Ευρωπαϊκό «δίχτυ» ασφαλείας ψάχνει η κυβέρνηση

Η αβεβαιότητα που προκαλεί η κρίση στη Μέση Ανατολή φέρνει ξανά στο προσκήνιο την ανάγκη για συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση απέναντι στις αναπόφευκτες οικονομικές αναταράξεις.

Στην Αθήνα -όπως και σε πολλές ακόμα πρωτεύουσες- εκτιμούν ότι, εφόσον ο πόλεμος δεν λήξει άμεσα και οι επιπτώσεις του στην ενέργεια και τον πληθωρισμό ενταθούν, οι εθνικοί προϋπολογισμοί δύσκολα θα μπορέσουν να σηκώσουν μόνοι τους το βάρος.

Για τον λόγο αυτό η κυβέρνηση στρέφει το βλέμμα της προς τις πρωτοβουλίες των Βρυξελλών, ακόμη και προς ένα νέο κοινό χρηματοδοτικό εργαλείο, αντίστοιχο του Ταμείου Ανάκαμψης, εφόσον οι εξελίξεις οδηγήσουν στο αρνητικό σενάριο.

Το ζήτημα αναμένεται να συζητηθεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Πέμπτης και της Παρασκευής στην βελγική πρωτεύουσα, όπου οι ηγέτες των κρατών-μελών, παρουσία και του Κυριάκου Πιερρακάκη ως προέδρου του Eurogroup, θα επιχειρήσουν μια πρώτη αποτίμηση της κατάστασης και θα θέσουν επί τάπητος τα πιθανά επόμενα βήματα.

Η ελληνική πλευρά θεωρεί κρίσιμο να είναι προετοιμασμένη η Ευρώπη για το ενδεχόμενο η κρίση να έχει μεγαλύτερη διάρκεια και να μεταφραστεί σε σημαντική αύξηση των τιμών της ενέργειας, με αναπόφευκτες επιπτώσεις στον πληθωρισμό και στην καθημερινότητα των πολιτών.

Στο πλαίσιο αυτό, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας χθες στην  εκδήλωση του υπουργείου Ανάπτυξης, υπογράμμισε την ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά το ενδεχόμενο η κρίση να διαρκέσει περισσότερο απ’ όσο αρχικά εκτιμάται. Όπως τόνισε, μια παρατεταμένη ένταση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να επηρεάσει τις τιμές της ενέργειας και, κατ’ επέκταση, να τροφοδοτήσει νέες πληθωριστικές πιέσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Περιορισμένα περιθώρια

Αρμόδιες πηγές σημειώνουν ότι η ελληνική οικονομία διαθέτει τα κατάλληλα εργαλεία για να αντιδράσει, ωστόσο σε ένα δυσμενές σενάριο θα απαιτηθεί συνδυασμός εθνικών πόρων και ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών. Και αυτό σε μια περίοδο που τα δημοσιονομικά περιθώρια των κρατών - μελών παραμένουν περιορισμένα.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου ο οποίος, προσερχόμενος στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της Ε.Ε., επισήμανε ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με νέες διεθνείς προκλήσεις στον τομέα της ενέργειας.

Όπως σημείωσε, μια ακόμη διεθνής κρίση δοκιμάζει τα αντανακλαστικά της Ένωσης, την ώρα που οι τιμές της ενέργειας επηρεάζουν άμεσα κάθε νοικοκυριό και επιχείρηση. Για τον λόγο αυτό, τόνισε τη σημασία για στοχευμένα μέτρα και μεγαλύτερη ευελιξία προκειμένου να προστατευτούν οι πολίτες και η οικονομία.

Στην κυβέρνηση εκτιμούν ότι η τρέχουσα γεωπολιτική συγκυρία μπορεί να έχει ευρύτερες επιπτώσεις, όχι μόνο οικονομικές, αλλά και περιβαλλοντικές και γεωπολιτικές, ιδιαίτερα για την περιοχή της Μεσογείου. Σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνική θέση παραμένει ότι η Ευρώπη οφείλει να κινηθεί συντονισμένα και έγκαιρα, ώστε να αποφευχθούν ακραίες καταστάσεις και ανεξέλεγκτες επιπτώσεις στις οικονομίες των κρατών - μελών.

Η συζήτηση που ανοίγει σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν αφορά μόνο άμεσα μέτρα στήριξης, αλλά ενδεχομένως και τη δυνατότητα δημιουργίας νέων κοινών εργαλείων χρηματοδότησης, εφόσον η κρίση αποκτήσει μεγαλύτερη ένταση και διάρκεια, ελλοχεύοντας να λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις.

Σε μια τέτοια περίπτωση, η εμπειρία του Ταμείου Ανάκαμψης από την πανδημία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς για το πώς η Ε.Ε. θα μπορούσε να κινηθεί συλλογικά, όταν οι πιέσεις γίνονται αφόρητες και ξεπερνούν τις αντοχές των εθνικών οικονομιών.