Συνήλθε σήμερα Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 2007, η Ολομέλεια της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (Ο.Κ.Ε.), προκειμένου να εκφράσει Γνώμη επί του Σχεδίου Νόμου ”Σύσταση Εθνικού Ταμείου Κοινωνικής Συνοχής”, που απεστάλη από το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών.

Η Ο.Κ.Ε. θεωρεί ότι η λήψη μέτρων καταπολέμησης της φτώχειας τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή είναι επιβεβλημένη.

Η σύσταση του Εθνικού Ταμείου Κοινωνικής Συνοχής (εφεξής ”ΕΤΑΚΣ”) είναι πράγματι μία στοχευμένη δράση που όμως από μόνη της δε θα μπορέσει να εκπληρώσει το στόχο που τίθεται, δηλαδή την πραγματική μείωση του ποσοστού της φτώχειας από 20% σε 15% μέσα στην επόμενη πενταετία.

Επιβάλλεται, λοιπόν, ο σχεδιασμός μίας ευρύτερης Εθνικής Στρατηγικής Καταπολέμησης της Φτώχειας, θέμα που απουσιάζει από το Σχέδιο Νόμου. Η Ο.Κ.Ε. πιστεύει ότι όταν μέτρα εισοδηματικής ενίσχυσης καθίστανται κύρια μέτρα αντιμετώπισης της φτώχειας, χωρίς να εντάσσονται στο πλαίσιο μίας ευρύτερης εθνικής στρατηγικής, εξυπηρετούν, είτε βραχυπρόθεσμα το στατιστικό περιορισμό του φαινομένου, επιτρέποντας σε επιλεγμένες κατηγορίες να διαβούν απλώς το όριο της σχετικής φτώχειας, είτε τη μερική ανακούφιση όσων διαβιούν σε συνθήκες απορίας, χωρίς όμως να μειώνουν μακροπρόθεσμα τα επίπεδα της φτώχειας στη χώρα μας.

Μία Εθνική Στρατηγική για την Καταπολέμηση της Φτώχειας δεν πρέπει να περιορίζεται στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των κοινωνικών δαπανών μέσω παροχών επιδοματικού τύπου, αλλά να περιλαμβάνει σύνθετα ολοκληρωμένα προγράμματα κοινωνικής και εργασιακής ένταξης των ευπαθών ομάδων του πληθυσμού, με ευρύτερους αναπτυξιακούς προσανατολισμούς.

Στόχος μίας τέτοιας Στρατηγικής πρέπει να είναι η ένταξη της αντιμετώπισης της φτώχειας στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου εθνικού αναπτυξιακού σχεδιασμού, που θα αντιμετωπίζει, εκτός των άλλων, και τις ανισότητες στην κατανομή του εισοδήματος, την ορθολογικοποίηση του φορολογικού συστήματος και την εκτεταμένη φοροδιαφυγή, την αδήλωτη εργασία κ.λπ. και θα επιδιώκει την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.

Επίσης, η Ο.Κ.Ε. εκφράζει επιφυλάξεις για τον τρόπο με τον οποίο το Σχέδιο Νόμου ρυθμίζει αποφασιστικής σημασίας ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία του ΕΤΑΚΣ (Α), τις δράσεις του και το σχεδιασμό τους από τα συναρμόδια Υπουργεία (Β), τους δικαιούχους των οικονομικών ενισχύσεων (Γ), καθώς και τους πόρους του (Δ) και προβαίνει σε συμπληρωματικές προτάσεις (Ε).

Α. Ως προς τη λειτουργία του Ταμείου:

• Η Ο.Κ.Ε. θεωρεί ότι η επιχειρησιακή λειτουργία του Ταμείου πρέπει να εξειδικεύεται στο Σχέδιο Νόμου, με συγκεκριμένο Στρατηγικό Σχέδιο Δράσης, που θα προσδιορίζει, εκτός των άλλων, τις προϋποθέσεις και τις διαδικασίες συμβολής του Ταμείου στην καταπολέμηση της φτώχειας.

Β. Ως προς τις δράσεις του Ταμείου:

• Οι δράσεις του Ταμείου είναι προσαρμοσμένες στη μείωση των εισοδηματικών διαστάσεων της φτώχειας. Η Ο.Κ.Ε. προτείνει τον επαναπροσανατολισμό τους στην κατεύθυνση ευρύτερων στρατηγικών κοινωνικής ένταξης των δικαιούχων, σύμφωνα και με τις κατευθύνσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Γ. Ως προς τους επωφελούμενους των δράσεων του Ταμείου:

• Το Σχέδιο Νόμου εισάγει ως θεμελιώδη προϋπόθεση εξειδίκευσης των δικαιούχων τον έλεγχο των εισοδηματικών τους πόρων, αποκλείοντας επομένως άτομα ή νοικοκυριά με ετήσιο εισόδημα υψηλότερο του ορίου της φτώχειας στην Ελλάδα, όπως αυτό ορίζεται στην παρ. 3 του άρθρου 1, σύμφωνα με τα εκάστοτε διαθέσιμα στοιχεία και τις σχετικές εκτιμήσεις της Γενικής Γραμματείας της Ε.Σ.Υ.Ε. Ο συγκεκριμένος ορισμός αν και χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό των επιπέδων φτώχειας και κοινωνικής ανισότητας στις χώρες της Ε.Ε., δεν είναι νομικός ορισμός της φτώχειας και επομένως, από νομικής πλευράς, παραμένει νομικά ασαφής ο προσδιορισμός των δικαιούχων των επιδομάτων του ΕΤΑΚΣ αλλά γενικότερα και ο στόχος της ρύθμισης.

Ως προς την ερμηνεία της διάταξης, η Ο.Κ.Ε. υποστηρίζει ότι ο καθορισμός των κριτηρίων υπαγωγής των δικαιούχων μπορεί να γίνει σύμφωνα με δύο διαφορετικές κοινωνικοπολιτικές επιλογές.

• Σύμφωνα με την πρώτη επιλογή, προτεραιότητα ενός Ταμείου Κοινωνικής Συνοχής πρέπει να αποτελέσουν τα άτομα και οι οικογένειες που δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους και αδυνατούν να τους εξασφαλίσουν αντικειμενικά με τις δικές τους προσπάθειες (άσκηση απασχόλησης) ή από άλλες πηγές, ιδίως από παροχές ενός συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.

Σύμφωνα με τη δεύτερη επιλογή, οι δράσεις του ΕΤΑΚΣ, με βάση τον ορισμό της σχετικής φτώχειας, πρέπει να απευθύνονται δυνητικά σε όλες τις κοινωνικές ομάδες που το εισόδημά τους υπολείπεται του εισοδηματικού ορίου της φτώχειας, ανεξάρτητα από τις πηγές προέλευσής του, αλλά με καθορισμό σαφών κριτηρίων διαφοροποίησης του ύψους του επιδόματος κοινωνικής συνοχής, ανάλογα με το βαθμό ευπάθειας των δικαιούχων.

Δ. Ως προς τους πόρους του ΕΤΑΚΣ:

• Η Ο.Κ.Ε. προτείνει να προβλεφθεί ρητά στο Σχέδιο Νόμου συγκεκριμένο ετήσιο ποσοστό επί του ΑΕΠ.

• Σχετικά με το ποσοστό 20% επί των εσόδων του λογαριασμού του Ν. 128/75, η Ο.Κ.Ε. προτείνει να εισφέρεται το ετήσιο πλεόνασμα του συγκεκριμένου λογαριασμού και όχι ποσοστό 20% επί των εσόδων του.

• Όσον αφορά τους ειδικούς λογαριασμού του Ν. 2771/99, η Ο.Κ.Ε. τονίζει ότι αφορούν σε ένα τεράστιο εύρος αναπτυξιακών, κοινωνικών, εισοδηματικών, ερευνητικών κ.λπ. χρηματοδοτήσεων και τυχόν περικοπή τους κατά 20%, θα δημιουργήσει τεράστια εμπόδια στο έργο τους.

Ε. Άλλα θέματα:

• Η Ο.Κ.Ε. επισημαίνει ότι η προτεινόμενη σύνθεση του Δ.Σ. του ΕΤΑΚΣ αποκλειστικά από κυβερνητικά στελέχη δεν συνάδει προς τη ανάγκη ουσιαστικής προσέγγισης του ζητήματος της φτώχειας, η οποία προϋποθέτει την κινητοποίηση του συνόλου των κοινωνικών φορέων και τη συμμετοχή τους στο σχεδιασμό και την εφαρμογή των αντίστοιχων πολιτικών. Η Ο.Κ.Ε. προτείνει να προβλεφθεί η συμμετοχή στη σύνθεσή του εκπροσώπων των κοινωνικών φορέων.

• Τέλος, προτείνεται να προβλεφθεί ρητώς η αξιολόγηση των δράσεων του Ταμείου σε ετήσια βάση και η εκπόνηση Έκθεσης Απολογισμού που θα υποβάλλεται στον Πρόεδρο της Βουλής.

* Το πλήρες κείμενο της Γνώμης της ΟΚΕ δημοσιεύται στη δεξιά στήλη ”Συνοδευτικό Υλικό”