Τράπεζες: Πούλησαν ελληνικά ομόλογα και αγόρασαν ευρωπαϊκά

Σε μια στρατηγική αναδιάρθρωση των χαρτοφυλακίων τους προχωρούν με ταχείς ρυθμούς τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα.

Όπως αποκαλύπτουν τα πλέον πρόσφατα στοιχεία που δημοσίευσε ο SSM, οι τράπεζες μειώνουν συστηματικά την έκθεσή τους στο ελληνικό δημόσιο χρέος, στρέφοντας τεράστια κεφάλαια σε ομόλογα άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

Η κίνηση αυτή δεν αποτελεί «ψήφο δυσπιστίας» προς την ελληνική οικονομία, αλλά μια επιβεβλημένη στρατηγική ωρίμανσης και ευθυγράμμισης με τα ευρωπαϊκά δεδομένα, όπως τονίζουν τραπεζικά στελέχη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκρίνουν το δεύτερο εξάμηνο του 2024 (β' εξαμ. 2024) με το αντίστοιχο διάστημα του 2025 (β' εξαμ. 2025), η συνολική έκθεση των τραπεζών σε κρατικά ομόλογα και αντισυμβαλλομένους αυξήθηκε σημαντικά, σκαρφαλώνοντας στα 69,13 δισ. ευρώ από 64,28 δισ. ευρώ. Πρόκειται για μια αύξηση επενδυτικών τοποθετήσεων σε ομόλογα ύψους 4,85 δισ. ευρώ μέσα σε ένα χρόνο.

Ωστόσο, η «μερίδα του λέοντος» από αυτές τις νέες τοποθετήσεις δεν κατευθύνθηκε στην Ελλάδα.

Πού κατευθύνονται οι νέες τοποθετήσεις

Αντιθέτως, καταγράφηκε:

• Μείωση της εγχώριας έκθεσης: Η έκθεση στο ελληνικό χρέος μειώθηκε κατά περίπου 1,4 δισ. ευρώ, πέφτοντας στα 35,67 δισ. ευρώ από 37,08 δισ. ευρώ.
• Εντυπωσιακή άνοδος επενδύσεων σε ομόλογα του ευρωπαϊκού Νότου: Η Ιταλία αποτελεί πλέον τον δεύτερο μεγαλύτερο «πελάτη» των τραπεζών μας, με την έκθεση να εκτοξεύεται στα 11,43 δισ. ευρώ (+1,68 δισ.). Αντίστοιχη είναι η εικόνα και για την Ισπανία, όπου οι τοποθετήσεις αυξήθηκαν κατά 1 δισ. ευρώ, στα 5,31 δισ. ευρώ.
• Εμπιστοσύνη στον πυρήνα της Ευρωζώνης: Εντυπωσιακή είναι η αύξηση της έκθεσης στη Γαλλία, η οποία σχεδόν διπλασιάστηκε, στα 2,53 δισ. από 1,46 δισ. ευρώ, αλλά και στη Γερμανία, όπου προστέθηκαν περίπου 850 εκατ. ευρώ.

Οι τράπεζες ανοίγουν τη βεντάλια των επενδύσεών τους προσθέτοντας στο καλάθι τους χώρες όπως το Λουξεμβούργο (637 εκατ. ευρώ), η Σλοβακία και η Λιθουανία, αγορές στις οποίες δεν είχαν καμία έκθεση το προηγούμενο έτος. Μοναδική εξαίρεση αποκλιμάκωσης, εκτός της Ελλάδας, αποτελεί η Κύπρος, όπου καταγράφηκε οριακή μείωση στα 2,59 δισ. ευρώ.

Τι κρύβει η αναδιάρθρωση των χαρτοφυλακίων

Η τάση αυτή δεν είναι τυχαία, ούτε συγκυριακή. Υπαγορεύεται από ένα μείγμα εποπτικών απαιτήσεων, επενδυτικών ευκαιριών και διαχείρισης ρίσκου.

Για χρόνια, η ΕΚΤ και ο SSM κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου στις τράπεζες για την «εγχώρια μεροληψία» (home bias). Πρόκειται για τον φαύλο κύκλο (sovereign-bank nexus) όπου οι τράπεζες κατέχουν δυσανάλογα μεγάλο μέρος του χρέους της χώρας τους. Η διασπορά σε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά ομόλογα καθιστά τους ισολογισμούς των τραπεζών πολύ πιο ανθεκτικούς σε ενδεχόμενους τοπικούς κραδασμούς.

Τα ελληνικά ομόλογα τα τελευταία χρόνια —ειδικά μετά την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας— είδαν τις αποδόσεις τους να υποχωρούν δραστικά και τις τιμές τους να ανεβαίνουν. Πουλώντας ελληνικούς τίτλους, οι τράπεζες καταγράφουν σημαντικά κεφαλαιακά κέρδη.

Παράλληλα, τα ομόλογα χωρών όπως η Ιταλία ή η Γαλλία, λόγω πολιτικών αναταράξεων ή δημοσιονομικών ελλειμμάτων, έχουν υποχωρήσει σημαντικά και προσφέρουν ελκυστικές αποδόσεις για το επίπεδο κινδύνου τους, επιτρέποντας στις τράπεζες να «κλειδώσουν» υψηλά έσοδα από τόκους για τα επόμενα χρόνια.

Η αύξηση της συνολικής έκθεσης, στα 69,1 δισ. ευρώ, δείχνει ότι οι τράπεζες διαθέτουν υψηλή ρευστότητα, προερχόμενη κυρίως από την αύξηση των καταθέσεων. Καθώς η πιστωτική επέκταση δεν απορροφά το σύνολο αυτής της ρευστότητας, οι τράπεζες υποχρεώνονται να τοποθετήσουν αυτά τα κεφάλαια σε ασφαλή, ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία υψηλής ποιότητας (High-Quality Liquid Assets - HQLA) σε όλη την Ευρώπη.

Τέλος, ένα διαφοροποιημένο και διεθνοποιημένο χαρτοφυλάκιο ομολόγων «διαβάζεται» πολύ θετικά από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης. Δείχνει ότι οι τράπεζες λειτουργούν πλέον ως κανονικά ευρωπαϊκά ιδρύματα και όχι σαν «όμηροι» της εγχώριας οικονομίας, γεγονός που βοηθά στην περαιτέρω αναβάθμιση της πιστοληπτικής τους ικανότητας και στη μείωση του δικού τους κόστους δανεισμού στις αγορές.

 Ομόλογα που αγόρασαν και πούλησαν οι τράπεζες

Πηγή: SSM