Πόσο κοστίζει στον ελληνικό τουρισμό ο πόλεμος στον Περσικό

Σύνοψη

Αρρυθμίες στη ροή των κρατήσεων και προβληματισμό για την εξέλιξη της φετινής τουριστικής σεζόν περίπου έναν μήνα πριν από την επίσημη εκκίνησή της έχει προκαλέσει η σύρραξη στη Μέση Ανατολή, η χρονική διάρκεια και η γεωγραφική έκταση της οποίας θα καθορίσουν ενδεχόμενες απώλειες για τον πιο νευραλγικό κλάδο της ελληνικής οικονομίας.

Αν και επί του παρόντος δεν έχουν καταγραφεί μαζικές ακυρώσεις και οι απώλειες περιορίζονται σε βαθμό που δύνανται να καλυφθούν μέσα στο επόμενο διάστημα, η γεωπολιτική ένταση στον Περσικό Κόλπο έχει προκαλέσει κλυδωνισμούς, οι οποίοι μεταφράζονται σε επιβράδυνση του ρυθμού των κρατήσεων.

Στάση αναμονής τηρούν οι επιχειρηματίες του τουριστικού κλάδου, προσμένοντας σταθεροποίηση της κατάστασης, έτσι ώστε να επανέλθει η ροή των κρατήσεων και να μηδενιστούν οι ζημιές που έχουν καταγραφεί. Τονίζουν δε πως η ανθεκτικότητα που έχει επιδείξει τα τελευταία χρόνια ο ελληνικός τουρισμός καλλιεργεί προσδοκίες για άμεση επαναφορά της ζήτησης μόλις κοπάσει η έκρυθμη κατάσταση στη Μέση Ανατολή.

Πέραν, ωστόσο, των μεμονωμένων ακυρώσεων που έχουν καταγραφεί, ακόμη και από αγορές που δεν βρίσκονται στη δίνη του πολέμου, και της ανάσχεσης της ροής των κρατήσεων, ανησυχία προκαλεί στους επιχειρηματίες του κλάδου ενδεχόμενη αύξηση του λειτουργικού κόστους, σε περίπτωση που το πετρέλαιο κινηθεί περαιτέρω ανοδικά. Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να επηρεάσει το κόστος των μεταφορών, της ενέργειας και, συνολικά, τη δραστηριότητα των τουριστικών —και όχι μόνο— επιχειρήσεων ενόψει της νέας σεζόν.

Από αέρος αναταράξεις

Ο κλάδος των αερομεταφορών είναι εκείνος που από την αρχή του πολέμου μετρά ήδη σημαντικές απώλειες, καθώς αφενός έχουν τεθεί σε ισχύ περιορισμοί στις πτήσεις από και προς την ευρύτερη περιοχή του Κόλπου, λόγω του κλεισίματος του εναέριου χώρου, και αφετέρου η αβεβαιότητα επηρεάζει άμεσα τη ζήτηση για ταξίδια.

Από την πρώτη ημέρα της κρίσης έως και σήμερα ο αριθμός των πτήσεων που έχουν ακυρωθεί στο «Ελευθέριος Βενιζέλος», το μεγαλύτερο αεροδρόμιο της χώρας, προσεγγίζει τις 500.

Οι δύο εγχώριες αεροπορικές εταιρείες, η Aegean και η SKY express, έχουν ήδη τροποποιήσει το πτητικό έργο τους μέχρι τα τέλη Μαρτίου, ενώ άλλοι μεγάλοι αερομεταφορείς έχουν αποφασίσει να εξαιρέσουν από το θερινό πρόγραμμά τους τις συνδέσεις με το Ισραήλ.

Ο πρόεδρος της Αegean, Ευτύχιος Βασιλάκης, μέσα στην εβδομάδα, στο πλαίσιο της τηλεδιάσκεψης με τους αναλυτές για τα αποτελέσματα του 2025, έδωσε ένα πρώτο στίγμα για τις απώλειες που μετρούν οι αεροπορικές εν γένει και η Αegean ειδικότερα. Όπως είπε, ο μεγαλύτερος εγχώριος αερομεταφορέας καταγράφει μείωση κατά 8%-10% ως προς τις κρατήσεις σε σχέση με τις εβδομάδες που προηγήθηκαν του πολέμου, επισημαίνοντας, παράλληλα, πως πιο ευκρινής εικόνα για το τι μέλλει γενέσθαι θα υπάρχει προς το τέλος του τρέχοντος μήνα.

Τι αλλάζει τώρα

Την ίδια στιγμή, πτήσεις έχει επανεκκινήσει η ινδική αεροπορική IndiGo, η οποία μόλις τον προηγούμενο Ιανουάριο είχε ξεκινήσει τις συνδέσεις μεταξύ Ελλάδας και Ινδίας. Στα θετικά προσμετράται και η μερική έστω επιστροφή κάποιων αερομεταφορέων στους αιθέρες της Μέσης Ανατολής, μεταξύ των οποίων και η Emirates, η οποία εκτελεί ελάχιστα, μεμονωμένα δρομολόγια.

Πάντως, δημοσιεύματα στον ξένο Τύπο κάνουν αναφορές για την πίεση που δέχονται οι αεροπορικές εταιρείες της Ευρώπης λόγω της εκτόξευσης της τιμής των καυσίμων, καθώς, όπως επισημαίνεται, ο κλάδος φαίνεται μόνο εν μέρει προστατευμένος από την άνοδο του κόστους καυσίμων, καθώς οι αντισταθμίσεις (hedging — μηχανισμός κάλυψης συναλλαγματικού ή εμπορευματικού κινδύνου) που έχουν εφαρμοστεί ισχύουν κυρίως μέχρι το τέλος του τριμήνου.

Σημειώνεται ότι τα καύσιμα αντιπροσωπεύουν κατά μέσο όρο περίπου το 26% των λειτουργικών εξόδων, σύμφωνα με τη διεθνή ένωση αεροπορικών εταιρειών IATA (International Air Transport Association — διεθνής οργανισμός εκπροσώπησης αερομεταφορέων), με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις τιμές των εισιτηρίων και ενδεχόμενες αναπροσαρμογές.

Οι παράπλευρες απώλειες

Εκτός από τις απώλειες που καταγράφει ο ελληνικός τουρισμός από τις χώρες οι οποίες βρίσκονται στην εμπόλεμη ζώνη, η σύγκρουση έχει αναστείλει επί της ουσίας την κίνηση προς την Ελλάδα από έναν μεγάλο αριθμό κρατών της Ασίας (Ιαπωνία, Ταϊλάνδη, Βιετνάμ, Φιλιππίνες, Σιγκαπούρη κ.λπ.) που αποτελούσαν πηγή εισερχόμενου τουρισμού για τη χώρα μας.

Αλώβητη από τις καραμπόλες παραμένει, την ίδια στιγμή, η Κίνα, δεδομένου ότι τα δρομολόγια από την ασιατική χώρα προς την Ελλάδα πραγματοποιούνται μέσω του εναέριου χώρου της Ρωσίας, ενώ πρόσφατα επανεκκίνησαν τα δρομολόγια από την Ινδία, μία αγορά που αποτελούσε το μεγάλο στοίχημα του 2026.

Στη δίνη του πολέμου βρίσκεται και η ταξιδιωτική κίνηση από την Αυστραλία, καθώς οι χώρες της Μέσης Ανατολής λειτουργούν ως κόμβοι (hub) για τις αεροπορικές εταιρείες που εκτελούν δρομολόγια από μακρινές αγορές. Το αεροδρόμιο του Ντουμπάι, μάλιστα, αποτελεί σημαντικό κόμβο και για τη διασυνδεσιμότητα της Αθήνας με τις χώρες της Ανατολής.

Στη διακεκαυμένη ζώνη των χωρών που μετρούν απώλειες συγκαταλέγεται και η Κύπρος, λόγω της εγγύτητας στη Μέση Ανατολή και των επιθέσεων που έχει δεχτεί το τελευταίο διάστημα.

Ο παράγοντας ΗΠΑ

Ιδιαίτερα κρίσιμη για την πορεία της τουριστικής φετινής σεζόν είναι και η αντίδραση των Αμερικανών ταξιδιωτών. Αν και η Ελλάδα θεωρείται ασφαλής προορισμός για τους τουρίστες από την άλλη άκρη του Ατλαντικού, η εγγύτητά της στην εμπόλεμη ζώνη ενδέχεται να επηρεάσει τα πλάνα των ταξιδιωτών που προέρχονται από αγορές μακρινών αποστάσεων και δη από τις ΗΠΑ, λόγω επιδείνωσης του αισθήματος ασφάλειας.

Πάντως, όπως τόνισε πριν από λίγες ημέρες στο πλαίσιο εκδήλωσης ο Stefano Casaregola, περιφερειακός διευθυντής της Air Canada για την Ιταλία, την Ελλάδα και την Κύπρο, επί του παρόντος η ζήτηση για τη Νότια Ευρώπη συνολικά και για την Ελλάδα συγκεκριμένα μέχρι στιγμής επιδεικνύει ισχυρή ανθεκτικότητα και είναι πολύ ικανοποιητική για το 2026, επισημαίνοντας ότι δεν καταγράφεται επιβράδυνση των κρατήσεων για ταξίδια από τη Βόρεια Αμερική προς την Ευρώπη.

Ευρωπαϊκός προβληματισμός

Προβληματισμός καταγράφεται και ως προς την ταξιδιωτική συμπεριφορά των Ευρωπαίων τουριστών, καθώς στο ήδη επιβαρυμένο οικονομικό περιβάλλον προστίθεται το ενδεχόμενο περαιτέρω συμπίεσης του διαθέσιμου εισοδήματος λόγω ενδεχόμενης αύξησης των τιμών του πετρελαίου, γεγονός που εντείνει την οικονομική πίεση στα νοικοκυριά.

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι κάποιες από τις μεμονωμένες ακυρώσεις που έχουν καταγραφεί προέρχονται από τη Γερμανία, μία εκ των δύο μεγαλύτερων δεξαμενών τουριστών για την Ελλάδα.

Βέβαια, την ίδια στιγμή, έδαφος κερδίζει το σενάριο οι Ευρωπαίοι να επιλέξουν να παραμένουν φέτος για τις διακοπές τους εντός των συνόρων της Γηραιάς ηπείρου, αποφεύγοντας τα μακρινά ταξίδια.

Στην κατεύθυνση αυτή, αρκετοί αερομεταφορείς ανακατανέμουν τις διαθέσιμες θέσεις τους, ενισχύοντας την παρουσία τους σε προορισμούς της Ευρώπης, καθώς επικρατούν εκτιμήσεις για μετατόπιση μέρους της ταξιδιωτικής κίνησης από τη Μέση Ανατολή προς την Ευρώπη, δεδομένου ότι οι τουρίστες εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στο ενδεχόμενο να εγκλωβιστούν λόγω των περιορισμών στον εναέριο χώρο κρατών του Κόλπου.

Ενδεικτική είναι η εκτίμηση του Γιόζεφ Βαράντι, επικεφαλής της ουγγρικής low cost αεροπορικής εταιρείας Wizz Air Holdings Plc, ο οποίος τόνισε πως οι ταξιδιώτες θα προτιμήσουν να κινηθούν εντός Ευρώπης, δεδομένου ότι οι ανταποκρίσεις προς την Ασία μέσω Μέσης Ανατολής θα είναι πιο δύσκολες.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, επί του παρόντος, με βάση τα μηνύματα από τη διεθνή έκθεση τουρισμού στο Βερολίνο, την ITB (Internationale Tourismus-Börse — κορυφαία παγκόσμια έκθεση τουρισμού, παραδοσιακό βαρόμετρο σεζόν), η Ελλάδα για το 2026 εξακολουθεί να καταγράφει θετικό πρόσημο σε ό,τι αφορά τη ζήτηση από βασικές αγορές, όπως είναι η γερμανική, επιδεικνύοντας υψηλή ανθεκτικότητα.

Οι μεγάλες αγορές που επηρεάζονται

Αν και δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία επί του παρόντος για την επιβατική κίνηση που εν πολλοίς έχει μπει σε αναστολή και παρά το γεγονός ότι κάποιοι επιλέγουν τελικά να ταξιδέψουν επιλέγοντας δρομολόγια με ανταποκρίσεις σε ασφαλείς χώρες, στο μάτι του κυκλώνα βρίσκονται περισσότεροι από 1,5 εκατ. τουρίστες.

Και αυτό διότι για το 2025 η συνολική επιβατική κίνηση (αφίξεις και αναχωρήσεις Ελλήνων και ξένων κατοίκων) στο «Ελευθέριος Βενιζέλος» από τις χώρες της Μέσης Ανατολής που συνδέονταν με την ελληνική πρωτεύουσα διαμορφώθηκε σε περίπου 2,5 εκατ., αριθμός που αντιστοιχεί σε μερίδιο 10,5% επί της συνολικής κίνησης του μεγαλύτερου αεροδρομίου της χώρας.

Ενδεικτικό της δυναμικής του Ισραήλ, της χώρας που βρίσκεται στην καρδιά του πολέμου και ταυτόχρονα αποτελεί σημαντική αγορά για τον ελληνικό τουρισμό, είναι το γεγονός ότι ο αριθμός των Ισραηλινών τουριστών στο μεγαλύτερο αεροδρόμιο της χώρας το 2025 ανήλθε σε 360 χιλιάδες.

Μάλιστα, τα πρώτα δείγματα από την κίνηση της ισραηλινής αγοράς φέτος ήταν ιδιαιτέρως ενθαρρυντικά. Είναι χαρακτηριστικό ότι η κίνηση από/προς το Ισραήλ ήταν καθοριστικής σημασίας για τις επιδόσεις του αεροδρομίου της Θεσσαλονίκης τον Ιανουάριο, με τον αριθμό των διακινηθέντων ταξιδιωτών από τη χώρα του Κόλπου να παρουσιάζει αύξηση 49% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025.

Ωστόσο, κύριο χαρακτηριστικό γνώρισμα της ισραηλινής αγοράς είναι η επίδειξη γρήγορων αντανακλαστικών και η ικανότητα ανάκαμψης με ταχείς ρυθμούς έπειτα από περιόδους κρίσης, γεγονός που «καθησυχάζει» τους φορείς του τουρισμού για άμεση επαναφορά και περιορισμό των απωλειών όταν τελειώσει η σύρραξη.

Η σημασία της εν λόγω αγοράς για την Ελλάδα αποτυπώνεται στα στοιχεία του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ), βάσει των οποίων, το 2024 ο εισερχόμενος τουρισμός από το Ισραήλ κατέγραψε αύξηση σε όλα τα βασικά μεγέθη του, με τις αφίξεις να βρίσκονται στο συν 29,6%, τις διανυκτερεύσεις να καταγράφουν άνοδο 53,5% και τις εισπράξεις να ενισχύονται σε ποσοστό 55,4%. Σε ό,τι αφορά το μερίδιο της ισραηλινής αγοράς σε επίπεδο εισπράξεων, το 2024 ανήλθε στο 2% έναντι 1,4% το 2023.

Σε σύγκριση με τον μέσο όρο της χώρας, οι επισκέπτες από το Ισραήλ το 2024 κατέγραψαν υψηλότερη κατά 18% Μέση Κατά Κεφαλή Δαπάνη στα 675 ευρώ έναντι 572 ευρώ και υψηλότερη κατά 19,7% Μέση Δαπάνη ανά Διανυκτέρευση στα 106,7 ευρώ έναντι 89,1 ευρώ.

Από τη γεωπολιτική κρίση επηρεάζονται και οι Αυστραλοί, λόγω των ανταποκρίσεων σε αεροδρόμια των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Οι τουρίστες που ταξίδεψαν στην Ελλάδα από την Αυστραλία το 2024 ανήλθαν σε 180 χιλιάδες, αριθμός μειωμένος κατά 38% σε σχέση με το 2023, με τις ταξιδιωτικές εισπράξεις να διαμορφώνονται σε 192 εκατ. ευρώ από 460 εκατ. το 2023.

Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το 9μηνο του 2025 στην Ελλάδα είχαν ταξιδέψει 229 χιλιάδες τουρίστες από την Αυστραλία, αριθμός που προμηνύεται να είναι για όλο το 2025 σημαντικά ενισχυμένος σε σχέση με το 2024. Ιδιαίτερης σημασίας είναι το γεγονός ότι πρόκειται για ταξιδιώτες υψηλού εισοδηματικού προφίλ, αφού η μέση κατά κεφαλή δαπάνη το 2024 κινείται σταθερά πάνω από τα 1.000 ευρώ.

Τέλος, αρνητικά έχει επιδράσει ο πόλεμος και για την ταξιδιωτική κίνηση από και προς την Κύπρο. Όπως είπε ο πρόεδρος της Αegean, Ευτύχιος Βασιλάκης, διαπιστώνεται πτώση των κρατήσεων σε ποσοστό πάνω από 10% για τη μεγαλόνησο.

Ως προς τα νούμερα, το 2024 επισκέφθηκαν την Ελλάδα περισσότεροι από 625 χιλιάδες Κύπριοι τουρίστες, αριθμός ενισχυμένος κατά 10% σε ετήσια βάση, με τα έσοδα να διαμορφώνονται σε 341 εκατ. ευρώ και τη μέση κατά κεφαλή δαπάνη των Κυπρίων να ανέρχεται σε 545 ευρώ. Το 9μηνο του 2025, με βάση τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, στην Ελλάδα ταξίδεψαν 416 χιλιάδες τουρίστες από την Κύπρο.

Watch Now