H ελληνική οικονομία αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς την τελευταία δεκαετία όμως για να προσεγγιστεί στο ορατό μέλλον το μέσο βιοτικό επίπεδο της ΕΕ-15 η ελληνική οικονομία θα πρέπει να αναπτύσσεται τα επόμενα χρόνια με ετήσιους ρυθμούς που θα είναι περίπου διπλάσιοι από τους αντίστοιχους της ΕΕ-15, επισημαίνει το ΙΟΒΕ στην τριμηνιαία έκθεση για την ελληνική οικονομία.

Αν συνεπώς εθνική επιλογή είναι η πραγματική σύγκλιση με την Ευρώπη, τότε η επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης είναι κυρίαρχη εθνική προτεραιότητα.

Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας προϋπόθεση για τη συνέχιση της ανόδου

Σε μια πιο μακροπρόθεσμη προοπτική δημιουργούνται σοβαρές αβεβαιότητες για τη διατηρησιμότητα της ανάπτυξης: για να διασφαλισθούν οι ταχείς ρυθμοί ανόδου που απαιτούνται δεν αρκεί η εγχώρια ζήτηση, η οποία μέχρι σήμερα στηρίζει την άνοδο και είναι ενδεχόμενο να αποδυναμωθεί. Χρειάζεται σταδιακή και σταθερή μετατόπιση της βαρύτητας στην προσφορά, δηλαδή στη διεύρυνση της παραγωγικής ικανότητας της οικονομίας να παράγει διεθνώς ανταγωνιστικά προϊόντα. Τα όσα έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα είναι σημαντικά, αλλά δεν αρκούν. Όσο η ελληνική οικονομία θα εκτίθεται εντονότερα στο διεθνή ανταγωνισμό, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η ανάγκη για την παραγωγή νέων, ποιοτικών και ανταγωνιστικών προϊόντων και υπηρεσιών.

Θετική η επίπτωση της οικονομικής πολιτικής αλλά και καθυστερήσεις

Στην πρόσφατη περίοδο η οικονομική πολιτική είχε θετική επίπτωση στην ανάπτυξη. Η πρόοδος ήταν εμφανής, στον τομέα της δημοσιονομικής προσαρμογής, με τον περιορισμό του ελλείμματος κάτω του 3% του ΑΕΠ και την έξοδο από τη διαδικασία επιτήρησης. Στον τομέα των μεταρρυθμίσεων τα σοβαρότερα ζητήματα έχουν μεν τεθεί και κωδικοποιηθεί στο Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων, η υλοποίηση όμως κάποιων απ’ αυτά καθυστερεί, με κυριότερο τον εκσυγχρονισμό της λειτουργίας του Δημόσιου Τομέα και της Δημόσιας Διοίκησης.

Ειδικότερα στον τομέα των διαρθρωτικών αλλαγών υπήρξαν σημαντικές θεσμικές και νομοθετικές παρεμβάσεις (νέος Αναπτυξιακός Νόμος, ΣΔΙΤ, αποκρατικοποιήσεις, κ.α). Οι εξελίξεις αυτές συνέβαλαν οπωσδήποτε στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και την άνοδο του επιχειρηματικού κλίματος.

Από την άλλη πλευρά ωστόσο υπήρξαν καθυστερήσεις και διστακτική πρόοδος σε τομείς όπως:

α) το Κράτος και τη Δημόσια Διοίκηση, η λειτουργία των οποίων εξακολουθεί να μην προσφέρει ικανοποιητικές υπηρεσίες στους πολίτες και να δημιουργεί σοβαρά προσκόμματα στην επιχειρηματική δραστηριότητα.

β) το Ασφαλιστικό Σύστημα, η συνολική αναμόρφωση του οποίου κρίνεται από όλους ως αναγκαία, αλλά αναβάλλεται συνεχώς

γ) η αναποτελεσματική προσπάθεια για μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος.

Στον δημοσιονομικό τομέα εκτιμάται ότι οι αλλαγές στους φορολογικούς συντελεστές ενίσχυσαν την οικονομική δραστηριότητα και την ανάπτυξη. Η θετική συμβολή του φορολογικού συστήματος στην ανάπτυξη θα μπορούσε όμως να είναι σημαντικά ισχυρότερη, αν οι αλλαγές αυτές είχαν συνοδευτεί με ουσιώδη πρόοδο στην αναμόρφωση του συστήματος με στόχο την αποτελεσματικότητα, την απλοποίηση, τη βελτίωση της φορολογικής διοίκησης και τον περιορισμό του κόστους λειτουργίας του.

Όσον αφορά στη δημοσιονομική προσαρμογή παρά την ουσιαστική μείωση του ελλείμματος, η δημοσιονομική κατάσταση παραμένει εύθραυστη και απαιτεί ακόμη μεγαλύτερη προσπάθεια για να μπορέσει η χώρα να μπει σε σταθερά διατηρήσιμη τροχιά μείωσης του ελλείμματος και δημιουργίας πλεονασμάτων, που θα επιτρέψουν την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του μεγάλου δημόσιου χρέους.

Η εκλογή νέας Κυβέρνησης ευκαιρία για μια νέα οικονομική πολιτική

Ο σχηματισμός νέας κυβέρνησης μετά τις εκλογές της 16ης Σεπτεμβρίου, δίνει τη δυνατότητα για την υιοθέτηση μιας οικονομικής πολιτικής, που θα λαμβάνει υπόψη τις μεσοπρόθεσμες ανάγκες της ελληνικής οικονομίας, θα προβλέπει και θα σχεδιάζει, περιορίζοντας στο ελάχιστο δυνατό τις παρεμβάσεις που επηρεάζονται έντονα από οικονομικές και πολιτικές συγκυρίες. Η νωπή λαϊκή εντολή δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την άσκηση μιας πολιτικής με μεγαλύτερο βαθμό ελευθερίας έναντι του πολιτικού κόστους τόσο, για την κυβέρνηση όσο και για την αντιπολίτευση. Αυτό διευκολύνει την αναζήτηση κοινωνικής και πολιτικής συναίνεσης που είναι απολύτως απαραίτητη για την προώθηση κρίσιμων ζητημάτων, όπως το Ασφαλιστικό, η Αναμόρφωση του Κράτους και η Παιδεία.

Η εκλογή της νέας Κυβέρνησης αποτελεί ευκαιρία για μια νέα οικονομική πολιτική, που θα απομακρυνθεί από τα στερεότυπα του παρελθόντος και θα υλοποιήσει τη βούληση της κοινωνίας για μεταρρυθμίσεις.

Η οικονομική πολιτική για να είναι πιο αποτελεσματική πρέπει να αποκτήσει αποφασιστικότητα, συνέχεια, συνέπεια και διαχειριστική επάρκεια για να προωθήσει τις μεταρρυθμίσεις που καθυστερούν. Η πειστική κατάδειξη των ωφελειών που θα προκύψουν για το κοινωνικό σύνολο από τις μεταρρυθμίσεις αυτές μπορεί να υπερνικήσει τις αντιδράσεις και να εξασφαλίσει την κοινωνική κατάφαση που είναι απαραίτητη για την επιτυχία της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας.

Ταχύτερη δημοσιονομική προσαρμογή

Η δημοσιονομική προσαρμογή πρέπει να συνεχισθεί με εντονότερους ρυθμούς και να στηριχθεί σ’ ένα μακροχρόνιο πρόγραμμα δημοσιονομικής εξυγίανσης που θα περιλαμβάνει:

1ον. Την αύξηση των εσόδων η οποία πρέπει να προέλθει από διεύρυνση της φορολογικής βάσης, καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και ένταξη παραοικονομικών δραστηριοτήτων στην οικονομία. Προϋποθέσεις για αυτό είναι:

• Η μεταρρύθμιση, απλοποίηση και κωδικοποίηση της φορολογικής νομοθεσίας.

• Η μεταρρύθμιση της φορολογικής διοίκησης, με εκσυγχρονισμό των μηχανισμών συλλογής των φόρων και περιορισμό του κόστους τους.

• Η εμπέδωση κλίματος εμπιστοσύνης και συνέπειας απέναντι στο φορολογικό σύστημα με κατάργηση των φορολογικών αμνηστιών.

2ον. Τη μείωση των δαπανών και κυρίως αύξηση της αποτελεσματικότητας της με μέτρα μόνιμου χαρακτήρα όπως:

• Κατάρτιση Προϋπολογισμών με χρονικό ορίζοντα μεγαλύτερο του έτους.

• Αξιολόγηση σε μακροχρόνια βάση όχι μόνο της νομιμότητας αλλά της σκοπιμότητας και αποτελεσματικότητας των δαπανών.

• Πλήρης διαφάνεια για όλους τους λογαριασμούς του Δημοσίου.

• Θεσμοθέτηση διαδικασιών ουσιαστικής σύγκρισης των δημοσιονομικών αποτελεσμάτων κάθε έτους με τον αντίστοιχο Προϋπολογισμό.

• Καθιέρωση διαδικασιών ελέγχου των οικονομικών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Αποτελεσματικό Κράτος

Το ερώτημα αν χρειαζόμαστε μικρότερο ή μεγαλύτερο Κράτος είναι πλέον παρωχημένο. Εκείνο που χρειαζόμαστε στις σημερινές συνθήκες είναι ένα πιο αποτελεσματικό Κράτος, ένα Κράτος δηλαδή που θα μεγιστοποιεί τις αποδόσεις των τεράστιων πόρων που διαχειρίζεται προς όφελος του κοινωνικού συνόλου. Ένα Κράτος που θα κρίνεται από τη διαχειριστική του επάρκεια και την αποτελεσματικότητα.

Οι προτάσεις του ΙΟΒΕ για το Κράτος που έχουν διατυπωθεί από το 2006 αφορούν:

• Την εκκαθάριση και απλοποίηση της υφιστάμενης νομοθεσίας και τη βελτίωση της ποιότητας των νόμων.

• Την αποτελεσματικότερη ρυθμιστική-επιτελική δραστηριότητα του Κράτους.

• Τη δημιουργία Δημόσιας Διοίκησης που θα είναι αποδοτικότερη σε λειτουργία, απλούστερη στις διαδικασίες, αξιοκρατική στη στελέχωση και αποτελεσματικότερη στην εφαρμογή των πολιτικών.

• Τη βελτίωση της λειτουργίας των ΔΕΚΟ και των υπηρεσιών του Κοινωνικού Κράτους.



Ώριμο το αίτημα για μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος

Ο διάλογος για τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος πρέπει να είναι πλήρης, αποτελεσματικός και ταχύς. Ο διάλογος ωστόσο δεν θα πρέπει να αποκλείσει τη λήψη άμεσων μέτρων που στηρίζονται στην κείμενη νομοθεσία και δεν προϋποθέτουν αλλαγές των παραμέτρων του συστήματος για τις οποίες θα αποφασίσει ο κοινωνικός διάλογος.

Σχέδιο για την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη των πυροπαθών περιοχών

Η ανασυγκρότηση πρέπει να στηριχθεί σ’ ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο ανάπτυξης. Κεντρική επιδίωξη δεν μπορεί να είναι η επαναφορά στην προ τις καταστροφές κατάσταση, αλλά ένας νέος δρόμος ταχύτερης οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής ανάπτυξης.

* Η έκθεση του ΙΟΒΕ δημοσιεύεται στη δεξιά στήλη ”Συνοδευτικό Υλικό”.