Πώς η Ρωσία «εμπνέει» την «αυταρχική δημοκρατία» Τραμπ

Η γοητεία που αυταρχικοί ηγέτες, όπως ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν και άλλοι ασκούν στον Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι τυχαία. Πηγάζει αυτό από εδραιωμένες προσωπικές του αντιλήψεις και από την σημασία που ο ίδιος δίνει στην άσκηση εξουσίας.

Κλασσική περίπτωση νάρκισσου «ξερόλα», ο Αμερικανός πρόεδρος, σε κάθε βήμα της ζωής του θέλει να έχει πάντα δίκιο για το πώς ο ίδιος αντιλαμβάνεται τη ζωή και την πορεία της. Ένα σημαντικό ωστόσο προσόν του, είναι η διαπραγματευτική του ικανότητα και ο τρόπος που μπορεί να την ασκήσει μέσα σ’ ένα περιβάλλον που να του είναι ευνοϊκό υπό αυτή την έννοια, μπορούμε να πούμε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ, σήμερα, με αρκετή μεθοδικότητα, σχεδιάζει μια νέα κατεύθυνση για την αμερικανική δημοκρατία, που είναι αυτή του δημοκρατικού αυταρχισμού.

Η πρώτη εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία το 2016 πυροδότησε μια ενεργητική υπεράσπιση της δημοκρατίας από το αμερικανικό κατεστημένο. Όμως η επιστροφή του στο αξίωμα αντιμετώπισε εντυπωσιακή αδιαφορία. Πολλοί από τους πολιτικούς,  ειδήμονες, τα στελέχη των μέσων ενημέρωσης και τους ηγέτες των επιχειρήσεων που έβλεπαν τον Τραμπ ως απειλή για τη δημοκρατία πριν από δέκα χρόνια, το 2025 έδειξαν να παρακολουθούν τα γεγονότα με αρκετή μοιρολατρία.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, από το 2014, έχοντας αποφασίσει να ασχοληθεί ενεργά με την πολιτική αναζητούσε το έδαφος στο οποίο θα μπορούσε να αναπτύξει τις δραστηριότητές του. Πλην, όμως, σε καμμιά περίπτωση το έδαφος αυτό δεν θα μπορούσε να είναι το δημοκρατικό σύστημα που ίσχυε στις περισσότερες χώρες που συνθέτουν τον αποκαλούμενο δυτικό κόσμο.

Στο επίπεδο αυτό, ο Ντόναλντ Τραμπ,  μετά από υποδείξεις  Ρώσων φίλων του και χρηματοδοτών του, άρχισε να ενδιαφέρεται και να αναλύει με συμβούλους του, τις  αντιδυτικές ομιλίες του Ρώσου προέδρου Πούτιν, για τον οποίον έτρεφε μεγάλη συμπάθεια. Διαπίστωσε έτσι ότι ο Πούτιν δεν κατηγορούσε τη Δύση για το «καπιταλιστικό της σύστημα» αλλά για την ηθική και πολιτική της παρακμή.

«Ως καιροσκόπος καπιταλιστής», λέει ο Στηβ Μπάνον, πρώην σύμβουλος επικοινωνίας του Τραμπ, ο τότε κτηματομεσίτης συνειδητοποίησε ότι για τη Ρωσία το πρόβλημα της δεν ήταν ο καπιταλισμός, αλλά η φιλελεύθερη δημοκρατία.

Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον έτσι ο μετέπειτα Αμερικανός πρόεδρος, άρχισε να μελετά και να εμπνέεται από θέσεις του Ρώσου φιλόσοφου Αλεξάντερ Ντούνγκιν, γνωστού για τις θέσεις του περί της αναβίωσης μιας μεγάλης Ρωσίας. Λέγεται μάλιστα ότι η τραμπική ιδεολογία του MAGA (Make America Great Again), αφετηρία έχει τις θέσεις Ντούνγκιν για μια μεγάλη ρωσική αυτοκρατορία, κυρίαρχη στο χώρο της Ευρασίας.

Ήδη από το 2016, η ρητορική Ντούνγκιν για την Ουκρανία και τη Δύση είναι επιθετική, υποστηρίζοντας ότι η χώρα του βρίσκεται σε πόλεμο με την παγκοσμιοποίηση και τις φιλελεύθερες δημοκρατίες. Η επιρροή του Ντούνγκιν, αν και αμφισβητούμενη, θεωρείται από πολλούς αναλυτές ως καθοριστική για την εξωτερική πολιτική του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν. Μπορεί έτσι ο ίδιος να απορρίπτει τον χαρακτηρισμό «εγκέφαλος του Πούτιν», πλην όμως  η διαρκής του παρουσία στα μέσα ενημέρωσης και οι ιδέες του για την ανασύσταση της ρωσικής αυτοκρατορίας, τον καθιστούν σημαντικό παίκτη στον πολιτικό διάλογο της Ρωσίας.

Πάντως, τα τελευταία χρόνια, ο Ντούνγκιν έχει αναπτύξει σχέσεις με υποστηρικτές του Τραμπ, συμμετέχοντας σε συνεντεύξεις με διακεκριμένες προσωπικότητες των αμερικανικών media, όπως ο Τάκερ Κάρλσον και ο Άλεξ Τζόουνς. Στα podcast τους, επιτίθεται στο «wokeism», τους ακτιβιστές τρανς και τον Τζορτζ Σόρος, φτάνοντας να δηλώσει ότι το σύστημα της παγκοσμιοποίησης είναι υπεύθυνο για την κλιμάκωση του πολέμου στην Ουκρανία.

Η συγχρονισμένη πολιτική στάση του Τραμπ και του Πούτιν, που υποστηρίζουν την ανάγκη τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία, φαίνεται να ευνοεί τις φιλοσοφικές αναζητήσεις του Ντούνγκιν. «Ενδιαφέρομαι για τον Τραμπ και τον τραμπισμό», ανέφερε σε συνέντευξή του στην The Wall Street Journal.

Αξίζει να σημειώσουμε επίσης ότι στο μέτρο που ο Τραμπ «παίζει» και με τη χριστιανική θρησκεία, η φιλοσοφία του Ντούνγκιν περιλαμβάνει την προώθηση στην Ευρασία της Ορθόδοξης Χριστιανικής ιδεολογίας, με ιδιαίτερη έμφαση στην ενοποίηση των πρώην σοβιετικών δημοκρατιών και στη διατήρηση της ρωσικής ταυτότητας. Ο ίδιος θεωρεί ότι ο Τραμπ μπορεί να βοηθήσει τη Ρωσία να ανακτήσει την επιρροή της, μειώνοντας την αμερικανική κυριαρχία στην παγκόσμια σκηνή.

Η βιβλιογραφία του, που περιλαμβάνει το έργο «Η Επανάσταση του Τραμπ», χαιρετίζει τις πολιτικές αποφάσεις του προέδρου που ταυτίζονται με τη διάλυση διεθνών οργανισμών, αποδίδοντας αυτές τις κινήσεις στην αναστολή της παγκοσμιοποίησης.

Από αυτά που προηγούνται είναι σαφέστατο ότι ο σημερινός Αμερικανός πρόεδρος, πρώτον απεχθάνεται τη φιλελεύθερη δημοκρατική Ευρώπη, την οποίαν βλέπει ως εμπόδιο στην ιδεολογία του και τη διάδοσή της. Δεύτερον, ο υπαρκτός πουτινισμός, πείθει τον Τραμπ, ότι στο δυτικό κόσμο μπορεί να υπάρξει μια μορφή αυταρχισμού χωρίς καταστροφή της συνταγματικής τάξης.

Αυτό που βρίσκεται μπροστά δεν είναι  ή μονοκομματική δικτατορία, αλλά ο ανταγωνιστικός αυταρχισμός - ένα σύστημα στο οποίο τα κόμματα ανταγωνίζονται στις εκλογές, αλλά n κατάχρηση εξουσίας από τον κυβερνητικό σχηματισμό, περιορίζει την αντιπολίτευση.

Οι περισσότερες απολυταρχίες που εμφανίστηκαν από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου εμπίπτουν σε αυτήν την κατηγορία, συμπεριλαμβανομένου του Περού του Αλμπέρτο Φουτζιμόρι, της Βενεζουέλας του Ούγκο Τσάβεζ, του σύγχρονου Ελ Σαλβαδόρ, της Ουγγαρίας, της Ινδίας, της Τυνησίας και της Τουρκίας.

Υπό τον ανταγωνιστικό αυταρχισμό, η επίσημη αρχιτεκτονική της δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένων των πολυκομματικών εκλογών, παραμένει ανέπαφη. Οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης είναι νόμιμες και πολιτικά αναγνωρισμένες. Μπορούν έτσι να διεκδικούν σοβαρά την εξουσία. Οι εκλογές είναι συχνά έντονες μάχες, στις οποίες οι υφιστάμενοι κυβερνώντες πρέπει να το ιδρώσουν. Και από καιρό σε καιρό, οι κατεστημένοι κυβερνώντες χάνουν, όπως αυτό συνέβη στη Μαλαισία το 2018 και στην Πολωνία το 2023. Αλλά το σύστημα παραμένει.

Οι κυβερνητικοί μηχανισμοί και οι πολιτικές αρθρώσεις είναι φτιαγμένοι για να εξυπηρετούν μια συγκεκριμένη πολιτική εξουσία, η οποία στο γήπεδο του πολιτικού ανταγωνισμού έχει δεδομένα συγκριτικά πλεονεκτήματα.

Για παράδειγμα, ο Πούτιν και ο Ερντογάν μπορούν να εκλέγονται όσες φορές θέλουν, όχι όμως ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο αποκαλούμενος ανταγωνιστικός αυταρχισμός που θέλει να εγκαταστήσει ο Τραμπ, ναι μεν θα αποδέχεται τις πολυκομματικές εκλογές, αλλά αυτές οι τελευταίες θα είναι άδικες.

Με το σύστημα αυτό, οι σύμβουλοι του Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζουν ότι θα αποφεύγονται «οι καταχρήσεις της δικτατορίας των μειοψηφιών». Δηλαδή ενέργειες και υπερβολές ομάδων της κοινωνίας των πολιτών, που θέλουν να επιβάλλουν δικαιώματα συντεχνιακού χαρακτήρα.

Και από αυτή την οπτική γωνία, πρέπει να πούμε ότι οι υπερβολές των ομάδων αυτών έφεραν τον Τραμπ στην εξουσία.