοκρασίες από το 2023 έχουν ήδη διαμορφωθεί κατά μέσο όρο 1,5 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον προ-βιομηχανικό μέσο όρο, ενώ στην Ευρώπη έχουν ανέβει κατά 2,5 βαθμούς Κελσίου.

Εξακολουθούμε να οδεύουμε ολοταχώς προς την καταστροφή. Πράγματι, η αρχική αντίδραση πολλών κυβερνήσεων στον πόλεμο κατά του Ιράν ήταν να επιδοτήσουν τα ορυκτά καύσιμα και να στοιχηματίσουν σε ταχεία ειρήνευση Τραμπ-μουλάδων. Καμία κυβέρνηση δεν θέλει τη φασαρία και τα κόστη του «πρασινίσματος» των δικτύων ή της κατασκευής πυρηνικών μονάδων, αν δεν χρειάζεται να το κάνουν.  

Αλλά με τις μακροχρόνιες προμήθειες πετρελαίου και αερίου να είναι όλο και πιο απρόβλεπτες, ίσως να χρειαστεί να το κάνουν. Περίπου το 80% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε χώρες που είναι καθαροί εισαγωγείς ορυκτών καυσίμων. Αυτές οι τιμές έχουν κάνει άλμα, ενώ οι ΑΠΕ συνεχίζουν να γίνονται φθηνότερες. Πέρυσι αντιπροσώπευαν το 85,6% όλης της νέας δυναμικότητας σε παγκόσμια κλίμακα. Η πράσινη μετάβαση έχει ήδη αρχίσει. Αυτή η κρίση θα την επιταχύνει.

Αυτό συμβαίνει επειδή ο Τραμπ έχει καταφέρει κάτι απίθανο: ο πρόεδρος του πετρελαιά έχει κάνει τα ορυκτά καύσιμα και ακριβά και αναξιόπιστα. Ο κόσμος κάποτε ανησυχούσε πως ο εθισμός στο πετρέλαιο μας καθιστά εξαρτημένους από τις απολυταρχίες της Μέσης Ανατολής. Από το 2022 έχουμε μάθει πως μας καθιστά επίσης εξαρτώμενους από τον Τραμπ, τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου.

Ακόμα και αν τα Στενά (σ.τ.μ.: του Ορμούζ) ανοίξουν αύριο, θα θέλουν οι χώρες να παραμείνουν αλυσοδεμένες στα καπρίτσια αυτών των ανθρώπων; Ποιος θέλει να στοιχηματίσει πως τα Στενά δεν θα ξανακλείσουν ποτέ; Ή πως το Ιράν δεν θα χρεώνει τεράστια διόδια;

Το λεγόμενο «ενεργειακό τρίλημμα» περιγράφει την ιδέα πως οι χώρες επιδιώκουν τρεις συχνά αντιφατικούς στόχους: ενέργεια που είναι ασφαλής, ανταγωνιστικά τιμολογημένη και πράσινη. Ξαφνικά, όλοι αυτοί οι στόχοι δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση: προς τις ΑΠΕ και την πυρηνική ενέργεια.

Ναι, η χρήση άνθρακα θα αυξηθεί και αυτή, αλλά κρίνοντας από την κρίση του 2022, η αύξηση θα είναι περιορισμένη. Ο άνθρακας δεν είναι απλώς βρώμικος, αλλά συνήθως κοστίζει περισσότερο από τις ΑΠΕ.

Η Ευρώπη και η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού χρειάζονται μια αξιόπιστη ενεργειακή βάση. Αυτό απαιτεί τώρα την εγκατάλειψη των ορυκτών καυσίμων και την ηλεκτροδότηση των οικονομιών τους. Με χαρά θα πληρώσουν premiums σε προβλέψιμους προμηθευτές όπως ο Καναδάς, η Νορβηγία και η Αυστραλία, που δεν πρόκειται να εισβάλουν σε καμία άλλη χώρα ούτε να αθετήσουν τις εμπορικές συμφωνίες επειδή οι ηγέτες τους είναι αναστατωμένοι.

Ο μεγαλύτερος κερδισμένος θα είναι η Κίνα, ο κορυφαίος παγκόσμιος προμηθευτής ηλεκτρικών οχημάτων, μπαταριών, ηλιακών πάνελ και των περισσότερων άλλων εξαρτημάτων της πράσινης οικονομίας. Με προσεκτικό τρόπο, παρέμεινε ένας αξιόπιστος εμπορικός εταίρος.

Πράγματι, η στροφή στην πράσινη ενέργεια μας κάνει πιο εξαρτημένους από το Πεκίνο. Αλλά η αγορά πάνελ ή ηλεκτρικών οχημάτων είναι μια πιο ήπια εξάρτηση απ’ ό,τι το να χρειαζόμαστε καθημερινά πετρέλαιο από τον Κόλπο.

Όσο περισσότερο διαρκεί η κρίση, τόσο ισχυρότερες θα γίνουν οι κρατικές δράσεις. Άλλωστε, η Γαλλία ανακοίνωσε το πυρηνικό της σχέδιο μόλις πέντε μήνες μετά το σοκ του 1973. Αλλά οι καταναλωτές σήμερα ήδη κάνουν το άλμα. Αναζητώντας απεγνωσμένα φθηνή ενέργεια, στρέφονται σε ηλιακά πάνελ και σε ηλεκτρικά οχήματα. Η μείωση των εκπομπών ρίπων δεν είναι ο στόχος, αλλά ένα τυχαίο υποπροϊόν.

Μια γρήγορη πράσινη μετάβαση έμοιαζε με απίθανο όνειρο. Ο Τραμπ ίσως βρήκε τον τρόπο να το υλοποιήσει.

Του αξίζει βραβείο του ανθρώπου.

© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation