Γιώργος Παπανικολάου

Διευθυντής του Euro2day.gr και της Media2day, σκοπευτής, σύζυγος και πατέρας. Στο χρόνο που περισσεύει, σκέφτομαι, συζητάω και διαβάζω, όχι απαραίτητα με αυτή τη σειρά.

Αποποίηση ευθυνών

Μέσω και της πανδημίας, για την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες κατηγορούν εδώ και καιρό, εμμέσως ή και αμέσως, ακόμη και με (υπερβολικές έως άστοχες) δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών τους, η διένεξη μεταξύ της κατεστημένης «μόνης υπερδύναμης» και του κύριου ανταγωνιστή της απειλεί πλέον, μέσω και των γεγονότων στο Χονγκ Κονγκ, να πάρει διαστάσεις ενός ψυχρού πολέμου όπως εκείνος που κράτησε δεκαετίες ανάμεσα στις ΗΠΑ και την πάλαι ποτέ ΕΣΣΔ.

Δεν λείπουν μάλιστα οι γνωστοί αναλυτές που εκτιμούν ότι αυτός ο «ψυχρός πόλεμος» ενδέχεται να οδηγήσει σε ένοπλη σύγκρουση, ενώ άλλοι εκτιμούν ότι αντίθετα με ό,τι συνέβη στον προηγούμενο ψυχρό πόλεμο, αυτή τη φορά οι ΗΠΑ δεν έχουν τη δυνατότητα να επικρατήσουν σε αυτή την αναμέτρηση, κυρίως λόγω των διαφορετικών οικονομικών συσχετισμών.

Για όσους παρατηρούν πώς εξελίχθηκε η πανδημία στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η χώρα μας κατάφερε να πετύχει καλύτερα υγειονομικά αποτελέσματα από τις πιο πολλές χώρες, με εξαίρεση ίσως ορισμένα κράτη της πρώην Ανατολικής Ευρώπης.

Δύο παράγοντες φαίνεται να επέδρασαν καταλυτικά:

Ο ένας αφορά νοοτροπίες και αντιλήψεις σε σχέση με τον ρόλο του κράτους, απέναντι στον πολίτη και στην οικονομία. Τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στη Μεγάλη Βρετανία κυριαρχεί σαφώς μια αντίληψη αγγλοσαξονική, που δίνει τον πρώτο λόγο όχι μόνο στην «αυτοδιάθεση» και την «πρωτοβουλία» του πολίτη, αλλά και στη λειτουργία της οικονομίας με όσο το δυνατόν λιγότερες παρεμβάσεις. Ιδίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι γνωστό ότι το κράτος ως «δίχτυ ασφαλείας» έχει πολύ περιορισμένο ρόλο, ενώ η σχέση της επιχειρηματικότητας με την εργασία είναι εντελώς διαφορετικά δομημένη, με τις απολύσεις να γίνονται ακόμη και μαζικά, με ελάχιστους περιορισμούς.

Όλες οι προβλέψεις για το μέγεθος της οικονομικής ζημίας που θα υποστεί η χώρα από την πανδημία, αριθμητικά μικρή αξία έχουν. Όσο αξιόπιστοι κι αν είναι οι αναλυτές, όσο καλά κι αν είναι τα μοντέλα τους. Διότι οι αστάθμητοι παράγοντες είναι πάρα πολλοί και οι συνθήκες πραγματικά πρωτόγνωρες. Ουδείς μπορεί να ξέρει από τώρα πόσο θα κοστίσει στο ΑΕΠ η πανδημία, διότι δεν ξέρει πώς θα εξελιχθεί η πανδημία, ούτε πώς θα αντιδράσουν οι ανά τον κόσμο καταναλωτές. Όποιος «πέσει μέσα», μάλλον θα είναι απλά ο πιο... τυχερός.

Περίπου την ώρα που στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες βρίσκονται σε χρονιά εκλογής προέδρου, ξεκινούσε μια φιλολογία για την πιθανότητα αναβολής τους, στην Ελλάδα άρχιζε η συζήτηση για το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, παρότι η κυβέρνηση ήρθε στην εξουσία μόλις τον περασμένο Ιούλιο.

Αντίθετα με τις ΗΠΑ, όπου τυχόν αναβολή των προεδρικών εκλογών (παρά τις ανατροπές που προκάλεσε η πανδημία στα πολιτειακά primaries) φαίνεται να αντιμετωπίζει σοβαρά συνταγματικά προβλήματα, στην Ελλάδα δεν υπάρχουν τέτοιας φύσης θέματα, είτε γίνουν εκλογές τον Ιούλιο (όπως ενίοτε ακούγεται), είτε τον Σεπτέμβριο (όπως ακούγεται ακόμη εντονότερα).

Η αποτελεσματική αντίδραση του κράτους, σε όλες σχεδόν τις μορφές του, απέναντι στην επέλαση του κορωνοϊού, αποτελεί ίσως τη μόνη ευχάριστη έκπληξη αυτής της πρωτόγνωρης κρίσης.

Είτε πρόκειται για το σύστημα υγείας, την πολιτική προστασία, είτε για τα οικονομικά υπουργεία και τους άλλους φορείς που αναγκάστηκαν να ξεπεράσουν μέσα σε μέρες, αγκυλώσεις δεκαετιών, είτε για το Υπουργείο Παιδείας που ξαφνικά κατάφερε να αποκτήσει δυνατότητες τηλεδιδασκαλίας, που ούτε να υποψιαστούμε δεν θα μπορούσαμε, με βάση τον μονολιθισμό και την αδράνεια που συστηματικά διακρίνει τη δημόσια διοίκηση.

v