της Έλενας Λάσκαρη

Αντίστροφα μετρά ο χρόνος για την έναρξη υλοποίησης του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς, του γνωστότερου ως Δ΄ ΚΠΣ, με την αναμενόμενη έγκριση του σχετικού νομοσχεδίου (εκτός απροόπτου) στη σημερινή συνεδρίαση της Κυβερνητικής Επιτροπής.

Βέβαια, μέχρι να εισρεύσουν τα πρώτα κοινοτικά κονδύλια πέραν των προκαταβολών θα απαιτηθούν ακόμα αρκετοί μήνες. Το νομοσχέδιο αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή μετά τις 20 Αυγούστου, ενώ η έγκριση των τομεακών και περιφερειακών επιχειρησιακών προγραμμάτων από την Κομισιόν προσδιορίζεται χρονικά τον Οκτώβριο οπότε και θα εισρεύσουν στην ελληνική οικονομία τα πρώτα 400 εκατ. ευρώ από το τέταρτο πακέτο, που δεν είναι άλλα από τις προκαταβολές που δικαιούται η χώρα μας.

Το νομοσχέδιο στην τελική του μορφή ενσωματώνει διαφοροποιήσεις έναντι του αρχικού σχεδίου που είχε δώσει για διαβούλευση το υπουργείο Οικονομίας, καθώς ανέκυψαν ενδοκυβερνητικές τριβές για τη διαχείρισή του.

Στις βασικές του διατάξεις προβλέπει μεταξύ άλλων ότι εξάμηνη καθυστέρηση στην υλοποίηση έργων συνεπάγεται απένταξή τους, τελικοί δικαιούχοι θα παύονται αν δεν επιβεβαιώνεται η διαχειριστική τους επάρκεια, ενώ προβλέπονται και ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού των αποζημιώσεων στην περίπτωση απαλλοτριώσεων.

Ο ”ηγετικός” ρόλος του εκάστοτε υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, αν και ελαφρά αποδυναμωμένος έναντι του αρχικού σχεδίου, παραμένει και θα μπορεί με απόφασή του να απεντάσσει έργα σε περιπτώσεις παρατυπιών ή καθυστερήσεων στην υλοποίησή τους.

Συγκεκριμένα, με το νομοσχέδιο προβλέπονται:

1. Ανοιχτές προκηρύξεις: Προβλέπονται ανοιχτές προκηρύξεις για όλη την προγραμματική περίοδο με ετήσια επικαιροποίηση των στοιχείων τους και περιοδικές αξιολογήσεις των προτάσεων που υποβάλλονται. Η προκήρυξη πράξεων, εξαιρουμένων των πράξεων κρατικών ενισχύσεων, παραμένει ανοιχτή για όλη την προγραμματική περίοδο με δυνατότητα ετήσιας επικαιροποίησής της. Η διαχειριστική αρχή προβαίνει σε περιοδική συγκριτική αξιολόγηση των υποβαλλόμενων ανά τρίμηνο προτάσεων, μέχρις εξαντλήσεως του προϋπολογισμού που έχει προσδιοριστεί στην προκήρυξη.

2. Επιτάχυνση των απαλλοτριώσεων: Οι δικαστικές αποφάσεις δημοσιεύονται, υπογράφονται και καθαρογράφονται κατά απόλυτη προτεραιότητα εντός 30 ημερών από τη συζήτηση. Επιπλέον σε περίπτωση κήρυξης απαλλοτριώσεως ακινήτου που αφορά ή συνδέεται με συγχρηματοδοτούμενο έργο, το αρμόδιο δικαστήριο κατά την εκτίμηση στοιχείων αξίας ακινήτων της περιοχής του απαλλοτριούμενου ακινήτου οφείλει να λάβει υπ’ όψιν του στοιχεία, τα οποία αναφέρονται σε χρονική περίοδο τουλάχιστον τεσσάρων ετών πριν από την κήρυξη της απαλλοτριώσεως, ο δε προσδιορισμός της τιμής μονάδος αποζημίωσης δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τον μέσο όρο αυτών.

3. Απεντάξεις λόγω καθυστερήσεων: Οι διαχειριστικές αρχές ελέγχουν σε ετήσια βάση τους ποσοτικούς και ποιοτικούς στόχους των συγχρηματοδοτούμενων έργων. Σε περίπτωση που μία ενταγμένη πράξη αποκλίνει από τους όρους της απόφασης ένταξης ή παρουσιάζει καθυστερήσεις μεγαλύτερες των έξι μηνών σε σχέση με την προγραμματισθείσα πρόοδο, η πράξη επανεξετάζεται από τη διαχειριστική αρχή. Εάν οι ανωτέρω αποκλίσεις κριθούν αδικαιολόγητες η απόφαση ένταξης της πράξης δύναται να ανακληθεί χωρίς να απαιτείται συμφωνία του δικαιούχου.

4. Επιβράβευση: Θεσπίζονται κίνητρα (ετήσιο αποθεματικό επίδοσης) υπέρ των δικαιούχων, οι οποίοι ικανοποιούν τους ετήσιους στόχους των έργων τους. Για τους ”σωστούς” τελικούς δικαιούχους που ενεργούν εντός των χρονοδιαγραμμάτων και των τυπικών και ουσιαστικών προδιαγραφών θα επιβραβεύονται με μπόνους από το αποθεματικό επίδοσης.

5. Συντονισμός στην περιφέρεια: Στην έδρα κάθε περιφέρειας δύναται να συσταθεί, με υπουργική απόφαση, ανώνυμη εταιρία, με την επωνυμία ”Αναπτυξιακός Οργανισμός Περιφέρειας (ΑΟΠ Α.Ε.)”. Η λειτουργία της διέπεται από τη νομοθεσία για τις ανώνυμες εταιρίες και μέτοχοί της είναι η Μονάδα Οργάνωσης και Διαχείρισης του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης (ΜΟΔ) με 51% και το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης (49%). Λειτουργεί με τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας και συντονίζει, υποστηρίζει, παρακολουθεί τις παρεμβάσεις στην περιφέρεια. Ο ΑΟΠ απαλλάσσεται από κάθε δημόσιο, δημοτικό, κοινοτικό ή υπέρ τρίτου άμεσο ή έμμεσο φόρο, εκτός από τον φόρο προστιθέμενης αξίας. Απαλλάσσεται επίσης από την υποχρέωση καταβολής δικαστικού ενσήμου και απολαμβάνει γενικά όλα τα δικονομικά και άλλα προνόμια και ατέλειες του Δημοσίου.

6. Νέα μέσα χρηματοδοτικής τεχνικής: Στο πλαίσιο των επιχειρησιακών προγραμμάτων μπορούν να χρηματοδοτηθούν πράξεις που αφορούν στην ίδρυση, οργάνωση και λειτουργία ταμείων ή ταμείων χαρτοφυλακίου. Τα ταμεία ιδρύονται με Προεδρικό Διάταγμα, το οποίο εκδίδεται έπειτα από πρόταση των υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και του εκάστοτε αρμόδιου υπουργού. Με κοινή απόφαση του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών και του εκάστοτε αρμόδιου υπουργού προσδιορίζονται οι όροι, οι προϋποθέσεις και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για τη συνεισφορά από επιχειρησιακά προγράμματα σε ταμεία της προηγούμενης παραγράφου.

7. Βέτο του υπουργού Οικονομίας: Για τα μεγάλα έργα προϋπολογισμού άνω των 25 εκατ. ευρώ στον τομέα του περιβάλλοντος και άνω των 50 εκατ. ευρώ σε άλλους τομείς, η απόφαση ένταξης του έργου εκδίδεται μόνο μετά τη σύμφωνη γνώμη του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών.