Eίναι υπαρξιακή ανάγκη η δημογραφική αναγέννηση της πατρίδας μας. Για το ΠΑΣΟΚ, το δημογραφικό δεν είναι σημαία ευκαιρίας. Αποτελεί καθοριστικό συντελεστή εθνικής ισχύος. Είναι βασική προϋπόθεση για την παραγωγική, κοινωνική και πολιτισμική αναγέννηση της χώρας.
Πρόσφατα σχετικά στοιχεία του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών είναι αποκαρδιωτικά:
-Κατάρρευση των γεννήσεων, οι οποίες το 2023 έφτασαν να είναι περίπου οι μισές από αυτές που καταγράφηκαν ετησίως κατά μέσο όρο την 20ετία 1951-1970.
-Ανάμεσα στο 2011 και το 2024 καταγράφονται σταθερά λιγότερες γεννήσεις από θανάτους, με αποτέλεσμα μείωση του πληθυσμού κατά σχεδόν 500.000 άτομα.
-Ήδη η Ελλάδα είναι πια μια γερασμένη χώρα, αφού άνω των 65 ετών είναι 1 στους 4 Έλληνες και δεκάδες σχολεία στην περιφέρεια βάζουν λουκέτο.
Διαπιστώνουμε καθημερινά ότι αυτό το μείζον ζήτημα όχι μόνο δεν κατέχει τη θέση που του αναλογεί στον δημόσιο διάλογο, αλλά μπαίνει σε μια σφαίρα επικοινωνιακής διαχείρισης από την πλευρά της κυβέρνησης. Αντιμετωπίζεται με αποσπασματικά μέτρα χωρίς βάθος, χωρίς όραμα και χωρίς τα χαρακτηριστικά μιας εθνικής στρατηγικής.
Κατέθεσα πρόσφατα στο συνέδριο «Δημογραφικό 2026» τρεις πυλώνες παρεμβάσεων:
1ος πυλώνας: Η Αναγέννηση της Ελληνικής Υπαίθρου
Στόχος μας είναι η συγκράτηση του πληθυσμού και η παροχή ισχυρών κινήτρων για μετεγκατάσταση. Εμείς, μέσα από τα 12 περιφερειακά σχέδια ανάπτυξης που έχουμε εκπονήσει μετά τις συνδιασκέψεις μας, χαρτογραφήσαμε τις ιδιαιτερότητες κάθε τόπου.
Προτείνουμε στοχευμένα μέτρα για την ανασύνταξη του πρωτογενούς τομέα με νέα ψηφιακά μέσα, αλλά και τη θέσπιση γενναίων φορολογικών και κοινωνικών κινήτρων για εργαζόμενους και επιχειρηματίες εξ αποστάσεως, ώστε να μπορούν να ζουν και να δημιουργούν στις απομακρυσμένες περιοχές.
2ος πυλώνας: Η Επανίδρυση του Κοινωνικού Κράτους
Χωρίς ισχυρή δημόσια υγεία και παιδεία, ουσιαστικά δεν μπορείς να ακουμπήσεις τη δημογραφική κρίση. Προτείνουμε:
-Καθολική, δωρεάν βρεφική και προσχολική αγωγή για κάθε παιδί.
-Θέσπιση επιδόματος 200 ευρώ τον μήνα για τις πιστοποιημένες δαπάνες του παιδιού έως την ηλικία των 3 ετών, με βάση εισοδηματικά κριτήρια.
-Πλήρη κάλυψη των εξόδων διαμονής πριν από τον τοκετό, για τις έγκυες γυναίκες που κατοικούν σε απομακρυσμένες ή νησιωτικές περιοχές.
-Ποιοτική δημόσια εκπαίδευση από τον βρεφονηπιακό σταθμό έως το πανεπιστήμιο, για να ξαναγίνει η παιδεία ο αναντικατάστατος ιμάντας ανοδικής κοινωνικής κινητικότητας.
-Για εμάς, κάθε παιδί που γεννιέται, έχει δικαίωμα στο μέλλον με ισχυρά εφόδια. Γι’ αυτό προτείνουμε τη δημιουργία του Εθνικού Αποταμιευτικού Λογαριασμού και του Ταμείου Αλληλεγγύης Γενεών, που θα χρηματοδοτείται από τα έσοδα της εξόρυξης των υδρογονανθράκων, ως ένα πρώτο, σταθερό μαξιλάρι οικονομικής ασφάλειας για κάθε νέο.
Την ίδια στιγμή, οι τρίτεκνοι πρέπει επιτέλους να αποκτήσουν ίσα δικαιώματα και ίδιες παροχές με τους πολύτεκνους. Επιπλέον, στο φορολογικό μας σχέδιο προβλέπουμε:
-Μηδενισμό του ΦΠΑ σε όλα τα βασικά βρεφικά είδη και αγαθά πρώτης ανάγκης.
-Ριζική αναθεώρηση του ΕΝΦΙΑ για τις πολύτεκνες οικογένειες, εξαιρώντας τα ελάχιστα τετραγωνικά που απαιτούνται για μια αξιοπρεπή διαβίωση. Ζητάμε συγκεκριμένα μείωση 75% στον ΕΝΦΙΑ για τα πρώτα 100 τ.μ. της κατοικίας τους.
3ος πυλώνας: Στοχευμένες Παρεμβάσεις στα Αστικά Κέντρα
Μια χώρα στην οποία το 50% του πληθυσμού κατοικεί σε λιγότερο από το 2% της συνολικής της επιφάνειας, δεν μπορεί να μιλάει ούτε για ισόρροπη ανάπτυξη, ούτε για βιώσιμες υποδομές, ούτε για προσιτή στέγη.
Το κορυφαίο πρόβλημα των αστικών κέντρων είναι η στέγαση των νέων ζευγαριών. Με την ολοκληρωμένη πρότασή μας για το GenRent, απαντάμε έμπρακτα: 40.000 κοινωνικές κατοικίες μπορούν και πρέπει να στεγάσουν τα όνειρα των νέων μας, υπό την εποπτεία και τον έλεγχο μιας Δημόσιας Εταιρείας Διαχείρισης Ακινήτων. Προγράμματα κοινωνικών κατοικιών σχεδιάζονται και υλοποιούνται εδώ και δεκαετίες σε πάρα πολλά ευρωπαϊκά κράτη. Μόνο η Ελλάδα έχει μείνει ουραγός σε αυτά τα προγράμματα.
Τέλος, ασφάλεια και σιγουριά για τη σύγχρονη εργαζόμενη γυναίκα σημαίνει ουσιαστική στήριξη στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Διεκδικούμε ισχυρές δημόσιες δομές εξωσωματικής γονιμοποίησης και πλήρη κάλυψη του κόστους των απαραίτητων φαρμάκων. Απέναντι στην εργασιακή εξουθένωση, το κράτος οφείλει να μεριμνήσει άμεσα, θεσπίζοντας ένα εκτεταμένο πρόγραμμα δωρεάν συντήρησης γενετικού υλικού.
Έχουμε ιστορικό χρέος να καταβάλουμε όλες μας τις δυνάμεις για να αντιστρέψουμε την πληθυσμιακή συρρίκνωση της Ελλάδας και το ΠΑΣΟΚ έχει θέσει ήδη τις προτεραιότητες με ένα σχέδιο εναρμονισμένο με τον σύγχρονο ευρωπαϊκό τρόπο ζωής, με τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας και των παραγωγικών δυνάμεων.
*Ο Νίκος Ανδρουλάκης είναι Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ