Φουντώνει το παζάρι για τον Κάθετο Διάδρομο

Σύνοψη

Το καθόλου αυτονόητο στοίχημα για το Κάθετο Διάδρομο Ελλάδας - Ουκρανίας καλούνται να κερδίσουν την επόμενη Τρίτη στην Ουάσινγκτον, η Αθήνα, οι ΗΠΑ και οι υπόλοιποι εμπλεκόμενοι, ενώ φουντώνει το παζάρι με τη Κομισιόν και το εγχείρημα αντιμετωπίζει έναν όλο και πιο οξύ ανταγωνισμό, όπως δείχνουν οι τελευταίες κινήσεις της Πολωνίας.

Το στίγμα του ανταγωνισμού για τον άξονα Νότου - Βορρά, μια εβδομάδα μόλις πριν το κρίσιμο ραντεβού στο Λευκό Οίκο (24 Φεβρουαρίου) αναδεικνύει η νέα πολωνική «σφήνα» με τη ταχύτατη έκδοση χθες των αδειών για τη κατασκευή δύο νέων αγωγών φυσικού αερίου, μήκους 280 χλμ.

Στόχος, να αυξηθεί η transit μεταφορά ποσοτήτων από το εθνικό σύστημα της χώρας προς Λιθουανία, Σλοβακία και Ουκρανία - δηλαδή την απόληξη του Κάθετου Διάδρομου - κι όλα αυτά όταν οι ταρίφες για να «ταξιδέψει» το αμερικανικό αέριο μέσω Πολωνίας προς το Κίεβο ανέρχονται σε 4,4 €/MWh έναντι των 7 €/MWh από Ελλάδα μέσω της Ρεβυθούσας, όπως δείχνουν τα τελευταία επικαιροποιημένα στοιχεία από τους Διαχειριστές της όδευσης.

Διαφορά που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό και την αποτυχία των δημοπρασιών φυσικού αερίου για τη δέσμευση δυναμικότητας στο Κάθετο Διάδρομο για τον Ιανουάριο και το Φεβρουάριο.

Τι αλλάζει τώρα

Το παζάρι με την Κομισιόν

Την ίδια στιγμή πυκνώνουν οι ζυμώσεις με τη Κομισιόν - θα εκπροσωπηθεί σε υψηλό επίπεδο στην Ουάσιγκτον - για να αλλάξει η επαμφοτερίζουσα στάση της, καθώς από τη μια αναγνωρίζει τη σημασία του Vertical Corridor, ωστόσο από την άλλη επιμένει ότι τα προϊόντα που διατίθενται μέσω των τριών διαφορετικών πυλών εισόδου της διαδρομής δεν συνάδουν με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο.

Τόσο δηλαδή το λεγόμενο «Route 1» (μέσω Ρεβυθούσας και FSRU Αλεξανδρούπολης), όσο και τα πιο πρόσφατα, «Route 2» (που μέσω FSRU Αλεξανδρούπολης εισέρχεται στον ελληνοβουλγαρικό αγωγό IGB) καθώς και «Route 3», το οποίο διασυνδέει τον αγωγό TAP στη Κομοτηνή μέσω του οποίου αζέρικο αέριο εισέρχεται επίσης στον IGB.

Το τόνο των διεργασιών δίνουν οι συναντήσεις που είχε στην Αθήνα το τελευταίο 48ωρο ο Κλάους - Ντίτερ Μπόρχαρντ, ειδικός εντεταλμένος της Κομισιόν για το Κάθετο Διάδρομο, με αντικείμενο να ακούσει καταρχήν τους stakeholders (δηλαδή τους εμπλεκόμενους φορείς) του εγχειρήματος και αφού συλλέξει όλες τις απόψεις - θα επισκεφτεί ακολούθως Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία και Μολδαβία - να υποβάλει τη τελική του εισήγηση στις Βρυξέλλες.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η εικόνα που προκύπτει από τις συναντήσεις που είχε χθες με τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκο Τσάφο και τον αντιπρόεδρο της ΡΑΕΕΥ (Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, Ελέγχου και Υδάτων) Δημήτρη Φούρλαρη και προχθές με την ηγεσία του ΔΕΣΦΑ, δείχνει ότι οι Βρυξέλλες κατανοούν τα πολλά ρυθμιστικά και άλλα εμπόδια που πρέπει να αρθούν και γενικώς υπάρχει μια συγκρατημένη αισιοδοξία.

Στη κατεύθυνση δηλαδή ότι πρέπει να πάψει η αβεβαιότητα για τους traders και προμηθευτές που οδήγησε στο αρνητικό ενδιαφέρον των τελευταίων δημοπρασιών, και η διαδρομή να λειτουργήσει ως μια «λεωφόρος ταχείας κυκλοφορίας» αμερικανικού LNG από το Αιγαίο προς την Ουκρανία, όπως είχε επισημάνει και στη πρόσφατη συνέντευξή του στο Εuro2day.gr ο ΥΠΕΝ Σταύρος Παπασταύρου, αντί για ένα άθροισμα πολλών και διαφορετικών υποδομών, κάθε μια με άλλες ταρίφες και διαφορετικό φορολογικό και ρυθμιστικό καθεστώς.

«Εμπορικός ρεαλισμός σημαίνει προσιτές τιμές, επαρκείς προσφορές, ανταγωνιστικές αγορές LNG, αλλά και διασυνοριακές συνδέσεις», όπως είχε χαρακτηριστικά αναφέρει για το μεγαλόπνοο project ο υπουργός, μιλώντας και για τη σημασία της χρηματοδότησης από αμερικανικά τραπεζικά κεφάλαια (υποδομών όπως ενός δεύτερου FSRU), δεδομένου ότι η DFC (Εταιρεία Χρηματοδότησης Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ) θα είναι παρούσα στην Ουάσιγκτον.

Αλλά για να γίνουν όλα αυτά απαιτούνται κεφάλαια και αυτοί που θα βάλουν τα χρήματα, δηλαδή οι τράπεζες, πρέπει να δουν πάνω στο τραπέζι όχι μόνο σημαντικά σε αριθμό και μεγάλα σε διάρκεια συμβόλαια LNG με «κλειδωμένους» πελάτες από την Κεντρική και Αν. Ευρώπη, αλλά και ένα Κάθετο Διάδρομο που θα έχει λύσει τις πολλές «παιδικές του ασθένειες».

Η συλλογή απόψεων και τα εμπόδια

Υπό αυτή την έννοια, το γεγονός ότι μια εβδομάδα πριν το ραντεβού στην Ουάσιγκτον, η Κομισιόν ακούει ακόμη απόψεις και συλλέγει σχόλια από τους εμπλεκόμενους μάλλον δείχνει ότι δεν είμαστε κοντά σε ένα roadmap για τις αλλαγές στο πλαίσιο, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει για την συνάντηση στο Λευκό Οίκο, για την οποία ο πήχης έχει ανέβει ψηλά.

Ειδικά όταν όπως μεταφέρουν άνθρωποι που συνομίλησαν τα τελευταία 24ωρα με τον Γερμανό απεσταλμένο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η τελευταία φαίνεται να επιμένει στην αρχική της θέση ότι για να γίνουν συμβατά τα προϊόντα «Route» με τη κοινοτική νομοθεσία, πρέπει πρώτα να αλλάξουν οι σχετικοί Κανονισμοί που διέπουν την αγορά αερίου της ΕΕ, διαδικασία προφανώς άκρως χρονοβόρα.

Ο πυρήνας του προβλήματος είναι ότι μέσω των συγκεκριμένων προϊόντων, ένας trader ή προμηθευτής, μπορεί να δεσμεύσει χωρητικότητα σε ολόκληρη την αλυσίδα υποδομών του Vertical Corridor, π.χ. με το «Route 1» από τη Ρεβυθούσα μέχρι την Ουκρανία.

Το παραπάνω προσκρούει στο ευρωπαϊκό πλαίσιο που προβλέπει τη χωριστή κατανομή capacity (δηλαδή χωρητικότητας) σε κάθε επιμέρους υποδομή των οδεύσεων. Κατά τη Κομισιόν, αυτή η οριζόντια δέσμευση μπορεί να νοθεύει τον ανταγωνισμό, και γι' αυτό η DG Ener (Γενική Διεύθυνση Ενέργειας) έχει δώσει εξαίρεση στην εφαρμογή των Κανονισμών μέχρι τον Απρίλιο, επιτρέποντας μέχρι τότε δημοπρασίες μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, στη λογική να εξυπηρετηθούν οι ανάγκες της Ουκρανίας για το φετινό χειμώνα.

Στη πράξη ωστόσο, όπως είχαν επισημάνει οι Ρυθμιστές των χωρών της διαδρομής σε συνάντηση τον Ιανουάριο στη Βιέννη (CESEC), οι Κανονισμοί της ΕΕ φτιάχτηκαν σε άλλες εποχές. Είχαν τη λογική να ρυθμίζουν την ευρωπαϊκή αγορά αερίου όταν ακόμη υπήρχαν οι ρωσικές ροές και τώρα που αυτές τελειώνουν οριστικά από το Νοέμβριο του 2027, χρειάζεται να επανασχεδιαστούν ώστε να προετοιμαστεί η Ευρώπη για τη νέα αυτή πραγματικότητα.

Η δημοπρασία της Δευτέρας 23 Φεβρουαρίου

Τα παραπάνω έχουν τη δική τους σημασία ενόψει της επόμενης δημοπρασίας για τον Κάθετο Διάδρομο, που κανονικά προβλέπεται για τη Δευτέρα 23 Φεβρουαρίου, παραμονές δηλαδή της Συνόδου και κατά την οποία τη παρτίδα αναμένεται να σώσει η «Atlantic See LNG», το κοινό σχήμα των AKTOR - ΔΕΠΑ, που έχει ανακοινώσει ότι θα στείλει στην ουκρανική Naftogaz φορτίο για το Μάρτιο. Είναι η πρώτη συμφωνία πώλησης αμερικανικού LNG στην Ουκρανία από την εταιρεία που θα γίνει μέσω του συγκεκριμένου άξονα.

Το μόνο βέβαιο, όπως προκύπτει και από τις συναντήσεις Μπόρχαρντ στην Αθήνα, είναι ότι η Κομισιόν φέρεται να συζητά τη συνέχιση της διάθεσης των συγκεκριμένων προϊόντων που κανονικά λήγουν τον Απρίλιο, για 6 ακόμη μήνες, δηλαδή μέχρι και τον Οκτώβριο του 2026.

Τα προϊόντα ωστόσο αυτά, πρέπει κανονικά να επανασχεδιαστούν προκειμένου να μην είναι πλέον μηνιαία, όπως σήμερα, αλλά να γίνουν ετήσια, κάτι που ζητά επιτακτικά η αγορά για να αποκτήσει επενδυτική ορατότητα. «Οσο αυξάνεται η διάρκεια των προϊόντων, τόσο φθηνότερα καθίστανται για τους τελικούς πελάτες», όπως είχε εξηγήσει πρόσφατα και η πρώην Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Ρίτα Γκάλι.

Watch Now