Η Ελλάδα δεν πρέπει να είναι ικανοποιημένη από τη συμμετοχή της στο διεθνή καταμερισμό επενδύσεων είναι το βασικό συμπέρασμα ειδικής μελέτης του ΙΟΒΕ για τις ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα που παρουσιάσθηκε σήμερα σε εκδήλωση στην Αίγλη Ζαππείου.

Συμπερασματικά η μελέτη του ΙΟΒΕ τονίζει ότι οι προοπτικές προσέλκυσης ξένων επενδύσεων στην Ελλάδα θα εξακολουθήσουν να είναι δυσμενείς στο βαθμό που τα μέτρα πολιτικής δεν συνιστούν ένα συνεκτικό πλέγμα για την αύξηση της αποτελεσματικότητας της οικονομίας και συνεχιστεί ο αποσπασματικός χαρακτήρας θεσμικών μεταρρυθμίσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, η ραγδαία υποχώρηση στη σχετική κατάταξη της Ελλάδας αναδεικνύει, όπως αναφέρθηκε, τον κίνδυνο της διατήρησης ενός status quo, ειδικά όταν ο περίγυρος -οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης- προχωρούν με ταχείς ρυθμούς σε μεταρρυθμίσεις οι οποίες αυξάνουν την ελκυστικότητα τους. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει με εύγλωττο τρόπο πως σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον δεν υπάρχει δυνατότητα εφησυχασμού.

Ειδικότερα, το βιβλίο με τίτλο ”Η Ελλάδα στη Διεθνή Αγορά Επενδύσεων”, των κυρίων Παλάσκα, Πεχλιβάνου και Στοφόρου, προσεγγίζει ιστορικά την εξέλιξη των ξένων άμεσων επενδύσεων στην Ελλάδα από το 1950 μέχρι σήμερα, και επιχειρεί να εντοπίσει τον πυρήνα των παραγόντων που έχουν περιορίσει το ρόλο της χώρας στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων.

Τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης παρουσίασε ο καθηγητής Θεοδόσιος Παλάσκας διευθυντής έρευνας του ΙΟΒΕ και μεταξύ των άλλων προκύπτουν:

* Η ανάλυση της εξέλιξης των Ξένων Άμεσων Επενδύσεων (ΞΑΕ) διεθνώς, καταγράφει δυο τάσεις: πρώτον, εμφανίζεται μια εντυπωσιακή αύξηση μέχρι και το τέλος της δεκαετίας του ’90 -τα αποθέματα εισροών ΞΑΕ κατά την περίοδο 1980-2002 κατέγραψαν άνοδο ίση με 918%- και δεύτερον, παρατηρείται έντονη γεωγραφική αναδιάρθρωση καθώς αυξάνουν δυσανάλογα οι εισροές των ΞΑΕ εντός του ΟΟΣΑ.

Αυτές οι τάσεις διαμορφώθηκαν από την ραγδαία άνοδο των διασυνοριακών εξαγορών και συγχωνεύσεων κυρίως μεταξύ των ΗΠΑ, της Ιαπωνίας και της ΕΕ. Επιβοηθητικό ρόλο έπαιξε και η ανάπτυξη προγραμμάτων περιφερειακής ολοκλήρωσης στην ΕΕ (απελευθέρωση επιμέρους αγορών, ιδιωτικοποιήσεις, ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς). Τα αποθέματα εισροών ΞΑΕ της ΕΕ αυξήθηκαν την περίοδο 1980-2002 κατά 1107%.

* Την ίδια περίοδο, η Ελλάδα είχε μικρό βαθμό εμπλοκής σε αυτή τη διεθνή κινητικότητα, όπως επιβεβαιώνεται και από την άνοδο των αποθεμάτων εισροών ΞΑΕ ίση με 166% μόνο.

Αυτή η υστέρηση μπορεί να αποδοθεί σ’ ένα βαθμό στην αποχή της Ελλάδας από την έκρηξη εξαγορών και συγχωνεύσεων που έλαβε χώρα διεθνώς τη δεκαετία του ’90 διότι τα κατά καιρούς εγχώρια προγράμματα ιδιωτικοποιήσεων δεν ενθάρρυναν την προσέλκυση στρατηγικών επενδυτών. Αντίθετα, προτιμούνταν η πώληση μεριδίων των υπό ιδιωτικοποίηση εταιρειών σε ξένους θεσμικούς επενδυτές.

* Ανταγωνιστικές περιφερειακές οικονομίες της ΕΕ, όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία εκμεταλλεύτηκαν σε πρώτο στάδιο την ένταξη τους στην ΕΟΚ και σε δεύτερο στάδιο την εισδοχή τους στην ΟΝΕ για να βελτιώσουν σημαντικά την ελκυστικότητα τους ως προορισμού ξένων επενδύσεων, αξιοποιώντας παράλληλα σε μεγάλο βαθμό και τα κοινοτικά πλαίσια στήριξης για την ενίσχυση των υποδομών. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι την περίοδο 1980-2002 οι ΞΑΕ της Πορτογαλίας και της Ισπανίας κατέγραψαν παρόμοιες έντονες αυξήσεις κατά 1100% και 4136% αντίστοιχα.

* Η αδυναμία προσέλκυσης ξένων επενδύσεων παρατηρείται παρά το ελκυστικό θεσμικό περιβάλλον. Η Ελλάδα από πολύ νωρίς συνειδητοποίησε την ανάγκη διαμόρφωσης πολιτικής κινήτρων. Από την πρώτη κιόλας μεταπολεμική δεκαετία, διαμορφώθηκε (νόμος 2687/53), το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο για την αύξηση της ελκυστικότητας της χώρας ως επενδυτικού προορισμού.

Επίσης, τη δεκαετία του ’90, με την υιοθέτηση του νόμου 2601/98, η χώρα προσέγγισε τα επίπεδα των επενδυτικών κινήτρων -επιχορηγήσεις, επιδοτήσεις τόκων, επιδοτήσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης και φορολογικές απαλλαγές- της Ισπανίας. Όμως παρά ταύτα, η εξέλιξη των εισροών ΞΑΕ ήταν κάθε άλλο παρά ικανοποιητική με αποκορύφωμα το 2002, οπότε οι εισροές ΞΑΕ βρέθηκαν στη χαμηλότερη ιστορικά θέση τους.

* Οι καμπές στην Ελληνική ιστορία, όπως η ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ) και η εισδοχή της στην ΟΝΕ, δεν επηρέασαν όσο θετικά θα αναμενόταν τις εισροές ξένων επενδύσεων. Η ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ το 1981 οδήγησε σε παροδική άνοδο των ξένων επενδύσεων (κατά 37,9% το 1980). Στη συνέχεια, όμως, ο συνδυασμός των επιλογών πολιτικής και του οικονομικού περιβάλλοντος απομάκρυναν τη χώρα από τις διεθνείς εξελίξεις, με άμεσο αποτέλεσμα την επιβράδυνση των ρυθμών αύξησης των εισροών ΞΑΕ.

Το μέγα ερώτημα που εύλογα δημιουργείται είναι: Γιατί η Ελλάδα δεν έχει καταφέρει να αποτελέσει σημαντικό πόλο έλξης ξένων επενδύσεων; Επειδή οι ξένοι επενδυτές δεν αντιλαμβάνονται τις θετικές εξελίξεις που πραγματοποιούνται στη χώρα ή επειδή θεωρούν ότι η χώρα δεν αποτελεί ελκυστικό προορισμό, ή γιατί τα μέτρα πολιτικής που υιοθετούνται κρίνονται ανεπαρκή;

Για την απάντηση των παραπάνω η μελέτη του ΙΟΒΕ χρησιμοποιεί στοιχεία που προκύπτουν από μελέτες αξιολόγησης διεθνών οργανισμών όπως το World Economic Forum (WEF) και το Economist Intelligence Unit (EIU).

Οι μελέτες αυτές χρησιμοποιούν ένα ευρύ φάσμα δεικτών για να καλύψουν όλους τους παράγοντες που διαμορφώνουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και κατά συνέπεια την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας κάθε χώρας.

Συγκεκριμένα, επιλέχθηκαν οι πιο κατάλληλοι δείκτες και ομαδοποιήθηκαν έτσι ώστε να καταστεί δυνατόν να αξιολογηθεί η εικόνα της Ελλάδας στα μάτια του ξένου επενδυτή, τόσο σε ότι αφορά στην ανταγωνιστικότητα και το δυναμισμό της εν γένει, όσο και σε ότι αφορά στην αποτελεσματικότητα μέτρων μακροοικονομικής και μικροοικονομικής πολιτικής που μπορούν να επηρεάσουν ευμενώς το επιχειρηματικό περιβάλλον.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η σύγκριση της πορείας των δεικτών της Ελλάδας με αντίστοιχες περιφερειακές οικονομίες χωρών της Κεντρικής & Ανατολικής Ευρώπης (ΚΑΕ). Οι χώρες της ΚΑΕ εμφανίζουν μια αξιοσημείωτη βελτίωση στους δύο δείκτες μέτρων αποτελεσματικότητας πολιτικής, η οποία με τη σειρά της μεταφράζεται σε βελτίωση των δύο δεικτών αξιολόγησης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Εμφανώς θετική τάση, με επιβραδυνόμενο όμως ρυθμό, εμφανίζουν και οι δείκτες αποτελεσματικότητας και δυναμισμού της οικονομίας στις χώρες της ΚΑΕ, γεγονός που οδηγεί στην υποχώρηση της θέσης της Ελλάδας.

Όπως προκύπτει από την ανάλυση των δεδομένων για την προσέλκυση των ξένων επενδύσεων καθοριστικά σημεία είναι ορισμένοι εγχώριοι διαρθρωτικοί και πολιτικοί παράγοντες, όπως η οργάνωση της αγοράς εργασίας, η πολιτική και οικονομική σταθερότητα, οι υποδομές και οι επενδυτικές συνθήκες (παροχή κινήτρων).

Στην εκδήλωση παρενέβη ο Συντονιστής της ΟΔΕ Οικονομικών Υποθέσεων, βουλευτής Α’ Αθηνών, Γιώργος Αλογοσκούφης, ο οποίος επεσήμανε: ”Άμεση προτεραιότητα της πολιτικής που έχουμε σχεδιάσει στη Νέα Δημοκρατία είναι η έμφαση στην ενίσχυση του δυναμισμού τομέων, όπως ο κατασκευαστικός, που συντηρούν την ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια, αλλά και το να δοθεί νέος δυναμισμός σε τομείς όπου η Ελλάδα έχει συγκριτικά πλεονεκτήματα. Τομείς όπως ο αγροτικός, ο τουρι-σμός, μεγάλο μέρος της βιομηχανίας και του εμπορίου, η ναυτιλία, η παραγωγή ενέργειας, οι τηλεπικοινωνίες, οι μεταφορές μπορούν να έχουν σημαντική αναπτυξιακή ώθηση μέσω μιας νέας πολιτικής. Μιας πολιτικής που θα προσελκύσει άμεσες ξένες επενδύσεις και που θα δώσει νέα πνοή στην ελληνική περιφέρεια. Μιας πολιτικής που θα δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που είναι η σπονδυλική στήλη της ελληνικής οικονομίας”.

Την έναρξη της εκδήλωσης χαιρέτισε η κα Ανδρονίκη Μπούμη, Πρόεδρος του Δ.Σ του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου και μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής ΙΟΒΕ. Για το σημαντικό ρόλο των ξένων επενδύσεων και την αναγκαιότητα προσέλκυσης διεθνών κεφαλαίων μίλησαν ο κ. Παναγιώτης Θωμόπουλος Υποδιοικητής της Τράπεζας Ελλάδος, ο κ. Οδυσσέας Κυριακόπουλος Πρόεδρος του ΣΕΒ, ο κ. Γεώργιος Ζανιάς Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Οικονομίας, ο κ. Γεώργιος Αλογοσκούφης Συντονιστής Οικονομικών Υποθέσεων Νέας Δημοκρατίας και ο κ. Κωνσταντίνος Μπακούρης Μέλος του Δ.Σ. της Βιοχάλκο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν οι τοποθετήσεις των εμπορικών ακολούθων πρεσβειών ευρωπαϊκών και άλλων χωρών όπως της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Μεγάλης Βρετανίας, των ΗΠΑ κ.α.