Οι τραπεζίτες δεν είναι πια οι τιτάνες του χρήματος

Εάν μπορούσε να μετεμψυχωθεί σήμερα στη Νέα Υόρκη ο πανίσχυρος J Pierpont Morgan ποιος θα ήταν; Ο Jamie Dimon, ο νέος διευθύνων σύμβουλος της JPMorgan, της τράπεζας που φέρει το όνομα που μεγάλου ανδρός; Ή μήπως θα προτιμούσε να επιστρέψει ως Stephen Schwarzman ή ως Leon Black, που είναι αντιστοίχως οι επικεφαλής των Blackstone και Apollo, των δύο τεράστιων εταιριών private equity;

Πιστεύω ότι εάν μπορούσε να ζήσει δεύτερη φορά θα ερχόταν ως  Schwarzman ή Black. Αγνοήστε ότι αυτοί οι «εναλλακτικοί διαχειριστές κεφαλαίων» όπως θέλουν να τους αποκαλούμε, είναι πιο επιχειρηματίες και πιο νταήδες από ότι είναι οι διευθύνοντες σύμβουλοι των τραπεζών. Αγνοήστε επίσης τις απολαβές που ξεπερνούν τα 100 εκατ. δολ. σε μισθούς, μερίσματα και άλλα κέρδη, που έλαβαν οι δύο άνδρες. Ποσό που κάνει το πακέτο των 20 εκατ. δολ. του κ. Dimon να μοιάζει μικρό.

Αυτό που πραγματικά προκαλεί εντύπωση είναι ο όγκος της μη τραπεζικής πίστωσης που αθόρυβα παρέχεται στις δυτικές οικονομίες με ελάχιστο ρυθμιστικό έλεγχο – τάση στην οποία ο συνάδελφός μου, ο Henny Sender έχει αναφέρει εκτενώς. Οι «μη τραπεζίτες» έχουν πλέον όση σημασία και οι τραπεζίτες, ενώ φαίνεται πως είναι πολύ πιο ενδιαφέροντες τύποι. Τα αποτελέσματα που ανακοινώθηκαν κατά τις τελευταίες δύο εβδομάδες από ομάδες διαχείρισης κεφαλαίων το επιβεβαιώνουν.

Την προηγούμενη δεκαετία, η απόδοση κεφαλαίων της Goldman Sachs κορυφώθηκε στο 40%. Τον προηγούμενο χρόνο περιοριζόταν στο 11%. Εν τω μεταξύ, το KKR κατέγραψε το 2013 απόδοση ιδίων κεφαλαίων στο 27,4%, περιθώριο που οι τράπεζες ούτε να ονειρευτούν δεν μπορούν.

Τα πρόσφατα κέρδη αυτών των οργανισμών ενισχύθηκαν από τις πωλήσεις εταιριών που είχαν αγοράσει πριν αρκετά χρόνια. Σήμερα όμως, επεκτείνονται και σε άλλες δραστηριότητες, εν μέρει επειδή υπάρχουν λιγότερα deal. Έτσι μπαίνουν σε κλάδους που μέχρι πρότινος ανήκαν στις τράπεζες: όπως η πίστωση και το real estate.

Μόνο το ένα τέταρτο από τον τζίρο των 160 δισ. δολ. του Apollo επικεντρώνεται τώρα σε δραστηριότητες private equity. Προσφάτως αγόρασε τόσο πολλά επιχειρηματικά δάνεια και ομόλογα που το σχετικό του χαρτοφυλάκιό εκτινάχθηκε πάνω από τα 100 δισ. δολ. Πριν 7 χρόνια βρισκόταν στα 4 δισ. δολ.

Στην Blackstone και την ΚΚR, η στροφή είναι λιγότερο δραματική. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Bloomberg, η πίστωση αντιστοιχεί στο ένα τέταρτο των χαρτοφυλακίων τους. Και εκεί όμως, διαπιστώνεται σημαντική αλλαγή. Μόλις την προηγούμενη εβδομάδα, η Blackstone ανακοίνωσε σχέδια για επέκταση στην ενυπόθηκη πίστωση.

Βεβαίως, με τζίρο 100 δισ. δολ., οι συγκεκριμένες πιστώσεις είναι μικρότερες από εκείνες της JPMorgan. Είναι όμως, μεγαλύτερες από τα αντίστοιχα χαρτοφυλάκια των μικρομεσαίων τραπεζών. Εν τω μεταξύ, το χέρι των διαχειριστών κεφαλαίων απλώνεται και σε άλλους κλάδους. Στο χαρτοφυλάκιο των επιχειρήσεων της Blackstone για παράδειγμα, υπάρχουν τώρα 600.000 εργαζόμενοι και έσοδα 79 δισ. δολ.

«Οι οίκοι private equity σήμερα μοιάζουν όπως ήταν προ 100 ετών οι εμπορικές τράπεζες» παρατηρεί ο Jes Staley, πρώην επικεφαλής του τμήματος investment banking της JPMorgan (που τώρα εργάζεται στον επενδυτικό όμιλο Blue Mountain Capital). «Είναι πολύ μεγάλοι και ισχυροί» συμπλήρωσε.

Αυτό δεν μπορεί να είναι και τόσο θετικό. Οι μη τραπεζικοί οργανισμοί μεγαλώνουν επειδή δεν έχουν τα ίδια ρυθμιστικά εμπόδια που έχουν οι τράπεζες, γεγονός που τους επιτρέπει να καταγράφουν κέρδη σε τομείς που οι τράπεζες κρίνουν πλέον μη συμφέροντες. Αυτό ανησυχεί τις ρυθμιστικές αρχές. Στις ΗΠΑ, προσφάτως οι ρυθμιστικές αρχές προειδοποίησαν ότι οι δραστηριότητες των μη τραπεζικών οργανισμών έχουν τροφοδοτήσει έκρηξη επίφοβων επιχειρηματικών δανείων και προειδοποίησαν τις τράπεζες να μην παρακάμψουν τους κανόνες ενώνοντας τις δυνάμεις τους με μη τραπεζικούς οργανισμούς ώστε να αυξήσουν τις δραστηριότητές τους.

Τα καλά νέα για τους μη τραπεζικούς οργανισμούς όμως είναι πως δεν έχουν τις αναντιστοιχίες ωριμάνσεων που αντιμετωπίζουν οι πραγματικές τράπεζες. Δεν δέχονται λιανικές καταθέσεις, αλλά προσελκύσουν μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση. Αυτό μειώνει το συστημικό κίνδυνο… ή τουλάχιστον έτσι ελπίζουν οι ρυθμιστικές αρχές. Και κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί – ακόμη και εκείνοι που αντιπαθούν το ρυθμιστικό αρμπιτράζ – ότι ο κλάδος των μη τραπεζικών χρηματοοικονομικών οργανισμών έχει εκτιναχθεί λόγω αυξημένης ζήτησης. Στο κάτω, κάτω ο μόνος λόγος που οι οι μη τραπεζικοί οργανισμοί καταφέρνουν να καταγράψουν κέρδη επεκτείνοντας την πίστωση είναι πως οι τράπεζες δεν παρέχουν πλέον αρκετή πίστωση σε "επικίνδυνες προσπάθειες", όπως οι μικρότερες επιχειρήσεις.

Η μεγάλη ειρωνεία μετά την χρηματοοικονομική κρίση που οδήγησε στην επιλογή πολύ αυστηρότερων ρυθμιστικών κανόνων είναι πως αναγκάζοντας τις τράπεζες να γίνουν πιο ασφαλείς, οι ρυθμιστικές αρχές δίνουν φτερά σε μία ομάδα λίγων χρηματοοικονομικών παικτών, ενδεχομένως με απρόβλεπτες επιπτώσεις. Ας πούμε ότι πρόκειται για θρίαμβο του επιχειρηματικού πνεύματος της Wall Street ή για απόδειξη της απρεπούς ικανότητάς της να υπερβαίνει τους κανόνες.

Σε κάθε περίπτωση, το χρηματοοικονομικό αρμπιτράζ είναι και πάλι το θέμα των ημερών και δημιουργεί κέρδη που θα ήθελε και ο J. Pierpont Morgan...

© The Financial Times Limited 2014. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation