Οι χώρες αγοράζουν γη στον Τρίτο Κόσμο υπό τον φόβο της ανεπάρκειας τροφίμων και οι επενδυτικοί οίκοι κάνουν το ίδιο με στόχο το κέρδος. Μία νέα φεουδαρχία αρχίζει να δημιουργείται σε χώρες της Αφρικής, της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής καθώς η αυτάρκεια των λαών στα τρόφιμα και στη φθηνή ενέργεια είναι δύο από τα μεγάλα στοιχήματα για τα επόμενα χρόνια.

Πρώτος στόχος των κρατών που αναζητούν καλλιεργήσιμες εκτάσεις γης είναι η Αφρική, αφού έχει συνολική έκταση 24,3 εκατ. τετ. χιλιόμετρα, εκ των οποίων μόνο λίγα καλλιεργούνται. Συγκεκριμένα, πλούσιες χώρες από τον αναπτυσσόμενο χώρο, που πιθανότατα θα αντιμετωπίσουν κάμψη στην παραγωγή τροφίμων λόγω της αύξησης του πληθυσμού ή εξαιτίας της έλλειψης νερού, επιδίδονται σε αγώνα εξαγορών τεράστιων καλλιεργήσιμων εκτάσεων ανά τον κόσμο.

Ενδεικτικά, κινεζικές εταιρίες με τις ευλογίες της κυβέρνησης έχουν αναλάβει την εκμετάλλευση εκατομμυρίων στρεμμάτων γης τόσο για την παραγωγή αγροτικών προϊόντων όσων και για την ανάπτυξη της κτηνοτροφίας στο Μεξικό, στη Βραζιλία, στο Καμερούν, στο Καζακστάν, στο Λάος και στις Φιλιππίνες.

Χαρακτηριστικό είναι ότι το Λάος έχει εκμισθώσει σε ξένους περίπου 3 εκατ. εκτάρια (εκ των οποίων τις 700.000 σε Κινέζους), δηλαδή το 15% της συνολικής γεωργικής έκτασής του. Επίσης, εταιρίες από το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν, τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ αλλά και από την Αίγυπτο διεκδικούν εκτάσεις-φιλέτα στην Αφρική και στις φτωχότερες χώρες της Ασίας.

Η Αίγυπτος έχει βλέψεις για 840.000 εκτάρια αγροτικής γης στην Ουγκάντα, ενώ η Λιβύη εξασφάλισε 250.000 εκτάρια παραγωγής σιτηρών στην Ουκρανία. Ορυζώνες στην Καμπότζη και στο Βιετνάμ διεκδικούν το Κουβέιτ και το Κατάρ. Μάλιστα, η σαουδαραβική εταιρία BinLaden Group έχει συμφωνία ύψους άνω των 4,3 δισ. δολαρίων για την εκμετάλλευση 500.000 εκταρίων ορυζώνων στην Ινδονησία.

Από το παιχνίδι δεν λείπει η Ιαπωνία, η οποία έχει αγοράσει 1 εκατ. στρέμματα στη Βραζιλία για την καλλιέργεια σόγιας και καλαμποκιού, ενώ ιαπωνικές επιχειρήσεις κατέχουν συνολικά 120 εκατ. στρέμματα στη νοτιοανατολική Ασία και στη Λατινική Αμερική. Επίσης, ξεχωρίζει η ενοικίαση για 99 χρόνια από τη νοτιοκορεατική Daewoo Logistics 1,3 εκατ. εκταρίων γεωργικής γης στη Μαδαγασκάρη.

- Ο στόχος των Δυτικών

Η εκπροσώπηση της ανεπτυγμένης Δύσης γίνεται σε επίπεδο όχι τόσο κρατών και επιχειρήσεων με στόχο τις επισιτιστικές ελλείψεις (άλλωστε, μπορούν να εισάγουν τρόφιμα από τους νέους φεουδάρχες), όσο επενδυτικών ομίλων με σκοπό τις υψηλές αποδόσεις.

Σύμφωνα με αρκετούς αναλυτές, στη διάρκεια του τρέχοντος έτους προβλέπεται νέος κύκλος ανόδου στις τιμές των τροφίμων (πιθανότατα πάνω από 7%). Οι εκτιμήσεις σχετικά με αυτό στηρίζονται στην κλιματική αλλαγή, η οποία θα προκαλέσει απώλειες στην παραγωγή τροφίμων, στην ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης και σε μια πιθανή αναβίωση του προστατευτισμού λόγω της τρέχουσας οικονομικής κρίσης.

Έτσι, η Morgan Stanley και ο βρετανικός επενδυτικός όμιλος Landkom αγόρασαν στην Ουκρανία καλλιεργήσιμη έκταση 400.000 και 1 εκατ. στρεμμάτων αντίστοιχα, ενώ επενδυτικοί οίκοι όπως η Goldman Sachs και η Deutsche Bank στοχεύουν να εισέλθουν στον κινεζικό πρωτογενή τομέα. Η επενδυτική στροφή θα μπορούσε να είναι μία νέα σελίδα των δυτικών εταιρειών, μετά τις "τοξικές" επενδύσεις που προκάλεσαν τη διεθνή κρίση.
 
Όμως, πολλοί αναλυτές θεωρούν δεδομένο ότι σύντομα θα επιχειρηθεί χειραγώγηση στις τιμές από τους ισχυρούς ομίλους (άλλωστε, εργαζόμενοί τους είναι εκείνοι που κάνουν λόγο για νέο κύκλο ανόδου), οδηγώντας σε νέο παιχνίδι κερδοσκοπίας εις βάρος των φτωχών. 

- Η Αφρική δέλεαρ για όλους

Όταν τον Φεβρουάριο του 2007 ο Πρόεδρος της Κίνας κ. Χου Ζιντάο είχε κάνει 12ήμερη περιοδεία σε χώρες της Αφρικής, όλοι είχαν ερμηνεύσει την κίνηση ως δείγμα της στροφής που κάνει η χώρα στην εξωτερική της πολιτική.

Η ασιατική υπερδύναμη, χωρίς να εγκαταλείπει τον ρόλο του βοηθού κρατών για πολιτικούς λόγους, μετατρεπόταν πλέον σε σκληρό εμπορικό εταίρο. Μάλιστα, πολλοί είπαν ότι η Κίνα είχε στόχο να ξεπεράσει τις ΗΠΑ και τη Γαλλία ως εμπορικός εταίρος αφρικανικών χωρών, αφού είχε αφήσει πίσω τη Βρετανία. Κατόπιν ακολούθησε η Ινδία, η οποία έναν χρόνο πριν (τον Απρίλιο του 2008) εξήγγειλε μεγαλεπήβολο σχέδιο για επενδυτική συνεργασία με χώρες της Αφρικής.

Ταυτόχρονα, παρότι πολλά πλάνα δεν υλοποιήθηκαν λόγω της παγκόσμιας πιστωτικής κρίσης, πάνω από 50 δισ. δολάρια αναμένονταν να είναι οι επενδύσεις δυτικών κεφαλαίων στη "μαύρη ήπειρο" το 2007 και το 2008. Η λήξη της κρίσης πιστεύεται πως θα πυροδοτήσει εκ νέου το ενδιαφέρον των δυτικών κεφαλαίων. Το επενδυτικό ρίσκο δεν είναι μικρό, όμως σίγουρα είναι μικρότερο μπροστά στις τεράστιες προοπτικές ανάπτυξης της αφρικανικής ηπείρου.

Οι τομείς, εκτός από τη γεωργία, που συγκεντρώνουν τα περισσότερα επενδυτικά βλέμματα είναι οι ακόλουθοι:

- Στην Αφρική ο "μαύρος χρυσός" αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή εσόδων, αφού στην ήπειρο υπολογίζεται το 8% των αποδεδειγμένων αποθεμάτων του κόσμου.

- Οι αφρικανικές χώρες είναι πλούσιες σε εμπορεύματα, καθώς παράγουν σε μεγάλο βαθμό πρώτες ύλες, όπως χαλκό, νικέλιο και αλουμίνιο, τις οποίες κυρίως εισάγουν οι αναδυόμενες οικονομίες της Κίνας και της Ινδίας για να παράγουν προϊόντα προς τον δυτικό κόσμο.

- Η κινητή τηλεφωνία είναι ένας κλάδος με μεγάλες προοπτικές για τις ξένες εταιρίες εφόσον όλο και περισσότεροι Αφρικανοί απορρίπτουν τις αναξιόπιστες και ανεπαρκείς υπηρεσίες σταθερής τηλεφωνίας και στρέφονται στα κινητά τηλέφωνα.

- Τα μεγάλα προγράμματα υγείας, τα οποία υλοποιούν οι διεθνείς οργανισμοί σε χώρες που μαστίζονται από τις ασθένειες, αποτελούν πλούσια πηγή για τις φαρμακευτικές επιχειρήσεις.

- Για την οικονομική ανάπτυξη πολλές χώρες, κυρίως της Βορείου Αφρικής, έχουν επενδύσει στην πληροφορική. Βέβαια, τη χρήση των υπολογιστών και του Internet την εμποδίζει το υψηλό κόστος των υπηρεσιών αυτών συγκριτικά με το μέσο εισόδημα σε πολλές αφρικανικές χώρες.

- Η ανάπτυξη του εμπορίου προϋποθέτει καλύτερες υποδομές. Αυτό είναι επιτακτικό για τα αφρικανικά κράτη εάν θέλουν να ανταγωνιστούν τις αναπτυσσόμενες ασιατικές χώρες στην προσέλκυση ξένων εταιριών, οι οποίες κατασκευάζοντας εργοστάσιά τους στην Αφρική θα θελήσουν να εκμεταλλευτούν το χαμηλό κόστος εργασίας.

- Πολλά από τα έσοδα από τις εξαγωγές εμπορευμάτων κατευθύνονται στην αγορά όπλων, εφόσον είναι πολλές οι εστίες έντασης στη "μαύρη ήπειρο". Το αφρικανικό πεδίο για τον αμυντικό κλάδο ήταν, δυστυχώς, πάντα... λαμπρό.